حدیث دربارهرسوايى عمرو بن عاص

وقعة صفّين:حَمَلَ عَمرُو بنُ العاصِ مُعلِما وهُوَ يَقولُ: شَدّوا عَلَيَّ شِكَّتي لا تَنكَشِفْ بَعدَ طُلَيحٍ وَالزُّبَيرِ فَأَتلِفْ يَومٌ لِهَمدانَ ويَومٌ لِلصَّدِفْ وفي تَميمٍ نَخوَةٌ لا تَنحَرِفْ أضرِبُها بِالسَّيفِ حَتّى تَنصَرِفْ إذا مَشَيتُ مِشيَةَ العَودِ الصَّلِفْ ومِثلُها لِحِميَرٍ، أو تَنحَرِفْ وَالرَّبَعِيّونَ لَهُم يَومٌ عَصِفْ فَاعتَرَضَهُ عَلِيٌّ وهُوَ يَقولُ: قَد عَلِمَت ذاتُ القُرونِ المِيلِ وَالخَصرِ وَالأَنامِلِ الطُّفولِ أنّي بِنَصلِ السَّيفِ خَنشَليلُ أحمي وأرمي أوَّلَ الرَّعيلِ بِصارِمٍ لَيسَ بِذي فُلولِ ثُمَّ طَعَنَهُ فَصَرَعَهُ، وَاتَّقاهُ عَمرٌو بِرِجلِهِ، فَبَدَت عوَرَتُهُ، فَصَرَفَ عَلِيٌّ وَجهَهُ عَنهُ وَارتُثَّ، فَقالَ القَومُ: أفلَتَ الرَّجُلُ يا أميرَ المُؤمِنينَ. قالَ: وهَل تَدرونَ مَن هُوَ؟ قالوا: لا. قالَ: فَإِنَّهُ عَمرُو بنُ العاصِ تَلَقّاني بِعَورَتِهِ فَصَرَفتُ وَجهي عَنهُ. ورَجَعَ عَمرٌو إلى مُعاوِيَةَ فَقالَ لَهُ: ما صَنَعتَ يا عَمرُو؟ قالَ: لَقِيَني عَلِيٌّ فَصَرَعَني. قالَ: اِحمَدِ اللّهَ وعَورَتَكَ، أما وَاللّهِ أن لَو عَرَفتَهُ ما أقحَمتَ عَلَيهِ. ۱
وقعة صِفّين:عمرو بن عاص، پرچم در دست، حمله بُرد و مى خوانْد: زرهِ مرا بر من محكم كنيد تا گشوده نشود. بعد از طلحه و زبير، [در نبرد با على] متّحد شو [يد]. روزى از آنِ [مردم] هَمْدان است و روزى از آنِ صِدْف (عمرو بن مالك) و [مردمِ] تميم را چنان تكبّرى است كه آنان به در نمى رود. من همه آنها را به شمشير مى زنم تا بازگردند، آن گاه كه خود به راه افتم، همانند شترى كهن سال كه به خود مى بالد. همين گونه با [مردمِ] حِميَر رفتار مى كنم، مگر آن كه باز گردند و امّا امروز براى اهل ربيعه، روز نابودى است. على عليه السلام به رويارويى با او برخاست، حال آن كه مى گفت: «همه [افراد، خواه] گردن افرازان و [خواه]افسردگان [و فرو نشستگان] چه بزرگان و چه اطفال، مى دانند؛ كه من به تيزىِ شمشير، نام آورم و مردانه مى رزمم و طلايه دارانِ [دشمن] را مى افكنم؛ به شمشيرِ تيزى كه كُندى نمى پذيرد. سپس با نيزه بر عمرو ضربه زد و او را بر خاك افكَنْد. عمرو، با پاى خويش، جلوى او را گرفت، پس عورتش عيان شد. پس على عليه السلام از او چهره گردانْد و عمرو، نيمه جان از معركه بيرون برده شد. كسانِ [على عليه السلام] گفتند: اى امير مؤمنان! آن مرد رهايى يافت! گفت: «آيا مى دانيد او كيست؟». گفتند: نه. گفت: «او عمرو بن عاص بود كه عورت خويش را در برابر من آشكار كرد و من از او روى گرداندم». عمرو، نزد معاويه بازگشت. معاويه به وى گفت: چه كردى اى عمرو؟ گفت: على با من رويارو شد و بر زمينم افكَنْد. گفت: خدا را سپاس گو و عورتت را! هان؛ به خدا سوگند، اگر او را مى شناختى، به نبردش نمى رفتى.
۱.وقعة صفّين: ص 406 و 407؛ شرح نهج البلاغة: ج 8 ص 60 عن ابن عبّاس وليس فيه الشعر.

احادیث دیگر این موضوع

۳