نَفْس

امام على عليه السلام:همانا نَفْس گوهرى گران بها است، هر كه آن را نگه داشت بلند مرتبه اش گردانيد و هركه از آن نگهدارى نكرد پست و خوارش ساخت.

امام على عليه السلام:در روى زمين چيزى نزد خداوند سبحان گراميتر از نفْسى كه مطيعِ فرمان او باشد، وجود ندارد.

امام على عليه السلام:علم از جلو مى كشد و عمل از پشت سر مى راند و نفْس [مركبى]سركش است.

امام على عليه السلام:نَفْس ها افسار گسيخته اند، امّا دست هاى خردها عنان آنها را گرفته نمى گذارند به بدبختى و هلاكت افكنند.

امام على عليه السلام:بار خدايا! اى گستراننده زمين ها و بر پا دارنده آسمان ها و آفريننده دل هايى كه بدبختى و خوشبختى هر يك را با آن سرشته اى.

امام باقر و امام صادق عليهما السلامـ درباره آيه «فألهمها فجورها و تقواها؛ پس پليد كارى و پرهيزكارى اش را به آن الهام كرد» ـفرمودند: آنچه را كه نفْس بايد انجام دهد يا ترك گويد براى او روشن ساخت.

امام صادق عليه السلامـ درباره آيه «و نفْس و ما سوّاها» ـفرمود: يعنى آن را آفريد و بدان شكل داد و جمله «فألهمها فجورها و تقواها» يعنى خوبى و بدى را به نفْس شناساند و الهام كرد. آنگاه نفْس را [ميان گزينش هر يك از اين دو]مخيّر نمود و او صاحب اختيار شد.

بحار الأنوار:امام صادق عليه السلام ـ در بيان آيه «و نفْس و ما سوّاها» ـ فرمود: مؤمنِ مستورى كه بر حق باشد. همچنين در بيان آيه «فألهمها فجورها و تقواها» فرمود: مقصود شناخت حق از باطل است.