حدیث دربارهخبردادن پيامبر از فتنه هاى پس از خود
شرح نهج البلاغةـ في شَرحِ قَولِهِ عليه السلام: فَلَمّا نَهَضتُ بِالأَمرِ نَكَثَت طائِفَةٌ، ومَرَقَت اُخرى، وفَسَقَ آخَرونَ ـ: فَأَمَّا الطّائِفَةُ النّاكِثَةُ فَهُم أصحابُ الجَمَلِ، وأمَّا الطّائِفَةُ الفاسِقَةُ فَأَصحابُ صِفّينَ، وسَمّاهُم رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله القاسِطينَ، وأمَّا الطّائِفَةُ المارِقَةُ فَأَصحابُ النَّهرَوانِ.
وأشَرنا نَحنُ بِقَولِنا: «سَمّاهُم رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله القاسِطينَ» إلى قَولِهِ عليه السلام: «سَتُقاتِلُ بَعدِي النّاكِثينَ وَالقاسِطينَ وَالمارِقينَ»، وهذَا الخَبَرُ مِن دَلائِلِ نُبُوَّتِهِ صلى الله عليه و آله؛ لِأَنَّهُ إخبارٌ صَريحٌ بِالغَيبِ، لا يَحتَمِلُ التَّمويهَ وَالتَّدليسَ كَما تَحتَمِلُهُ الأخبارُ المُجمَلَةُ، وصَدَّقَ قولَهُ صلى الله عليه و آله: «وَالمارِقينَ» قَولُه أوَّلاً فِي الخَوارِجِ: «يَمرُقونَ مِنَ الدّينِ كَما يَمرُقُ السَّهمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ». وصَدَّقَ قولَهُ عليه السلام: «النّاكِثينَ» كَونُهُم نَكَثُوا البَيعَةَ بادِئَ بَدءٍ، وقَد كانَ عليه السلام يَتلو وَقتَ مُبايَعَتِهِم لَهُ: «فَمَن نَّكَثَ فَإِنَّمَا يَنكُثُ عَلَى نَفْسِهِ» ۱. وأمّا أصحابُ صِفّينَ فَإِنَّهُم عِندَ أصحابِنا مُخَلَّدونَ فِي النّارِ؛ لِفِسقِهِم، فَصَحَّ فيهِم قَولُهُ تَعالى: «وَ أَمَّا الْقَـسِطُونَ فَكَانُواْ لِجَهَنَّمَ حَطَبًا» ۲. ۳
شرح نهج البلاغةـ در شرح اين سخن امام على عليه السلام كه فرمود: «آن گاه كه كار [حكومت]را به دست گرفتم، گروهى بيعت شكستند، و گروهى [از دين]بيرون رفتند، و گروهى ديگر ستم ورزيدند» ـ: امّا گروه بيعت شكن، جَـمَليان اند؛ و امّـا گروه ستمگر، اهـل صِفّين اند كـه پيامبر خدا آنان را قاسطين ناميد؛ و امّا بيرون روندگان [از دين]، همان نهروانيان اند.
با اين سخن كه «پيامبر خدا، آنان را قاسطين ناميد»، به اين سخن پيامبر صلى الله عليه و آله اشاره داريم [كه فرمود]: «پس از من با ناكثين، قاسطين و مارقين خواهى جنگيد» و اين خبر، از نشانه هاى نبوّت پيامبر خداست؛ چرا كه به صراحت، خبردادن از غيب است و هيچ گونه ترديد و شبهه اى در آن راه ندارد، آن گونه كه در گزارش هاى مجملْ راه دارد.
سخن پيامبر خدا [در حديث ياد شده درباره جنگ با]مارقين، سخن نخست او را درباره خوارج، تأييد مى كند كه فرمود: «آنان از دينْ بيرون مى روند، چنان كه تير از چلّه كمان بيرون مى رود» و سخن او [درباره جنگ با] ناكثين، گواهى مى دهد كه آنان در ابتداى امر، بيعت شكستند و على عليه السلام به هنگام بيعت آنان با او اين آيه را تلاوت مى كرد: «پس هركه پيمان شكنى كند، تنها به زيان خود پيمان مى شكند» ». و امّا اهل صفّين، پس آنان در نظر علماى معتزله، به جهت ستمگرى شان، در آتشْ جاودان اند و اين سخن خداوند درباره شان صادق است: «ولى ستمگران، هيزم جهنّم خواهند بود» .