حدیث دربارهتأكيد بر فراخوانى به مبارزه

شرح نهج البلاغة عن المدائني:كَتَبَ إلَيهِ[مُعاوِيَةَ]عَلِيٌّ عليه السلام: أمّا بَعدُ، فَإِنَّ مَساوِئَكَ مَعَ عِلمِ اللّهِ تَعالى فيكَ حالَت بَينَكَ وبَينَ أن يَصلُحَ لَكَ أمرُكَ، وأن يَرعَوِيَ قَلبُكَ، يَابنَ الصَّخرِ اللَّعينِ! زَعَمتَ أن يَزِنَ الجِبالَ حِلمُكَ، ويَفصِلَ بَينَ أهلِ الشَّكِّ عِلمُكَ، وأنتَ الجِلفُ المُنافِقُ، الأَغلَفُ القَلبِ، القَليلُ العَقلِ، الجَبانُ الرَّذلُ، فَإِن كُنتَ صادِقا فيما تَسطُرُ ويُعينُكَ عَلَيهِ أخو بَني سَهمٍ، فَدَعِ النّاسَ جانِبا وتَيَسَّر لِما دَعَوتَني إلَيهِ مِنَ الحَربِ وَالصَّبرِ عَلَى الضَّربِ، وأَعفِ الفَريقَينِ مِنَ القِتالِ؛ لِيُعلَمَ أيُّنَا المَرينُ عَلى قَلبِهِ، المُغَطّى عَلى بَصَرِهِ، فَأَنَا أبُو الحَسَنِ قاتِلُ جَدِّكَ وأخيكَ وخالِكَ، وما أنتَ مِنهُم بِبَعيدٍ. وَالسَّلامُ. ۱

شرح نهج البلاغةـ به نقل از مدائنى ـ: على عليه السلام به معاويه نوشت: «امّا بعد؛ همانا بدكارى هايت كه خدا به آنها آگاه است، مانع از آن مى شود كه كارت صلاح يابد و قلبت به توبه گرايد. اى فرزند ملعون صَخْر! پنداشته اى كه كوه ها بردبارى ات را پيمانه مى كنند و دانشت ميان شك ورزان داورى مى كند؛ حال آن كه تو فرومايه اى هستى منافق و فروبسته دل و كم خِرَد، و بُزدلى پَست! پس اگر در آنچه مى نويسى ـ و مردانِ بنى سهم، تو را در [نوشتنِ] آن يارى مى كنند ـ راستى پيشه كرده اى، مردم را وا گذار و به مبارزه اى [تن به تن]روى آور كه مرا به آن فرا خوانده اى و بر ضربه ها پايدارى ورز؛ و اين دو سپاه را از جنگ بر كنار ساز تا دانسته شود كه كدام يك از ما ناپاكْ دل و فرو بسته چشم است. پس منم ابو الحسن، قاتل جدّ و برادر و دايى ات؛ و دير نيست كه تو نيز به آنان بپيوندى. والسّلام!».

۱.شرح نهج البلاغة: ج 16 ص 135؛ بحار الأنوار: ج 33 ص 87 ح 401 وراجع شرح نهج البلاغة: ج 15 ص 82.

کلیدواژه‌ها اوج گرفتن نبرد تاکید بر فراخوانی به مبارزه

احادیث دیگر این موضوع

امام على عليه السلامـ برگرفته نامه او به معاويه ـ: چه خواهى كرد آن هنگام كه پرده هاى دنيايى كه در آنى، از پيش رويت برداشته شود؛ دنيايى كه به آرايه هايش شادمان شده اى و با لذّتش فريفته گشته اى، تو را فرا خوانده و دعوتش را پذيرفته اى، پيشروَت گشته و تو [نيز]از او پيروى كرده اى، تو را فرمان داده و تو از وى فرمان بُرده اى؟ زود است كه نگاهدارنده اى تو را بر حالى نگه دارد كه هيچ نجات بخشى نتواند از آن رهايى ات دهد. پس، از اين امر (ادّعاى خلافت) دست بردار، خود را براى حسابرسى آماده ساز، براى آنچه بر تو فرود آمده (پيرى و مقدّمات مرگ)، دامنِ [آمادگى]به كمر زن و گوش خويش را بر گفتار گم راهان وا مگشا؛ و اگر چنين نكنى، تو را از [عواقب]غفلتى كه از خويش كرده اى، آگاه خواهم كرد. همانا تو در ناز و نعمت فرو رفته اى و شيطان در تو راه يافته و به آرزوى خود رسيده و همانند جان و خون، در وجود تو جارى شده است. اى معاويه! شما (بنى اميّه) چه هنگام، حكمرانان مردم و زمامدارانِ اين امّت بوده ايد، حال آن كه نه پيشينه اى كهن [در ديندارى] داريد و نه شرافتى والا؟ به خدا پناه مى بريم از همراهى با پيشينه بدبختى، و هشدارت مى دهم از اين كه همواره فريفته آرزوها گردى و آشكار و نهانت دو گونه باشد. همانا [مرا] به مبارزه فرا خوانده اى. پس مردم را به يك سو نِه و به جانب من بيا و اين دو سپاه را از جنگ بر كنار دار، تا دانسته شود كه كدام يك از ما آلوده دل و فرو بسته چشم است. پس [بدان] من ابو الحسنم؛ قاتل جدّ و برادر و دايى ات كه آنها را در جنگ بدر درهم شكستم. و اكنون همان شمشير با من است و با همان قلب، با دشمنم رويارو مى شوم و دين و پيامبر ديگرى برنگزيده ام. من بر همان شيوه اى هستم كه شما به اختيار، آن را رها كرده ايد و [از آغاز هم] به اجبار آن را پذيرفته بوديد. پنداشته اى كه براى خونخواهىِ عثمان آمده اى، حال آن كه خود، خوب مى دانى كه [مسئوليت] خون او كجا قرار گرفته است. پس اگر خونخواهِ اويى، همان جا خونخواهى اش كن. گويى اكنون مى بينمت كه جنگ، تو را گَزيده و از آن، شيون سر داده اى، همانند شيونِ شتران زير بارهاى گران؛ و گويى مى نگرم سپاهت را كه از سختىِ ضربه هاى پياپى و سرنوشتِ پيش آمده و بر خاك افتادن هاى پياپى، از بيچارگى، مرا به كتاب خدا فرا مى خوانند؛ حال آن كه يا [از آغاز، حكم كتاب را]كافر و منكر بوده اند و يا [نخست]بيعت كرده و [سپس، از حق]روى گردانده اند.

وقعة صِفّينـ به نقل از شعبى ـ: على عليه السلام به معاويه پيام داد: «به مبارزه من بيا و اين دو سپاه را از جنگ، بركنار دار. آن گاه، هر كس ديگرى را كشت، خلافت از آنِ او باشد». عمرو [به معاويه] گفت: آن مرد با تو انصاف ورزيده است. معاويه گفت: من خوش نمى دارم كه با آن بى پرواىِ دلير، مبارزه كنم. شايد به خلافتِ [پس از مرگ من]طمع بسته اى! آن گاه كه معاويه پاسخى نداد، على عليه السلام گفت: «دريغا! از معاويه فرمان بُرده مى شود و از من نمى شود؟ هيچ امّتى، جز اين امّت، در عين اقرار به پيامبرش با اهل بيت او نجنگيده است».

وقعة صِفّينـ به نقل از عمرو بن شمر ـ: على عليه السلام ميان دو صف ايستاد و چند بار ندا داد: «اى معاويه!». معاويه گفت: از او بپرسيد چه مى خواهد. گفت: «دوست مى دارم خود را به من نشان دهد تا با او كلمه اى سخن بگويم». معاويه، همراهِ عمرو بن عاص، نمودار شد. آن گاه كه آن دو به على عليه السلام نزديك شدند، وى به عمرو عنايت نكرد و به معاويه گفت: «واى بر تو! بر چه پايه، اين افراد ميان من و تو به نبرد پردازند و يكديگر را با شمشير زنند؟ به مبارزه من بيا، [بر اين قرار كه] هر كس حريفش را كُشت، خلافت از آنِ او گردد». معاويه به عمرو روى كرد و گفت: اى ابوعبد اللّه! رأى تو در اين ميان چيست؟ آيا با او مبارزه كنم؟ عمرو گفت: به راستى، آن مرد با تو انصاف ورزيد. بدان كه اگر از اين كار سر باز زنى، تا يك عرب باقى است، بر تو و نسلت همواره دشنام خواهد بود. معاويه گفت: اى عمرو بن عاص! كسى چون من از نَفْسِ خويش فريب نمى خورَد. به خدا سوگند، هر مردى كه به نبردِ فرزند ابوطالب رفته، هر آينه، زمين از خونش سيراب گشته است. آن گاه، همراهِ عمرو بازگشت تا به انتهاى صف ها رسيد. على عليه السلام چون اين صحنه را ديد، خنديد و به جايگاهِ خود بازگشت.

تاريخ الطبرىـ به نقل از ابوجعفر ـ: على عليه السلام به [مردمِ] ربيعه و هَمْدان گفت: «شما زره و نيزه من هستيد». پس دوازده هزار نفر پيرامونش گرد آمدند و على عليه السلام با اَسترِ خويش پيشاپيش آنان در حركت شد. آن گاه وى حمله آورد و آنان نيز [يك پارچه]همچون يك مرد، حمله كردند. پس همه صف هاى شاميان از هم گسيخت و ايشان، جمله افراد روياروى خود را كشتند تا به معاويه رسيدند. على عليه السلام مى گفت: «ايشان را ضربت مى زنم، [امّا]معاويه را نمى بينم؛ همان بزرگْ شكمى كه حدقه چشمش بيرون زده است». سپس معاويه را ندا داد و گفت: «بر چه پايه، مردم در ميان ما كشته شوند؟ پيش بيا تا تو را به داورى نزد خدا بَرَم. پس هر كس ديگرى را كُشت، خلافت براى او راست گردد». عمرو به وى (معاويه) گفت: آن مرد، با تو انصاف ورزيد. معاويه گفت: «انصاف نورزيد! تو، خود مى دانى كه هر كس به مبارزه او رفته، كشته شده است. عمرو به وى گفت: برازنده تو نيست، مگر مبارزه با او! معاويه گفت: در خلافتِ پس از من، طمع كرده اى!