پاسخ هاى وافىِ امام به آن نامه ها

امام على عليه السلامـ از نامه وى به معاويه ـ: از على به معاوية بن صَخْر. امّا بعد؛ نامه كسى به من رسيد كه نه بينشى دارد تا راهبرش شود، و نه رهنمايى تا راهش بَرَد. هوا و هوس او را فرا خوانده و وى اجابتش كرده؛ و همان، او را به دنبال خود كشيده و او هم از آن پيروى كرده است. پنداشته اى كه گناه من در باب عثمان، بيعت سپارى تو با من را تباه مى سازد. به جانم سوگند، من جز تَنى از مهاجران نبودم؛ هر گونه روى كردند، من نيز روى كردم و هر سان روى وا گرداندند، من نيز وا گرداندم. كار خداوند چنان نبود كه ايشان را بر گم راهى گرد آورَد و به كورى دراندازد. من [نيز به چنان كارى]فرمان ندادم تا گناهِ فرمان دهنده، بر گردن من باشد، و به قتلى دست نزده ام تا قصاص بر من روا گردد. و امّا اين كه گفته اى: «شاميان

امام على عليه السلامـ برگرفته نامه او به معاويه ـ: از بنده خدا على امير مؤمنان به معاوية بن ابى سفيان. امّا بعد؛ مرد خولانى نامه اى از تو برايم آورد كه در آن از محمّد صلى الله عليه و آله و نعمت هدايتگرى و ابلاغ وحى كه خداوند به او ارزانى فرمود، ياد كرده اى. سپاسْ، از آنِ خداوندى است كه وعده او را راست ساخت و يارى اش را كامل كرد و او را در سرزمين ها قدرت بخشيد و وى را بر هم خاندان هاى كينه توز و ستيزه گرش پيروز فرمود؛ همانان كه بر او تاختند، با او دشمنى ورزيدند، دروغگويش خواندند، دشمنانه به ميدانش آمدند، براى بيرون راندن او و ياران و خاندانش هم داستان شدند، [اقوام]عرب را بر او شوراندند و براى جنگ با وى گردشان آوردند، در ستيز با او همه گونه كوشيدند، و كارها را بر او باژگونه [و

امام على عليه السلامـ بـرگرفته نـامه وى در پـاسخ بـه معاويه ـ: امّا بعد؛ چنان كه ياد كردى، ما و شما [پيش از اسلام]مأنوس و يكْ پارچه بوديم. ديروز، ايمان ما و كفر شما ميانمان فاصله افكند و امروز، استوارى ما بر حق و گرفتارى شما به فتنه. هيچ يك از شما، جز از سرِ ناچارى، مسلمان نشد، آن هم پس از آن كه همه بزرگانِ اسلام، يكْ پارچه هم داستانِ پيامبر خدا شدند. ياد كرده اى كه من طلحه و زبير را كشته ام و عايشه را آواره كرده ام و بين بصره و كوفه مستقر شده ام. اين، كارى است كه تو از آن بركنار بودى. پس، از آن بر تو ملامتى نيست و پوزش خواستن از آن نزد تو نشايد. و ياد كرده اى كه در ميان [لشكرى از] مهاجران و انصار به ديدار من خواهى آمد. امّا آن روز كه [در جنگ بدر]برادرت (عَمرو) به اسيرى گرفته شد، پيوند

امام على عليه السلامـ برگرفته از نامه وى به معاويه ـ: امّا بعد؛ همانا دنيا شيرين است و سرسبز، و آراسته و با طراوت. هر كه به آن ميل كند، دنيا او را با آرايش هاى خويش از سودمندى هايش باز مى دارد. ما فرمان يافته ايم كه به آخرت، روى كنيم و به سوى آن برانگيخته شويم. پس اى معاويه! آنچه را فنا مى پذيرد، فرو گذار و براى آنچه پاينده مى ماند، بكوش و برحذر باش از مرگ كه به سوى آن روانى و از محاسبه اى كه كارت به آن مى انجامد. و بدان كه خداوند متعال، هر گاه خير را براى بنده اى بخواهد، او را از ناپسندى ها باز مى دارد و به فرمان بردارى خويش توفيق مى بخشد، و هر گاه براى بنده اى بد بخواهد، او را با دنيا مى فريبد و آخرت را از يادش مى بَرَد و آرزويش را مى گسترد و وى را از آنچه موجب صلاح اوست، باز مى دارد.

امام على عليه السلامـ بر گرفته نامه او به معاويه ـ: به نام خداوند بخشنده مهربان. امّا بعد؛ هر چند تو در شامى، بيعت با من در مدينه، تو را نيز فرا مى گيرد؛ زيرا همان مردمى با من بيعت كردند كه با ابو بكر و عمر و عثمان نيز ـ بر آن پيمان ها كه آنان بدان بيعت شدند ـ بيعت كرده بودند پس نه شاهد [ـِ بيعت]، حق دارد كه [خلاف نظر مردم را]برگزيند و نه غايب، حق دارد كه آن را رد كند؛ [همان گونه كه]شورا از آنِ مهاجران و انصار بود و آن گاه كه بر كسى اتّفاق كردند و او را پيشوا ناميدند، همين مايه خشنودى خدا بود و اگر كسى با طعنه زدن يا ميل [جديد]پروردن، از اين انتخاب سر باز مى زد، او را به همين رأى بازمى گرداندند؛ و اگر نمى پذيرفت، با وى به نبرد بر مى خاستند، چرا كه شيوه اى جز شيوه مؤمنان را پيروى كرده بود و