حدیث دربارهديده ها او را درنمى يابند

الكافي عن أبي هاشم الجعفريّ:قُلتُ لِأَبي جَعفَرٍ عليه السلام ۱: «لاَ تُدْرِكُهُ الْأَبْصَـرُ وَهُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصَـرَ» ؟ فَقالَ: يا أَبا هاشِمٍ، أَوهامُ القُلوبِ أَدَقُّ مِن أَبصارِ العُيونِ، أَنتَ قَد تُدرِكُ بِوَهمِكَ السِّندَ وَالهِندَ وَالبُلدانَ الَّتي لَم تَدخُلها ولا تُدرِكُها بِبَصَرِكَ، وأَوهامُ القُلوبِ لا تُدرِكُهُ فَكَيفَ أَبصارُ العُيونِ؟! ۲

الكافىـ به نقل از ابو هاشم جعفرى ـ: به امام جواد عليه السلام گفتم: «ديده ها او را درنمى يابند؛ امّا او ديده ها را درمى يابد» . فرمود: «اى ابو هاشم! ديده هاى خيال، دقيق تر از ديده هاى سر است. تو با خيالت، سِند و هند و شهرهايى را كه نرفته اى و به چشمت نديده اى، درمى يابى؛ امّا همين ديده هاى خيال، او را درنمى يابند. پس چگونه ديدگان سر، او را دريابند؟

۱.المراد من أبي جعفر هنا هو الإمام الجواد عليه السلام.

۲.الكافي: ج 1 ص 99 ح 11، التوحيد: ص 113 ح 12، الاحتجاج: ج 2 ص 465 ح 319، بحار الأنوار: ج 4 ص 39 ح 17.

کلیدواژه‌ها آشنایی با خدا آفاق معرفت خدا دیده ها او را درنمی یابند

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:[خدا] بالاتر از هر بالا، ولى نزديك به همه چيز است و بى آن كه ديده شود، براى خلقش جلوه كرد، در حالى كه در افق بالاست.

امام صادق عليه السلامـ درباره سخن خداى متعال: «ديده ها او را درنمى يابند» ـ: منظور، ديده خيال است. خداوند، بزرگ تر از آن است كه به ديد چشم آيد.

امام رضا عليه السلامـ درباره سخن خداى عز و جل: «ديده ها او را درنمى يابند؛ امّا او ديده ها را درمى يابد» ـ: يعنى به خيال دل نيز درنيايد. پس چگونه ديده سر، او را بيابد؟!

المحاسنـ به نقل از ابو هاشم جعفرى ـ: اشعث بن حاتم به من خبر داد كه از امام رضا عليه السلام از چيزى درباره توحيد پرسيد. فرمود: «آيا قرآن نمى خوانى؟». گفتم: چرا. فرمود: «بخوان «ديده ها او را درنمى يابند؛ امّا او ديده ها را درمى يابد» ». پس خواندم. امام عليه السلام فرمود: «چه ديده هايى؟». گفتم: ديده سر. فرمود: «نه، منظور آيه، خيال هاست كه كيفيت او را تخيّل هم نكنند؛ ولى او هر انديشه و خيالى را درمى يابد».

التوحيدـ به نقل از صفوان بن يحيى ـ: ابو قرّه محدّث از من خواست كه او را بر امام رضا عليه السلامدرآورم. پس از امام عليه السلام اجازه خواستم و ايشان، اجازه داد. او وارد شد و از حلال و حرام و احكام پرسيد تا به توحيد رسيد. ابو قرّه گفت: براى ما روايت شده كه خدا، ديدن و سخن گفتن [با خود] را ميان دو نفر قسمت كرده است. به موسى عليه السلام، سخن گفتن [با خود] را و به محمّد صلى الله عليه و آله ديدن [خود] را عطا كرده است. امام رضا عليه السلام فرمود: «پس چه كس اين آيه ها را از خدا به جنّ و انس رسانده است: «ديده ها او را درنيابند و او ديده ها را دريابد» ، «و احاطه علمى به او ندارند» و «به مانند او چيزى نيست» ؟ آيا محمّد صلى الله عليه و آلهابلاغ نكرده است؟». گفت: چرا. فرمود: «پس چگونه كسى كه به سوى همه آفريدگان مى آيد و به آنان خبر مى دهد كه از نزد خدا آمده است و آنان را به امر الهى به سوى خدا فرا مى خوانَد و مى گويد: «ديده ها او را در نمى يابند و او ديده ها را در مى يابد» ، «و احاطه علمى به او ندارند» ، «به مانند او چيزى نيست» ، سپس بگويد: من او را به چشم خود ديده ام و از او آگاهم و به هيئت انسان است؟! آيا [از دادن اين نسبت،]شرم نمى كنيد؟ زنادقه هم نمى توانستند چنين تهمتى به پيامبر صلى الله عليه و آله بزنند؛ اين كه او از سوى خدا چيزى مى آورد و از جهتى ديگر، خلاف آن را مى آورد». ابو قرّه گفت: در قرآن مى گويد: «و بى گمان، او را يك بار ديگر ديده است» . امام عليه السلام فرمود: «اين آيه، پس از آيه «دل، آنچه را ديد، انكار نكرد» ، ديگر دلالتى بر آنچه ديده، ندارد. آيه مى گويد: دل محمّد صلى الله عليه و آلهآنچه را چشمانش ديد، دروغ نينگاشت. سپس آنچه را كه ديده بود، بازگو كرد: «بى گمان، از آيات بزرگ پروردگار خود ديد» . پس آيات و نشانه هاى خدا غير از خدا هستند و خود فرموده است: «و به او احاطه علمى ندارند» ، و اگر ديده ها او را ببينند، احاطه علمى و معرفت به او واقع مى شود». ابو قرّه گفت: پس روايات را تكذيب مى كنى؟ امام رضا عليه السلام فرمود: «هر گاه روايات، مخالف با قرآن باشند، آنها را تكذيب مى كنم و با اجماع مسلمانان هم مخالفت دارد؛ چرا كه به خدا، احاطه علمى حاصل نمى شود و ديده ها او را درنمى يابند و مانند او چيزى نيست».

امام على عليه السلام:[خداوند] عز و جل ظاهر است؛ امّا نه به معناى مباشرت و قابل تماس بودن؛ جلوه دارد؛ امّا نه به معناى ديده شدن.

امام على عليه السلام:[خداوند] عز و جل ممتنع است كه سياهى ديدگان به او برسند يا او را دريابند.

امام على عليه السلامـ در بزرگداشت خداى عز و جل ـ: نگاهى به تو نرسيد و ديده اى تو را درنيافت. ديدگان را دريافتى و كارها (عمرها) را شماره كردى.