حدیث دربارهفلسفه شرايع و احكام

الإمامُ الرِّضا عليه السلامـ للفضلِ بنِ شاذانَ ـ: إن سَألَ سائلٌ فقالَ: أخبِرْني: هَل يَجوزُ أن يُكَلِّفَ الحَكيمُ عَبدَهُ فِعلاً مِنَ الأفاعِيلِ لِغَيرِ عِلّةٍ و لا مَعنىً؟ قيلَ لَهُ: لا يَجوزُ ذلكَ؛ لأنّهُ حَكيمٌ غَيرُ عابِثٍ و لا جاهِلٍ. فإن قالَ: فَأخبِرْني لِمَ كَلَّفَ الخَلقَ؟ قيلَ: لِعِلَلٍ. فإن قالَ: فَأخبِرْني عَن تلكَ العِلَلِ مَعروفَةٌ مَوجودَةٌ هِي أم غَيرُ مَعروفَةٍ و لا مَوجودَةٌ؟ قيلَ: بَل هِي مَعروفَةٌ و مَوجودَةٌ عِندَ أهلِها. فإن قال: أ تَعرِفُونَها أنتم أم لا تعرِفُونَها؟ قيل لَهُم: مِنها ما نَعرِفُهُ، و مِنها ما لا نَعرِفُهُ. ۱

امام رضا عليه السلامـ به فضل بن شاذان ـفرمود: اگر كسى سؤال كرد و گفت: به من بگو آيا رواست كه خداى حكيم بنده خود را، بى علّت، مكلّف به فعلى از افعال كند؟ در جوابش گفته مى شود: روا نيست؛ زيرا او حكيمى است كه نه كار بيهوده مى كند و نه نادان است. و اگر گفت: پس، به من بگو كه چرا مردم را مكلّف كرد؟ در جوابش گفته مى شود: بنا به عللى. اگر گفت: به من بگو كه آيا اين علتها شناخته شده و موجودند يا نه شناخته شده اند و نه وجود دارند؟ در جوابش گفته مى شود: اين علل براى اهلش شناخته شده و نزد آنها موجود است. اگر گفت: آيا شما اين علل را مى دانيد يا نمى دانيد؟ در جوابش گفته مى شود: بعضى از آنها را مى دانيم و برخى را نمى دانيم.

۱.بحار الأنوار: 6/58/1، انظر تمام الخبر.

کلیدواژه‌ها فهرست موضوعات عربی شریعت فلسفه شرایع و احکام

احادیث دیگر این موضوع

امام على عليه السلام:بدانيد كه شريعه هاى (آبراهه) دين يكى است و راههايش راست و هموار. هر كه اين راهها را در پيش گرفت به مقصد [حق] رسيد و بهره مند شد، و هركه از پيمودن آن خوددارى كرد، گمراه و پشيمان گشت.

امام صادق عليه السلام:خداوند تبارك و تعالى شريعتهاى نوح و ابراهيم و موسى و عيسى عليهم السلام را به محمّد صلى الله عليه و آله داد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:جبرئيل نزد من آمد و گفت: اى احمد! اسلام ده سهم است و هر كس سهمى از اين سهام نداشته باشد زيان كرده است: اولين سهم، گواهى دادن به يگانگى خداست كه گفتار است. دوم، نماز كه طهارت و پاكيزگى است. سوم، زكات كه فطرت [اسلام] مى باشد. چهارم، روزه است كه سپر مى باشد. پنجم، حج كه شريعت مى باشد. ششم، جهاد كه عزّت مى باشد. هفتم، امر به معروف كه وفا كردن است. هشتم، نهى از منكر كه حجّت است. نهم، اجتماع كه همبستگى و الفت مى باشد. و دهم، طاعت كه مصونيت [از گناه]است.

امام على عليه السلام:خداوند، ايمان را براى پاك كردن از شرك واجب فرمود و نماز را براى دور كردن از خود بزرگ بينى، و زكات را وسيله اى براى روزى [نيازمندان]و روزه را براى آزمودن اخلاص مردمان، و حجّ را سبب نزديكى اهل دين به يكديگر و جهاد را براى عزّت اسلام، و امر به معروف را براى اصلاح توده مردم، و نهى از منكر را به عنوان عامل باز دارنده كم خردان، و صله رحم را براى افزون شدن شمار [افراد]، و قصاص را براى حفظ خونها، و جارى ساختن حدود را براى اهميت دادن به حرامها، و شراب نخوردن را براى حفظ خَرد، و دورى از دزدى را براى خويشتندارى و خود دارى از زنا را براى سالم ماندن نسب، و ترك لواط را براى زياد شدن نسل، و گواهى دادنها را براى آشكار و ثابت شدن حقوق انكار شده، و دروغ نگفتن را براى ارج نهادن به راستى، و سلام كردن (اسلام) را براى ايمنى از ترس و نگرانيها، و امانتدارى (امامت) را براى سامان يافتن كار امّت، و طاعت [از امام] را براى بزرگداشت مقام امامت.

فاطمه زهرا عليها السلام:خداوند ايمان را واجب فرمود، براى پاك كردن از آلودگى شرك، و نماز را براى دور كردن از كِبر و زكات را براى افزايش روزى، و روزه را براى تثبيت اخلاص، و حج را براى دلدارى (پشت گرمى) دين، و عدالت را براى همبستگى دلها، و فرمانبردارى را براى انتظام آيين، و امامت را براى جلوگيرى از تفرقه، و جهاد را براى عزّت اسلام، و صبر را براى كمك به استحقاق پاداش يافتن، و امر به معروف را براى اصلاح توده مردم، و نيكى كردن به پدر و مادر را براى نگهدارى از ناخشنودى [خدا]، و صله ارحام را براى افزونى تعداد [شما]، و قصاص را براى حفظ خونها، و وفاى به نذر را براى قرار گرفتنِ [آدمى] در معرض آمرزش و كامل كردن پيمانه ها و ترازوها را براى از بين بردن كم فروشى، و دورى از تهمت زدن به زنان پاكدامن را مانع لعنت و دور شدن از رحمت حق و پرهيز از دزدى را مايه خويشتندارى، و دورى از خوردن مال يتيم را براى جلوگيرى از ظلم، و عدالت در داوريها را براى آرامش مردم، و خداوند عزّ و جلّ شرك را به قصد خالص گردانيدن ربوبيت [خود] حرام فرمود.

امام صادق عليه السلامـ در پاسخ به پرسش از علل برخى حلال و حرامها ـفرمود: هيچ حُكْمى بى حِكْمَت وضع نشده است.

امام رضا عليه السلام:علّت غسل جنابت عبارت است از نظافت، و پاك كردن انسان خودش را از آلودگى كه به او رسيده است و نيز پاك كردن بقيّه بدنش.