دنيا از ديدگاه امام على عليه السلام

بحار الأنوارـ به نقل از أبو طفيل عامر بن واثلة: امام زين العابدين عليه السلام هنگام تلاوت آيه «اى كسانى كه ايمان آورده ايد! از خدا بترسيد و با راستگويان باشيد» ـگفت: خدايا! مرا در بالاترين درجه اين فراخوان قرار ده و با برخوردار كردن از اراده قوى [براى پاسخ گفتن به اين دعوت تو]يارى ام رسان. و دل و زبانى روزى ام كن كه در نكوهش دنيا همگام باشند و دورى كردنى نيكو از دنيا عطايم كن، تا اين كه جز سخن راست نگويم.

امام على عليه السلام:به خدا سوگند، دنياى شما در نظر من به چيزى نمى ماند، جز كاروانى كه در آبشخورى فرود آمده باشد و ناگهان كاروان سالار آنها بانگ رحيل برآورد و آنها بى درنگ كوچ كنند؛ و لذّتهاى آن در نگاه من چيزى نيست مگر چونان آب جوشان دوزخ كه مى نوشم و چونان شرنگ، كه جرعه جرعه سرمى كشم و همچون زهر مار كه كاسه كاسه مى خورم و همانند گردنبندى از آتش كه به گردنم مى آويزم. من اين جُبّه خود را آنقدر پينه زده ام كه از پينه دوز آن خجالت مى كشم. او به من گفت: اين جبّه را مانند بيرون راندن دراز گوش [از كار افتاده] به دور افكن. و حاضر نشد آن را پينه زند. به او گفتم: دور شو از من، كه بامدادان، شب روان ستوده مى شوند و رنج بي خوابى از ما زدوده مى گردد.

امام على عليه السلام:به خدا سوگند، كه دنياى شما در نظر من از استخوان يك خوك در دست جذامى بى ارزشتر است.

امام على عليه السلام:اين دنياى شما نزد من از آب بينى يك بز هم ناچيزتر است.

امام على عليه السلام:دنياى شما در نظر من ناچيزتر است از برگ درختى در دهان ملخى كه آن را خورد مى كند و پلشت تر از استخوان خوكى است كه جذامى دور مى افكند و تلخ تر از حنظلى است كه بيمارى آن را مى جود و دچار حالت تهوّع مى شود. على را به نعمت فناپذير و لذّت آميخته به گناه چه كار؟ بزودى من و شيعيانم، با چشمانى شب نخفته و شكمهايى لاغر و فرو رفته به ديدار پروردگارمان خواهيم رفت «تا مؤمنان را بپالايد و كافران را نابود كند» ۳.

امام على عليه السلام:در گذشته برادرى دينى داشتم كه ناچيزى دنيا در نگاهش، او را در نظرم بزرگ كرده بود.

امام على عليه السلام:هر كه كرامت نفس داشته باشد دنيا در نگاهش خُرد آيد.

امام على عليه السلام:من دنيا را به رو در افكنده ام و به آن به اندازه خودش بها مى دهم و با نگاه خودش به آن نگاه مى كنم.

امام على عليه السلام:اى دنيا! از من دور شو كه ريسمانت را بر پشتت افكندم (رهايت كردم). من از چنگال هاى تو رهيده ام و از دام هاى تو گريخته ام و از افتادن در لغزشگاههاى تو دورى كرده ام. چه دور مانده است! آن كه پا در لغزشگاه تو نهاد، لغزيد و هر كه در گرداب هاى تو وارد شد، غرق گشت، و آن كه از دامهاى تو رهيد، رستگار شد و كسى كه از دست تو به سلامت مانْد، چه باك كه در دنيا به سختى گذرانَد؛ زيرا دنيا در نظر او به منزله روزى است كه زوالش نزديك است. از من دور شو كه به خدا سوگند من رام تو نگردم تا خوارم سازى و سر به فرمان تو ننهم تا مرا هر جا خواهى بكشانى.

نهج البلاغةـ به نقل از عبد اللّه بن عباس ـ: در منطقه ذى قار خدمت امير المؤمنين عليه السلام رسيدم. آن حضرت مشغول وصله زدن به كفش خود بود. به من فرمود: ارزش اين كفش چقدر است؟ عرض كردم: ارزشى ندارد! حضرت فرمود: به خدا سوگند كه اين كفش را بيش از فرمانروايى بر شما دوست دارم، مگر آن كه به وسيله آن، حقى را برپا دارم يا باطلى را بر اندازم.

امام حسن عليه السلام:اى مردم! بدانيد مرا برادرى بود كه از بزرگترين مردمان در نظر من به شمار مى رفت؛ مهمترين چيزى كه او را در نظرم با عظمت كرده بود، بى ارزشى دنيا در نگاه او بود.

تنبيه الخواطر:معاويه از ضرار بن ضمره شيبانى درباره امير المؤمنين عليه السلام پرسيد؛ ضرار گفت: گواهى مى دهم كه در شبى تار او را ديدم كه در محرابش ايستاده و محاسنش را گرفته است و مثل مار گزيده به خود مى پيچد و مانند مصيبت زده گريه مى كند و مى فرمايد: اى دنيا! اى دنيا! از من دور شو؛ آيا خود را به من عرضه مى كنى؟ يا آرزومند منى؟ مباد آن روز [كه مرا بفريبى]، هيهات، ديگرى را بفريب، مرا به تو نيازى نيست، من تو را سه طلاقه كرده ام كه رجوعى در آن نيست، زندگى [در] تو كوتاه است و اهميت تو اندك و اميد به تو حقير. آه از كمى توشه و درازى راه و دورى سفر و عظمت آن جا كه وارد مى شويم. ۳