زهد و مكاشفه

3 حدیث
بحار الأنوارـ في الدعاء ـ: اللّهُمّ لكَ الحَمدُ على ما جَرى به قضاؤكَ في أوليائكَ. بعدَ أن شَرَطْتَ علَيهِمُ الزُّهدَ. فَشَرَطُوا لكَ ذلكَ و عَلِمتَ مِنهُمُ الوَفاءَ بهِ فَقَبِلتَهُم. و أهبَطتَ علَيهِم ملائكَتَكَ و كَرَّمتَهُم بِوَحيِكَ و رَفَدتَهُم بِعِلمِكَ. ۱
بحار الأنوار:در دعا آمده است: بار الها! حمد و سپاس تو راست بر آنچه از قضاى خود بر دوستانت جارى ساختى. پس از آن كه با ايشان شرطِ زهد گذاشتى. و آنان آن شرط را از تو پذيرفتند، و دانستى كه به آن شرط وفا مى كنند، پس آنان را پذيرا شدى. و فرشتگان خود را بر ايشان فرو فرستادى و با وحى خود، گرامى شان داشتى و از دانش خود، عطايشان كردى.
۱.بحار الأنوار: 102/104/2.
بحار الأنوار عن سَلاّم:كنتُ عند أبي جعفرٍ عليه السلام فَدَخَلَ علَيهِ حُمرانُ بنُ أعيَنَ فَسَأَلَهُ عن أشياءَ، فلَمّا هَمَّ حُمرانُ بالقِيامِ قالَ لأبي جعفرٍ عليه السلام: اُخبِرُكَ أطالَ اللّهُ بَقاكَ و أمتَعَنا بِكَ أنّا نَأتِيكَ فما نَخرُجُ مِن عندِكَ حتّى تَرِقَّ قُلوبُنا و تَسلُوَ أنْفُسُنا عنِ الدنيا، و يَهُونَ علَينا ما في أيدِي الناسِ مِن هذِهِ الأموالِ، ثُمّ نَخرُجُ مِن عِندِكَ فإذا صِرنا مَعَ الناسِ و التُّجّارِ أحبَبنا الدنيا! قالَ: فقالَ أبو جعفرٍ عليه السلام: إنّما هِي القُلوبُ مَرَّةً يَصعُبُ علَيها الأمرُ و مَرَّةً يَسهُلُ. ثمّ قال أبو جعفر عليه السلام: أما إنّ أصحابَ رسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله قالوا: يا رسولَ اللّهِ، نَخافُ علَينا النِّفاقَ! قالَ: فقالَ لَهُم: و لِمَ

بحار الأنوارـ به نقل از سلاّم ـ: خدمت امام باقر عليه السلام بودم كه حمران بن اعين وارد شد و سؤالاتى كرد و وقتى خواست برخيزد به امام عليه السلام عرض كرد: خداوند به شما عمر طولانى دهد و ما را از وجودتان بهره مند سازد، مى خواهم مطلبى عرض كنم، و آن اين است كه وقتى خدمت شما مى آييم، تا زمانى كه در محضر شما هستيم، رقّت قلب داريم و جان هايمان به دنيا بى رغبت است و مال و ثروت مردم برايمان ارزش و اهمّيتى ندارد، اما همين كه شما را ترك مى كنيم و به ميان مردم و كسبه و تجّار مى رويم، دوباره دنيا دوستى به سراغمان مى آيد. امام باقر عليه السلام فرمود: دلها چنين هستند. گاه كار بر آنها دشوار مى شود و گاه آسان مى گردد. سپس امام عليه السلام فرمود: اصحاب رسول خدا صلى الله عليه و آله به آن حضرت عرض كردند: اى

۱.بحار الأنوار: 70/56/28.
۲.(انظر) باب 1275 حديث 6314.
تنبيه الخواطر عن حَنظلةَ الكاتبِ الاُسَيديّـ و كانَ مِن كُتّابِ النبيِّ صلى الله عليه و آله ـ: كُنّا عندَ النبيِّ صلى الله عليه و آله فَذَكَّرَنا الجنّةَ و النارَ حتّى كَأنّا رَأيُ عَينٍ، فقُمتُ إلى أهلِي و وُلْدِي فَضَحِكتُ و لَعِبتُ فَذَكَرتُ الذي كُنّا فيه، فَخَرَجتُ فَلَقِيتُ أبا بكرٍ فقلتُ: نافَقتُ يا أبا بكرٍ! قال: و ما ذاك؟ قلتُ: نكونُ عندَ النبِيّ صلى الله عليه و آله يُذَكِّرُنا الجَنَّةَ و النارَ كَأنّا رَأيُ عَينٍ فإذا خَرَجنا مِن عِندِهِ عافَسْنا الأرواحَ و الأزواجَ و الأولادَ و الضَّيعاتِ فَنَسِينا. فقال أبو بكرٍ: إنّا لَنَفعَلُ ذلكَ. فَأتَيتُ النبيَّ صلى الله عليه و آله، فَذَكَرتُ لَهُ ذلكَ فقالَ: يا حنظلةُ، لَو كُنتُم عند أهلِيكُم كما تَكُونُونَ عِندي لَصافَحَتكُمُ

تنبيه الخواطرـ به نقل از حنظله اُسَيدى از كاتبان پيامبر صلى الله عليه و آله ـ: در خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله بوديم و آن حضرت از بهشت و دوزخ برايمان گفت، چندان كه گويى آنها را با چشم مى ديديم. [در پايان مجلس] من برخاستم و پيش زن و بچه ام رفتم و شروع كردم به گفتن و خنديدن و شوخى كردن. ناگاه به ياد سخنان پيامبر و حالتى كه به ما دست داده بود، افتادم. از خانه بيرون آمدم و ابو بكر را ديدم و به او گفتم: اى ابو بكر! گرفتار نفاق شده ام. ابو بكر پرسيد: كدام نفاق؟ گفتم: وقتى در خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله هستيم و از بهشت و دوزخ برايمان مى گويد، حالتى به ما دست مى دهد كه گويى بهشت و جهنّم را مى بينيم، اما چون از خدمت آن حضرت مى رويم، به زنها و بچه ها و مال و مَنال خود سرگرم مى شويم و [همه آن

۱.كنز العمّال: 1696، و انظر: 1697، 1699، 1221.