موجبات عصمت
28 حدیث
رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله:إنَّ اللّهَ عزَّ ذِكرُهُ يَعصِمُ مَن أطاعَهُ، و لا يَعتَصِمُ بِهِ مَن عَصاهُ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداى بلند نام كسى را كه اطاعتش كند [از هر گونه شر و مكروهى]حفظ مى كند و كسى كه او را نافرمانى كند، به وسيله خدا حفظ نمى شود.
۱.الكافي: 8/82/39.
الإمامُ عليٌّ عليه السلام:الاعِتبارُ يُثمِرُ العِصمَةَ. ۱
امام على عليه السلام:عبرت آموزى، عصمت (لغزش ناپذيرى) به بار مى آورد.
۱.غرر الحكم: 879.
عنه عليه السلام:لا تُخلِ نَفسَكَ مِن فِكرَةٍ تَزيدُكَ حِكمَةً، و عِبرَةٍ تُفيدُكَ عِصمَةً. ۱
امام على عليه السلام:خود را از انديشه اى كه بر فرزانگيت مى افزايد و از عبرت آموختنى كه عصمت (لغزش ناپذيرى) به تو مى بخشد، خالى مدار.
۱.غرر الحكم: 10307.
عنه عليه السلام:التَّصَبُّرُ عَلَى المَكروهِ يَعصِمُ القَلبَ. ۱
امام على عليه السلام:وا داشتن خود به صبر در برابر ناملايمات، دل را مصون مى دارد.
۱.بحار الأنوار: 77/227/2.
عنه عليه السلام:إنَّ التَّقوى عِصمَةٌ لَكَ في حَياتِكَ، و زُلفى لَكَ بَعدَ مَماتِكَ. ۱
امام على عليه السلام:پرهيزگارى، در زمان حياتت مايه عصمت و نگهدارى تو [از گناه]است و بعد از مرگ موجب قرب منزلت تو مى شود.
۱.غرر الحكم: 3466.
عنه عليه السلام:اُوصيكُم عِبادَ اللّهِ بِتَقوَى اللّهِ؛ فإنَّها الزِّمامُ و القِوامُ، فتَمَسَّكوا بِوَثائقِها، و اعتَصِموا بِحَقائقِها، تَؤلُ بِكُم إلى أكنانِ الدَّعَةِ و أوطانِ السَّعَةِ. ۱
امام على عليه السلام:اى بندگان خدا! شما را به تقواى الهى سفارش مى كنم؛ زيرا كه تقوا همان مهار و ستون است. پس به بندهاى آن بياويزيد و به حقايقش چنگ در زنيد، تا شما را به نهانگاههاى آسايش و جايگاههاى رفاه برساند.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 195.
عنه عليه السلام:فَاعتَصِموا بِتَقوى اللّهِ؛ فإنَّ لَها حَبلاً وَثيقا عُروَتُهُ، و مَعقِلاً مَنيعا ذُروَتُهُ. ۱
امام على عليه السلام:به تقواى الهى چنگ زنيد؛ كه تقوا ريسمانى دارد كه دستگيره اش استوار است و پناهگاهى كه بلندايش تسخير نا پذير است.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 190.
عنه عليه السلام:بِالتَّقوى قُرِنَتِ العِصمَةُ. ۱
امام على عليه السلام:عصمت با تقوا قرين شده است.
۱.غرر الحكم: 4316.
عنه عليه السلامـ مِن كِتابِهِ إلى أهلِ مِصرَ ـ: عَصَمَكُمُ اللّهُ بِالهُدى و ثَبَّتَكُم بِالتَّقوى. ۱
امام على عليه السلامـ در نامه خود به مصريان ـنوشت: خداوند شما را با هدايت خود [از گناه و لغزش]نگه دارد و با تقوا استوارتان بدارد.
۱.الأمالي للمفيد: 82.
عنه عليه السلام:لا حِكمَةَ إلاّ بِعِصمَةٍ. ۱
امام على عليه السلام:هيچ حكمتى نباشد، مگر به سبب عصمتى (خويشتندارى از گناه).
۱.غرر الحكم: 10916.
عنه عليه السلام:الحِكمَةُ عِصمَةٌ، العِصمَةُ نِعمَةٌ. ۱
امام على عليه السلام:حكمت [مايه] عصمت است و عصمت يك نعمت.
۱.غرر الحكم: 12.
عنه عليه السلام:قُرِنَتِ الحِكمَةُ بِالعِصمَةِ. ۱
امام على عليه السلام:حكمت، با عصمت قرين گشته است.
۱.غرر الحكم: 6712.
عنه عليه السلام:إنَّ في سُلطانِ اللّهِ عِصمَةً لأِمرِكُم، فأعطوهُ طاعَتَكُم غَيرَ مُلَوَّمةٍ (مُتَلَوِّمينَ) و لا مُستَكرَهٍ بِها. ۱
امام على عليه السلام:همانا حكومتى كه از جانب خداست نگاهبان كار شما است. پس بى سرزنش و اكراه، از آن فرمان بريد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 169.
عنه عليه السلام:عَلَيكُم بِكِتابِ اللّهِ، فإنّهُ الحَبلُ المَتينُ. و العِصمَةُ لِلمُتَمَسِّكِ. ۱
امام على عليه السلام:پايبند كتاب خدا باشيد؛ زيرا كه آن ريسمان محكم است. و مايه حفظ كسى كه بدان چنگ در زند.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 156.
عنه عليه السلام:فَعَصَمَ السُّعَداءَ بِالإيمانِ، و خَذَلَ الأشقِياءَ بِالعِصيانِ، مِن بَعدِ اتِّجاهِ الحُجَّةِ عَلَيهِم بِالبَيانِ. ۱
امام على عليه السلام:[خداوند] بعد از آن كه حجّت را بر آنان آشكار كرد، نيكبختان را به سبب ايمان حفظ كرد و شور بختان را به سبب نافرمانى، به خودشان وا گذاشت.
۱.كنز العمّال: 44216.
عنه عليه السلامـ في مُناجاتِهِ ـ: إلهي، لا سَبيلَ إلى الاحتِراسِ مِنَ الذَّنبِ إلاّ بِعِصمَتِكَ، و لا وُصولَ إلى عَمَلِ الخَيراتِ إلاّ بِمَشِيئَتِكَ، فكَيفَ لي بِإفادَةِ ما أسلَفتَني فيهِ مَشيئَتَكَ؟! و كَيفَ لي بِالاحتِراسِ مِنَ الذَّنبِ ما إن لَم تُدرِكْني فيهِ عِصمَتُكَ؟! ۱
امام على عليه السلامـ در مناجات ـگفت: خدايا! براى خويشتندارى از گناه راهى جز نگه داشت تو نيست و رسيدن به كارهاى نيك جز با خواست تو ميسّر نمى باشد. پس، چگونه توانم به بهره اى دست يابم كه خواست تو بر آن نيست و چگونه خود را از گناه نگه دارم اگر نگه داشت تو به دادم نرسد؟
۱.البلد الأمين: 315.
بحار الأنوار عن نَـوفٍ البُكاليِّ:رَأيتُ أميرَ المُؤمِنينَ صَلواتُ اللّهِ عَلَيهِ مُوَلِّـيا مُبادِرا، فقُلتُ: أينَ تُريدُ يا مَولايَ؟ فقالَ: دَعني يا نَـوفُ؛ إنَّ آمالي تَقَدَّمُني في المَحبوبِ.
فقُلتُ: يا مَولايَ، و ما آمالُكَ؟ قالَ: قد عَلِمَها المَأمولُ و استَغنَيتُ عَن تَبيينِها لِغَيرِهِ، و كَفى بِالعَبدِ أدَبا أن لا يُشرِكَ في نِعَمِهِ و أرَبِهِ غَيرَ رَبِّهِ.
فقُلتُ: يا أميرَ المُؤمِنينَ، إنّي خائفٌ عَلى نَفسي مِنَ الشَّرَهِ، و التَّطَلُّعِ إلى طَمَعٍ مِن أطماعِ الدّنيا، فقالَ لي: و أينَ أنتَ عَن عِصمَةِ الخائفينَ، و كَهفِ العارِفينَ؟!
فقُلتُ: دُلَّني عَلَيهِ، قالَ: اللّهُ العَلِيُّ العَظيمُ، تَصِلُ أمَلَكَ بِحُسنِ تَفَضُّلِهِ، و تُقبِلُ عَلَيهِ بِهَمِّكَ، و أعرِضْ عَنِ
بحار الأنوارـ به نقل از نوف بكالى ـ: امير المؤمنين صلوات اللّه عليه، را ديدم كه به سرعت مى رود. عرض كردم: كجا مى رويد، سرورم؟ فرمود: رهايم كن اى نوف، كه اميد و آرزوهايم مرا به سمت معشوق مى برد. عرض كردم: سرورم! آرزوهايتان چيست؟ فرمود: آن كه اميد و آرزويم به اوست خود مى داند و نيازى نيست براى جز او باز گويم. در ادب بنده همين بس كه در خوشى ها و نيازهايش كسى جز خداوندگار خود را شريك نگرداند. عرض كردم: اى امير المؤمنين! من از آزمندى و چشمداشت به طمعهاى دنيوى بر خود بيمناكم.
حضرت فرمود: چرا به پناهگاه خائفان و غار عارفان پناه نمى برى؟ عرض كردم: مرا به آن راهنمايى فرما. حضرت فرمود: خداوند، علىِّ عظيم است؛ اميدت را به حُسن تفضّل او پيوند زن، و همّ و غمّ خود را متوجّه او گردان، و از هر خطورى كه
۱.بحار الأنوار: 94/94/12، انظر تمام الكلام.
الإمامُ زينَ العابدينُ عليه السلامـ مِن دُعائهِ عِندَ خَتمِ القُرآنِ ـ: لا تَنالُ أيدي الهَلَكاتِ مَن تَعَلَّقَ بِعُروَةِ عِصمَتِهِ. ۱
امام زين العابدين عليه السلامـ در دعاى ختم قرآن ـگفت: دستهاى هلاكت و تباهى به كسى كه به دستگيره عصمت بخش قرآن چنگ آويزد، نمى رسد.
۱.الصحيفة السجّاديّة: الدعاء 42.
عنه عليه السلامـ في مناجاتِهِ ـ: إلهي، في هذِهِ الدّنيا هُمومٌ و أحزانٌ و غُمومٌ و بَلاءٌ، و في الآخِرَةِ حِسابٌ و عِقابٌ، فأينَ الرّاحَةُ و الفَرَجُ؟! إلهي، خَلَقتَني بِغَيرِ أمري، و تُميتُني بِغَيرِ إذني، و وَكّلتَ فِيَّ عَدُوّا لي لَهُ عَلَيَّ سُلطانٌ، يَسلُكُ بِيَ البَلايا مَغرورا، و قُلتَ لي: اِستَمسِكْ، فكَيفَ أستَمسِكُ إن لَم تُمسِكْني؟! ۱
امام زين العابدين عليه السلامـ در مناجاتش ـگفت: خداى من! در اين دنيا، غم و اندوه و رنج و بلا و در آخرت حساب و كيفر است. پس، آسايش و گشايش كجاست؟ خداى من! بى دستورم مرا آفريدى و بى اجازه ام مرا مى ميرانى و دشمنى مقتدر و چيره را بر من گماشتى كه فريبكارانه مرا به سوى بلاها و گرفتاريها مى كشاند و آن گاه فرمودى: خود را نگاه دار، و من چگونه خود را نگاه دارم اگر تو نگاهم ندارى؟
۱.بحار الأنوار: 94/129.
عنه عليه السلامـ أيضا ـ: إلهي، لا حَولَ لي و لا قُوَّةَ إلاّ بِقُدرَتِكَ، و لا نَجاةَ لي مِن مَكارِهِ الدّنيا إلاّ بِعِصمَتِكَ، فأسألُكَ بِبَلاغَةِ حِكمَتِكَ و نَفاذِ مَشيئَتِكَ أن لا تَجعَلَني لِغَيرِ جودِكَ مُتَعَرِّضا. وَ كُن لي. مِنَ البَلايا واقِيا، و عَنِ المَعاصي عاصِما. ۱
امام زين العابدين عليه السلامـ در مناجات ـگفت: خداى من! مرا هيچ نيرو و توانى نيست، مگر به نيروى تو و از نا خوشيها و زشتيهاى دنيا نجات نيابم جز با نگه داشت تو. پس، به حكمت رسايت و به خواست و مشيّت روانت [سوگندت مى دهم و]از تو مسألت دارم كه دست مرا جز به دامن جود و بخشندگى خودت حوالت مده و از بلاها نگهم دار و از گناهان حفظم كن.
۱.بحار الأنوار: 94/143.
عنه عليه السلامـ أيضا ـ: إلهي، فلا تُخلِنا مِن حِمايَتِكَ، و لا تَعْرِنا مِن رِعايَتِكَ. أسألُكَ بِأهلِ خاصَّتِكَ مِن مَلائكَتِكَ و الصّالِحينَ مِن بَرِيَّتِكَ، أن تَجعَلَ عَلَينا واقِيَةً تُنْجينا مِنَ الهَلَكاتِ، و تُجِنُّنا مِنَ الآفاتِ. و أن تَحوِيَنا في أكنافِ عِصمَتِكَ. ۱
امام زين العابدين عليه السلامـ در مناجات ـگفت: خداى من! ما را از حمايت خود بى بهره مگردان و از پشتيبانى و توجّه خود بى نصيب مفرما. به فرشتگان و بندگان نيكو كارت كه خاصّان درگاه تو هستند، [سوگندت مى دهم و] از تو مى خواهم كه براى ما حفاظى قرار دهى تا ما را از هلاكتها برهاند و در برابر آفتها و آسيبها سپر ما گردد. و ما را در پناه گاههاى عصمت و محافظت خود درآورى.
۱.بحار الأنوار: 94/152.
عنه عليه السلامـ أيضا ـ: إلهي، أسكَنتَنا دارا حَفَرتْ لَنا حُفَرَ مَكرِها. بِكَ نَعتَصِمُ مِنَ الاغتِرارِ بِزَخارِفِ زينَتِها. إلهي فزَهِّدنا فيها و سَلِّمنا مِنها بِتَوفيقِكَ و عِصمَتِكَ. ۱
امام زين العابدين عليه السلامـ در مناجات ـگفت: الهى! ما را در سرايى جاى دادى كه گودالهاى مكر و فريبكارى خود را براى ما كنده است. از فريفته شدن به زرق و برق زيورهاى آن به تو پناه مى بريم. خداى من! ما را به اين سرا و فريبندگيهاى آن بى اعتنا فرما و با توفيق و محافظت خود ما را از آن به سلامت دار.
۱.بحار الأنوار: 94/152.
عنه عليه السلامـ أيضا ـ: اللّهُمّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ و آلِهِ، وَ احفَظْنا مِن بَينِ أيدينا و مِن خَلفِنا، و عَن أيمانِنا و عَن شَمائلِنا، و مِن جَميعِ نَواحينا، حِفظا عاصِما مِن مَعصِيَتِكَ، هادِيا إلى طاعَتِكَ، مُستَعمِلاً لِمَحَبَّتِكَ. ۱
امام زين العابدين عليه السلامـ در مناجات ـگفت: بار خدايا! بر محمد و خاندان او درود فرست و ما را از پيش رو و از پشت سر و از راست و از چپ و از همه سويمان چنان محافظت فرما كه ما را از نافرمانى تو نگاه دارد و به فرمان بردن از تو رهنمون شود و در راه محبّت تو به كارمان گيرد.
۱.الصحيفة السجّاديّة: الدعاء 6.
عنه عليه السلامـ أيضا ـ: و طَهِّرْني بِالتَّوبَةِ، و أيِّدْني بِالعِصمَةِ، و استَصلِحْني بِالعافِيَةِ. ۱
امام زين العابدين عليه السلامـ در مناجات ـگفت: مرا با توبه پاك گردان و با نگاه داشت و مراقبت [خود] كمك فرما و با عافيت [بخشى خود از بلا و گناه] مرا به صلاح و درستى درآور.
۱.الصحيفة السجّاديّة: الدعاء 16.
عنه عليه السلامـ أيضا ـ: اللّهُمَّ، خُذْ لِنَفسِكَ مِن نَفسـي ما يُخَلِّصُها؛ و أبقِ لِنَفسي مِن نَفسي ما يُصلِحُها، فإنَّ نَفسي هالِكَةٌ أو تَعصِمَها. ۱
امام زين العابدين عليه السلامـ در مناجات ـگفت: بار خدايا! از نفّس من آن چه او را مى رهاند و خالص مى گرداند، براى خود بگير و آن چه او را به صلاح و درستى مى كشاند، براى من بگذار؛ زيرا نفْس من در معرض هلاكت است، مگر اين كه تو آن را نگاه دارى.
۱.الصحيفة السجّاديّة: الدعاء 20.
عنه عليه السلامـ مِن دُعائهِ في يَومِ عَرَفةَ ـ: و هَبْ لي عِصمَةً تُدنِيني مِن خَشيَتِكَ، و تَقطَعُني عَن رُكوبِ مَحارِمِكَ، و تَفُكُّني مِن أسرِ العَظائم، و هَبْ لِيَ التَّطهيرَ مِن دَنَسِ العِصيانِ. ۱
امام زين العابدين عليه السلامـ در دعاى روز عرفه ـگفت: مرا نگهدارى و مصونيتى بخش كه به ترس از تو نزديكم گرداند و از ارتكاب حرامهاى تو بازم دارد و از بندِ گناهان بزرگ آزادم سازد و از پلشتىِ گناه و نافرمانى، پاكيزه ام گردان.
۱.الصحيفة السجّاديّة: الدعاء 47.
الإمامُ الباقرُ عليه السلام:إذا عَلِمَ اللّهُ تَعالى حُسنَ نِيَّةٍ مِن أحَدٍ اكتَنَفَهُ بِالعِصمَةِ. ۱
امام باقر عليه السلام:هر گاه خداوند متعال بداند كسى حسن نيّت دارد، او را در پناه خود حفظ كند.
۱.بحار الأنوار: 78/188/41.
الإمامُ الصّادقُ عليه السلام:أيُّما مُؤمِنٍ أقبَلَ قِبَلَ ما يُحِبُّ اللّهُ، أقبَلَ اللّهُ عَلَيهِ قِبَلَ كُلِّ ما يُحِبُّ، و مَنِ اعتَصَمَ بِاللّهِ بِتَقواهُ عَصَمَهُ اللّهُ، و مَن أقبَلَ اللّهُ عَلَيهِ و عَصَمَهُ لَم يُبالِ لَو سَقَطَتِ السَّماءُ عَلَى الأرضِ، و إن نَزَلَت نازِلَةٌ عَلى أهلِ الأرضِ فشَـمِلَهُم بَلِيَّةٌ كانَ في حِرزِ اللّهِ بِالتَّقوى مِن كُلِّ بَلِيَّةٍ، أ لَيسَ اللّهُ تَعالى يَقولُ: «إنَّ المُتَّقينَ في مَقامٍ أمينٍ» ؟! ۱
امام صادق عليه السلام:هر مؤمنى كه به سوى آن چه خدا دوست دارد روى آورد، خداوند نيز به سوى هر چه او دوست دارد روى كند و هر كه با تقواى خدا به او پناه جويد، خداوند او را [از گناه]نگاه دارد و هر كه خدا به او روى كند و نگهش دارد، اگر آسمان هم به زمين افتد، ديگر برايش اهميتى ندارد و اگر بلايى بر زمينيان فرود آيد و همه آنها را فرا گيرد، او به سبب تقوا از هر گونه بلايى در پناه خداست. مگر نه اين كه خداوند متعال مى فرمايد: «همانا پرهيزگاران در جايگاهى امن هستند»؟
۱.بحار الأنوار: 70/285/8.