حدیث دربارهخودشناسى

عوالي اللآلي:رُوِيَ في بَعضِ الأَخبارِ أنَّهُ دَخَلَ عَلى رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آلهرَجُلٌ اسمُهُ مُجاشِعٌ، فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ كَيفَ الطَّريقُ إِلى مَعرِفَةِ الحَقِّ؟ فَقالَ صلى الله عليه و آله: مَعرِفَةُ النَّفسِ. فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، كَيفَ الطَّريقُ إِلى مُوافَقَةِ الحَقِّ؟ قالَ: مُخالَفَةُ النَّفسِ. قالَ: يا رَسولَ اللّهِ، فكَيفَ الطَّريقُ إِلى رِضاءِ الحَقِّ؟ قالَ: سُخطُ النَّفسِ. فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، فكَيفَ الطَّريقُ إِلى وَصلِ الحَقِّ؟ قالَ: هَجرُ النَّفسِ. فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، فكَيفَ الطَّريقُ إِلى طاعَةِ الحَقِّ؟ قالَ: عِصيانُ النَّفسِ. فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، فكَيفَ الطَّريقُ إِلى ذِكرِ الحَقِّ؟ قالَ: نِسيانُ النَّفسِ. فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، فكَيفَ الطَّريقُ إِلى قُربِ الحَقِّ؟ قالَ: التَّباعُدُ عَن النَّفسِ. فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، فكَيفَ الطَّريقُ إِلى أُنسِ الحَقِّ؟ قالَ: الوَحشَةُ مِنَ النَّفسِ. فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، كَيفَ الطَّريقُ إِلى ذلِكَ؟ قالَ: الاستِعانَةُ بِالحَقِّ عَلَى النَّفسِ ۱.

عوالى اللآلى:در برخى اخبار نقل شده است كه مردى به نام مجاشع بر پيامبر خدا وارد شد و گفت: اى پيامبر خدا! راه به معرفت حق چيست؟ فرمود: «معرفت نفس». گفت: اى پيامبر خدا! راه تصديق حق چيست؟ فرمود: «مخالفت با نفس». گفت: اى پيامبر خدا! راه دستيابى به رضاى حق چيست؟ فرمود: «ناراضى كردن نفس». گفت: اى پيامبر خدا! راه رسيدن به حق چيست؟ فرمود: «وا نهادن نفس». گفت: اى پيامبر خدا! راه اطاعت از حق چيست؟ فرمود: «عصيان نفس». گفت: اى پيامبر خدا! راه به ياد داشتن حق چيست؟ فرمود: «از ياد بردن نفس». گفت: اى پيامبر خدا! راه نزديك شدن به حق چيست؟ فرمود: «دور شدن از نفس». گفت: اى پيامبر خدا! راه انس يافتن با حق چيست؟ فرمود: «رَميدن از نفس». گفت: اى پيامبر خدا! راه رسيدن به اينها چيست؟ فرمود: «يارى جستن از حق، عليه نفس».

۱.عوالي اللآلي: ج 1 ص 246 ح 1، بحارالأنوار: ج 70 ص 72 ح 23.

کلیدواژه‌ها دعا شرایط استجابت دعا شناخت خودشناسی +4 مورد دیگر

احادیث دیگر این موضوع

امام صادق عليه السلامـ درباره گفته خداى سبحان: «و در خود شما، مگر نمى بينيد» ـ: او، تو را شنوا و بينا آفريد، خشم مى گيرى و خشنود مى شوى، گرسنه مى شوى و سير مى گردى و اين همه، از نشانه هاى خداى متعال است.

التوحيدـ به نقل از هشام بن سالم اين روايت، اگر چه از معصوم نيست، امّا گوينده آن، هشام بن حَكَم، از ياران بزرگوار امام صادق و برترين آنها در علم است. همين، اين نظر را تقويت مى كند كه روايت، مورد تأييد امام صادق عليه السلام بوده است و از اين جهت، آن را در اين جا آورديم. ـ: نزد محمّد بن نعمان اَحوَل بودم. مردى به سويش آمد و گفت: با چه چيز، خدايت را شناختى؟ گفت: با توفيق و راهنمايى و شناسايى و هدايت خودش. از نزد او بيرون آمدم و هشام بن حَكَم را ديدم. به او گفتم: اگر كسى از من بپرسد كه با چه چيز خدايت را شناختى، چه بگويم؟ گفت: اگر كسى پرسيد كه با چه چيز خدايت را شناختى، بگو: خداوند ـ كه جلالتش بشكوه باد ـ را با خودم شناختم؛ چون او نزديك ترينِ چيزها به من است؛ چرا كه خود را بخش هايى گِرد هم آمده و اجزايى تركيب يافته مى يابم كه تركيبش آشكار و ساختش روشن و بنا شده بر انواع شكل ها و تصويرهاست؛ از پسِ نقص، رشد و از پسِ رشد، نقصان مى يابد، حواس گوناگون و اعضاى جداگانه، همچون بينايى و شنوايى و بويايى و چشايى و بساوايى برايش آفريده شده است، و بر ناتوانى و نقص و خوارى سرشته شده است؛ هيچ كدام نمى توانند كار ديگرى را انجام دهند و توان احساس محسوس مربوط به آن را ندارند، از جذب منفعت ها به سوى خود و دور كردن آسيب ها از خود، ناتوان اند و عقل، محال مى داند كه وجود تركيبى اى، بدون تركيب كننده و صورتى بدون تصويرگر باشد. پس دانستم كه آن را آفريدگارى و تصويرگرى است كه آن را آفريده و تصوير كرده كه خود، در همه جهات، با اين آفريده خود، تفاوت دارد، و خداوند، خود فرموده است: «و در خود شما، مگر نمى بينيد» ؟

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كس خود را بشناسد، خدايش را شناخته است.

الأمالى، سيّد مرتضى:روايت شده كه يكى از همسران پيامبر صلى الله عليه و آله از ايشان پرسيد: انسان، كِى خدايش را مى شناسد؟ فرمود: «هنگامى كه خود را بشناسد».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كه به نفس خويش آگاه تر باشد، به خداى خويش، عارف تر است.

مصباح الشريعةـ در آنچه به امام صادق عليه السلامنسبت داده شده است ـ: پيامبر صلى الله عليه و آلهفرمود: «دانش را بجوييد، حتّى اگر در چين باشد» و آن دانش، خودشناسى است كه در آن، شناخت پروردگار هم نهفته است.

امام على عليه السلام:در شگفتم از كسى كه خود را نمى شناسد، چگونه خداى خود را بشناسد؟!

امام على عليه السلام:آن كه خويشتن را بيشتر مى شناسد، از خدايش بيشتر مى ترسد.