هجرت به مدينه
8 حدیث
رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله:لا هِجرَةَ بَعدَ الفَتحِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بعد از فتح، ديگر هجرتى در كار نيست.
۱.كنز العمّال: 46278.
عنه صلى الله عليه و آله:لا هِجرَةَ بَعدَ فَتحِ مَكّةَ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بعد از فتح مكّه، هجرتى نيست.
۱.كنز العمّال: 46251.
عنه صلى الله عليه و آله:لا هِجرَةَ بَعدَ الفَتحِ، و لكِنْ إنَّما هُو الإيمانُ و النِّيَّةُ و الجِهادُ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بعد از فتح، ديگر هجرتى در كار نيست، بلكه در حقيقت ايمان است و نيّت و جهاد.
۱.كنز العمّال: 46277.
عنه صلى الله عليه و آله:لا هِجرَةَ بَعدَ الفَتحِ، و لكِنْ جِهادٌ و نِيَّةٌ، و إذا استُنفِرتُم فانفِروا. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بعد از فتح، هجرت نشايد، بلكه جهاد است و نيّت و هرگاه [به جهاد]فرا خوانده شديد بسيج شويد.
۱.كنز العمّال: 46250.
بحار الأنوار:كانَت الهِجرَةُ سَنَةَ أربَعَ عَشرَةَ مِن المَبعَثِ، و هِيَ سَنَةُ أربَعٍ و ثَلاثينَ مِن مُلكِ كِسرى پرويز، سنةَ تِسعٍ لِهِرَقلَ ۱، و أوّلُ هذهِ السَّنَةِ المُحرَّمُ. و كان رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله مُقيما بمَكّةَ لَم يَخرُجْ مِنها، و قَد كانَ جَماعَةٌ خَرَجوا في ذي الحجّةِ، و قالَ محمّدُ بنُ كعبِ القُرَظيّ ۲: اجتَمَعَ قُرَيشٌ على بابِهِ و قالوا: إنّ محمّدا يَزعُمُ أنّكم إن بايَعتُموهُ كُنتُم مُلوكَ العَرَبِ و العَجَمِ، ثُمّ بُعِثتُم بَعدَ مَوتِكُم فجُعِلَ لَكُم جِنانٌ كجِنانِ الأرضِ، و إن لَم تَفعَلوا كانَ لَكُم مِنهُ الذَّبحُ ثُمّ بُعِثتُم بَعدَ مَوتِكُم فجُعِلَت لَكُم نارٌ تُحرَقونَ بِها. فخَرَجَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله فأخَذَ حَفنَةً ۳ مِن تُرابٍ، ثُمّ قالَ:
بحار الأنوار:هجرت [پيامبر به مدينه] در سال چهاردهم بعثت صورت گرفت و اين مصادف بود با سى و چهارمين سال سلطنت خسرو پرويز و نهمين سال فرمانروايى هِرَقْل ۷ و اوّل اين سال محرّم است. رسول خدا صلى الله عليه و آله در مكّه بود و آنجا را ترك نكرده بود، اما عدّه اى از مسلمانان در ماه ذى حجّه بيرون رفته بودند. محمّد بن كعب قرظى ۸ مى گويد: قريش در خانه پيامبر جمع شدند و گفتند: محمّد مى گويد كه اگر شما با او بيعت كنيد بر عرب و عجم فرمانروا خواهيد شد و بعد از مرگ هم دوباره زنده مى شويد و براى شما باغ هايى چون باغ هاى اين جهان خواهد بود و اگر بيعت نكنيد به دست او كشته خواهيد شد و بعد از مرگ هم زنده خواهيد شد و در آتش سوزان خواهيد سوخت. در اين هنگام رسول خدا صلى الله عليه و آله از منزل بيرون آمد و مشتى خاك
۱.هِرَقْل: من ملوك الروم، و هو أوّل من ضرب الدنانير، و أوّل من أحدث البيعة (لسان العرب: 11 / 694).
۲.القُرَظيّ: بضم القاف و فتح الراء منسوب إلى قُريظة، و الرجل هو محمّد بن كعب بن سليم بن أسد أبو حمزة القرظيّ المدنيّ، كان من فضلاء المدينة، نزل الكوفة مدّة، ولد سنة أربعين و توفّي بالمدينة سنة 120، و قيل: قبل ذلك، يروي عن ابن عبّاس و ابن عمر و غيرهما (كما في هامش المصدر).
۳.الحفنة: مل ء الكفّين (كما في هامش المصدر).
۴.يس: 1 ـ 9.
۵.التوشّح بالرداء: أن يدخل الثوب من تحت يده اليمني فيلقيه على منكبه الأيسر كما يفعل المُحرم. (لسان العرب: 2 / 633).
۶.بحار الأنوار: 19 / 38 / 6.
۷.هِرَقْل يا هِرْقِل امپراتور روم بود و نخستين كسى بود كه دينار ضرب كرد و نخستين كسى است كه بيعت را باب كرد.
۸.قُرَظى ـ به ضم قاف و فتح راء ـ منسوب به قرظه است. او همان محمّد بن كعب بن سليم بن اسد، ابو حمزه قرظى مدنى است كه از فضلاى مدينه بود و مدتى در كوفه اقامت كرد. وى در سال چهلم هجرى به دنيا آمد و در سال 120 در مدينه در گذشت. به قولى هم قبل از اين تاريخ در گذشته است. وى از ابن عباس و ابن عمر و ديگران روايت مى كند (به نقل از پاورقى بحار الأنوار).
بحار الأنوار:أوردَ الغزاليُّ في كتابِ إحياء العلوم أنّ ليلةَ باتَ عليُّ بنُ أبي طالبٍ عليه السلام على فِراشِ رسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله أوحَى اللّهُ تعالى إلى جَبرئيلَ و ميكائيلَ أنّي آخَيتُ بَينَكُما و جَعَلتُ عُمرَ أحَدِكُما أطوَلَ مِن عُمرِ الآخَرِ، فأيُّكُما يُؤثِرُ صاحِبَهُ بحَياتِهِ؟ فاختارَ كُلٌّ مِنهُما الحَياةَ و أحَبّاها، فأوحَى اللّهُ تعالى إلَيهِما: أ فَلا كُنتُما مِثلَ عليِّ بنِ أبي طالبٍ، آخَيتُ بَينَه و بَينَ محمّدٍ، فباتَ على فِراشِهِ يَفديهِ بنَفسِهِ و يُؤثِرُهُ بالحَياةِ، اهبِطا إلَى الأرضِ فاحفَظاهُ مِن عَدُوِّهِ، فكانَ جَبرئيلُ عِندَ رأسِهِ، و مِيكائيلُ عِندَ رِجلَيهِ، و جَبرئيلُ عليه السلام يُنادي: بَخٍّ بَخٍّ، مَن مِثلُكَ يا بنَ أبي طالبٍ يُباهِي اللّهُ بِكَ
بحار الأنوار:غزّالى در كتاب إحياء العلوم آورده است: شبى كه على بن ابى طالب عليه السلام در بستر رسول خدا صلى الله عليه و آله خوابيد خداى متعال به جبرئيل و ميكائيل وحى فرمود كه: من شما را برادر هم قرار دادم و عُمر يكى از شما را طولانى تر از ديگرى كردم. كدام يك از شما حاضر است عمر طولانيتر از آنِ برادرش باشد؟ هر دوى آنها زندگى را برگزيدند و خواهان آن شدند. خداوند متعال به آنان وحى فرمود كه: چرا مانند على بن ابى طالب نبوديد؟ من ميان او و محمّد پيوند برادرى برقرار ساختم و او در بستر محمّد خوابيد و جانش را فداى او كرد و زندگى وى را بر زندگى خود ترجيح داد. حالا به سوى زمين رويد و او را از گزند دشمنش نگه داريد. جبرئيل بالاى سر على عليه السلام قرار گرفت و ميكائيل پايين پاى او و جبرئيل آواز مى داد
بحار الأنوار عن عبدِ اللّهِ بنِ بُرَيدَةَ، عن أبيهِ:إنَّ النَّبيَّ صلى الله عليه و آله كانَ لا يَتَطَيَّرُ، و كانَ يَتفَأّلُ، و كانَت قُرَيشٌ جَعَلَت مِائةً مِن الإبِلِ فيمَن يأخُذُ نَبيَّ اللّهِ صلى الله عليه و آله فيَرُدُّهُ علَيهِم حِينَ تَوَجَّهَ إلَى المَدينَةِ، فرَكِبَ بُرَيدَةُ في سَبعينَ راكِبا مِن أهلِ بَيتِهِ مِن بَني سَهمٍ، فتَلَقّى نَبيَّ اللّهِ صلى الله عليه و آله، فقالَ نَبيُّ اللّهِ صلى الله عليه و آله: مَن أنتَ؟ قالَ: أنا بُرَيدَةُ، فالتَفَتَ إلى أبي بَكرٍ فقالَ: يا أبا بَكرٍ، بَرُدَ أمرُنا و صَلُحَ، ثُمّ قالَ: و مِمَّن أنتَ؟ قالَ: مِن أسلَمَ، قالَ صلى الله عليه و آله: سَلِمنا. قالَ: مِمَّن؟ قالَ: مِن بَني سَهمٍ، قال: خَرَجَ سَهمُكَ، فقالَ بُرَيدَةُ للنَّبيِّ صلى الله عليه و
بحار الأنوار:عبد اللّه بن بُرَيده از پدرش نقل مى كند كه: پيامبر صلى الله عليه و آله فال بد نمى زد، امّا فال خوب مى زد. زمانى كه پيامبر رهسپار مدينه شد، قريش براى كسى كه پيامبر صلى الله عليه و آله را دستگير كند و تحويل آنان دهد يكصد شتر جايزه تعيين كردند. [پدرم]بُرَيده [بن حصيب اسلمى] با هفتاد سوار از خاندان خود از بنى سهم، به راه افتاد و پيامبر صلى الله عليه و آله را پيدا كرد. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله به او فرمود: تو كيستى؟ گفت: من بُرَيده هستم. پيامبر رو به ابو بكر كرد و فرمود: اى ابو بكر! كار ما آسان و رو به راه شد. سپس فرمود: از كدام طايفه اى؟ [پدرم] گفت: از اسلم. پيامبر فرمود: به سلامت رستيم. فرمود: از كدام قبيله اى؟ گفت: از بنى سهم. فرمود: تير (قرعه) تو بيرون آمد. بُرَيده به
۱.قال في الفائق: بَرُد أمرنا، أي سَهُل، من العيش البارد؛ و هو الناعم السهل، و قيل: ثبت، من برد لي عليه حقّ. خرج سهمك: أي ظفرت، و أصله أن يجيلوا السهام على شيء، فمن خرج سهمه حازه (كما في هامش المصدر).
۲.بحار الأنوار: 19 / 40 / 6.
۳.در كتاب الفائق مى گويد: بَرَدَ اَمْرُنا يعنى كار ما آسان شد. مأخوذ از «العيش البارد» است به معناى زندگى خوش و خرّم. بعضى گفته اند: به معناى محكم و ثابت شدن است، و «برد لى عليه حق» يعنى براى من بر گردن او حقّى ثابت شد. «خرج سهمك» يعنى پيروز و موفق شدى. در جاهليت وقتى مى خواستند درباره چيزى قرعه زنند، اسامى اشخاص را روى تيرها مى نوشتند و آنها را به هم مى زدند و از بين تيرها يكى را بيرون مى آوردند و تير به نام هر كس در مى آمد آن چيز از آن او مى شد.
كنز العمّال عن إياسِ بنِ مالِكِ بنِ الأوسِ عن أبيهِ:لَمّا هاجَرَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله و أبو بكرٍ مَرُّوا بإبِلٍ لَنا في الجُحفَةِ، فقالَ النَّبيُّ: لمَن هذهِ الإبِلُ؟ قالَ: لِرجُلٍ مِن أسلَمَ، فالتَفَتَ إلى أبي بكرٍ فقالَ: سَلِمتُ إن شاءَ اللّهُ تعالى! فقالَ: ما اسمُكَ؟ فقالَ: مَسعودٌ، فالتَفَتَ إلى أبي بَكرٍ، فقالَ: سَعَدتُ إن شاءَ اللّهُ تعالى، فأتاهُ أبي فحَمَلَهُ على جَمَلٍ. ۱
كنز العمّال:اياس بن مالك بن اوس از پدرش نقل مى كند: زمانى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و ابو بكر هجرت كردند در جحفه به رمه شترى از ما برخوردند، پيامبر فرمود: اين شترها از كيست؟ پدرم گفت: از مردى اسلمى. پيامبر رو به ابو بكر كرد و فرمود: به خواست خداى بزرگ، به سلامت رَستم! پيامبر صلى الله عليه و آله پرسيد: نامت چيست؟ عرض كرد: مسعود. باز پيامبر رو به ابو بكر كرد و فرمود: به خواست خداى بزرگ سعادتمند شدم. پس، پدرم نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله رفت و ايشان را بر يك شتر نر سوار كرد.
۱.كنز العمّال: 46301.