حدیث دربارهجلوگيرى از اجراى حد بر وليد

أنساب الأشراف عن مسروقـ في الوَليدِ بنِ عُقبَةَ ـ: إنَّهُ حينَ صَلّى لَم يَرِم ۱ حَتّى قاءَ. فَخَرَجَ في أمرِهِ إلى عُثمانَ أربَعَةُ نَفَرٍ: أبو زَينَبَ، وجُندَبُ بنُ زُهَيرٍ، وأبو حَبيبَةَ الغِفارِيُّ، وَالصَّعبُ بنُ جَثّامَةَ؛ فَأَخبَروا عُثمانَ خَبَرَهُ. فَقالَ عَبدُ الرَّحمنِ بنُ عَوفٍ: ما لَهُ، أجُنَّ؟! قالوا: لا، ولكِنَّهُ سكرٌ. قالَ: فَأَوعَدَهُم عُثمانُ، وَتَهَدَّدَهُم؛ وقالَ لِجُندَبٍ: أنتَ رَأيتَ أخي يَشرَبُ الخَمرَ؟! قالَ: مَعاذَ اللّهِ، ولكِنّي أشهَدُ أنّي رَأَيتُهُ سَكرانَ يَقلِسُها ۲ مِن جَوفِهِ، وأنّي أخَذتُ خاتَمَهُ مِن يَدِهِ وهُوَ سَكرانُ لا يَعقِلُ. قالَ أبو إسحاقَ: فَأَتَى الشُّهودُ عائِشَةَ، فَأَخبَروها بِما جَرى بَينَهُم وبَينَ عُثمانَ، وأنَّ عُثمانَ زَبَرَهُم. فَنادَت عائِشَةُ: إنَّ عُثمانَ أبطَلَ الحُدودَ، وتَوَعَّدَ الشُّهودَ. قالَ الواقِديُّ: وقَد يُقالُ: إنَّ عُثمانَ ضَرَبَ بَعضَ الشُّهودِ أسواطا، فَأَتَوا عَلِيّا فَشَكَوا ذلِكَ إلَيهِ. فَأَتى عُثمانَ فَقالَ: عَطَّلتَ الحُدودَ، وضَرَبتَ قَوما شَهِدوا عَلى أخيكَ؛ فَقَلَبتَ الحُكمَ، وقَد قالَ عُمَرُ: لا تُحَمِّل بَني اُمَيَّةَ وآلَ أبي مُعَيطٍ خاصَّةً عَلى رِقابِ النّاسِ. قالَ: فَما تَرى؟! قالَ: أرى أن تَعزِلَهُ، ولا تُوَلِّيَهُ شَيئا مِن اُمورِ المُسلِمينَ، وَأن تَسأَلَ عَنِ الشُّهودِ؛ فَإِن لَم يَكونوا أهلَ ظِنَّةٍ ولا عَداوَةٍ أقَمتَ عَلى صاحِبِكَ الحَدَّ. قالَ: ويُقالُ إنَّ عائِشَةَ أغلَظَت لِعُثمانَ، وأغلَظَ لَها، وقالَ: وما أنتِ وهذا!؟ إنَّما اُمِرتِ أن تَقَرَّيَ في بَيتِكِ!! فَقالَ قَومٌ مِثلَ قَولِهِ، وقالَ آخَرونَ: ومَن أولى بِذلِكَ مِنها!! فَاضطَرَبوا بِالنِّعالِ، وكانَ ذلِكَ أوَّلَ قِتالٍ بَينَ المُسلِمينَ بَعدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله. ۳
أنساب الأشرافـ به نقل از مسروق، درباره وليد بن عقبه ـ: او در نماز، بد حال بود، تا بالا آورد. پس چهار نفر (ابو زينب، جندب بن زهير، ابو حبيبه غِفارى، صعب بن جثامه) براى پيگيرى كار او به سوى عثمان به راه افتادند و خبرش را به او دادند. عبد الرحمان بن عوف پرسيد: او را چه شده؟ آيا ديوانه گشته است؟ گفتند: نه؛ بلكه مست كرده است. عثمان، آنها را تهديد كرد و ترساند و به جندب گفت: آيا تو ديدى كه برادرم [وليد]، شراب مى نوشد؟ گفت: به خدا پناه مى برم! من گواهى مى دهم كه او را مست ديدم. او شرابْ بالا مى آورد و در همان حال مستى، انگشترش را از دستش بيرون آوردم و نفهميد. ابو اسحاق [مورّخ] مى گويد: گواهان به نزد عايشه آمدند و او را از ماجراى ميان خود و عثمان و تندى عثمان با آنها آگاه ساختند. عايشه ندا در داد كه: عثمان، حدود الهى را لغو كرده و گواهان را تهديد نموده است. واقدى [سيره نويس] مى گويد: گاه گفته مى شود كه عثمان، چند تازيانه به يكى از گواهان زد. آنها نيز نزد على عليه السلام آمدند و از او شكايت كردند. على عليه السلام نزد عثمان آمد و فرمود: «حدود را تعطيل كرده اى و گروهى را كه بر ضدّ برادرت شهادت داده اند، زده اى. حكومت را دگرسان كرده اى، در حالى كه عمر گفت: بنى اميّه و بويژه خاندان ابو مُعيط را بر گُرده مردم بار نكن». گفت: چه نظر مى دهى؟ فرمود: «نظر من اين است كه او را بركنار كنى و هيچ كارى از امور مسلمانان را به او وا نگذارى و درباره گواهان بپرسى و اگر مورد تهمت نبودند و [با وليد]دشمنى نداشتند، بر او حد جارى كنى». گفته مى شود كه عايشه به عثمان درشتى كرد. عثمان نيز به او درشتى نمود و گفت: تو را به اين كار چه؟ تو فرمان يافته اى كه در خانه ات بنشينى! و گروهى، مانند عثمان سخن گفتند و گروهى ديگر گفتند: چه كس از عايشه به آن [اعتراض]، سزاوارتر است؟! پس با كفش به زد و خورد پرداختند و اين، نخستين درگيرى ميان مسلمانان پس از پيامبر صلى الله عليه و آله بود.
۱.الرَّيْم: البَراح؛ يقال: ما يَريمُ يفعل ذلك؛ أي ما يبرح (لسان العرب: ج 12 ص 259 «ريم»).
۲.القَلَس: ما خرج من الجوف؛ مل ء الفم، أو دونه، وليس بقيء، فإن عاد فهو القيء (النهاية: ج 4 ص 100 «قلس»).
۳.أنساب الأشراف: ج 6 ص144، شرح نهج البلاغة: ج3 ص 19.

احادیث دیگر این موضوع

۲
مروج الذهب:وليد بن عُقبه از آغاز شب تا صبح، با هم پياله ها و خواننده هايش شراب مى نوشيد. چون اذانگوها اذان گفتند، با همان لباس زير بيرون آمد و براى اقامه نماز صبح به محراب رفت و براى مردم، چهار ركعت نماز گزارد و گفت: آيا مى خواهيد بيشترش كنم؟! گفته شده كه او سجده اش را طول داد و در آن چنين گفت: بنوش و بنوشان. يكى از آنان كه در صف اوّل و پشت وليد بود، گفت: چه چيز را بيشتر مى كنى؟ خدا به تو خير ندهاد! به خدا سوگند، در شگفت نيستم، مگر از آن كه تو را به سرپرستى ما فرستاد و بر ما امير كرد. اين گوينده، عَتّاب بن غيلان ثقفى بود. [آنان] خبر كار وليد را در كوفه پخش كردند و [در نتيجه،] فسق و مداومت او بر باده نوشى آشكار شد. از اين رو، گروهى از اهل مسجد، از جمله: ابو زينب بن عوف اَزْدى و جُندَب بن زُهَير ازدى بر [استراحتگاهِ]او هجوم بردند و او را مست و بى هوش و در بستر افتاده يافتند و هر چه تلاش كردند، بيدار و هوشيار نشد. وليد، آنچه را نوشيده بود، پيش روى آنان بالا آورد. آنان هم انگشترش را از دستش بيرون آوردند و بى درنگ به مدينه و نزد عثمان بن عفّان آمدند و در حضورش شهادت دادند كه وليد، شراب نوشيده است. عثمان گفت: از كجا مى دانيد كه او شراب نوشيده است؟ گفتند: اين، همان شرابى است كه ما در جاهليّت مى نوشيديم. سپس انگشترش را بيرون آوردند و به عثمان دادند. عثمان با آنان تندى كرد و به سينه شان كوفت و گفت: از من دور شويد. پس، از نزدش بيرون آمدند و نزد على بن ابى طالب عليه السلام آمدند و ماجرا را باز گفتند. على عليه السلام نزد عثمان آمد و فرمود: «گواهان را راندى و حدود الهى را لغو كردى!». عثمان به او گفت: چه نظر مى دهى؟ فرمود: «نظر من اين است كه به سوى وليد بفرستى و او را احضار كنى. پس اگر در برابرش بر ضدّش شهادت دادند و او دليلى براى دفاع از خود نداشت، حد را بر او جارى كن». چون وليد حاضر شد، عثمان، آن دو شاهد را فرا خواند و آن دو بالاى ضدّ وليد، شهادت دادند و او هم دليلى بر خلاف آن نياورد. عثمان، تازيانه را به على عليه السلام داد. على عليه السلام چون ديد كه مردم براى در امان ماندن از خشم عثمان ـ كه با وليد، خويشاوند بود ـ از اجراى حد بر وليد خوددارى مى كنند، تازيانه را گرفت و به وليد، نزديك شد و چون به او رو آورد، وليد، او را دشنام داد و گفت: اى بى رحم! عقيل بن ابى طالب ـ كه در ميان حاضران بود ـ گفت: چنان سخن مى گويى كه گويى نمى دانى كيستى. تو درازگوشى وحشى از اهالى صفّوريه صفّوريه، آبادى اى ميان عكّا و لجون، از نواحى اردن و نزديك طبريّه است. گفته شده كه پدر وليد از يهوديان اين منطقه بوده است. هستى. وليد خواست بگريزد كه على عليه السلام او را گرفت و بر زمينش زد و با تازيانه بالاى سرش ايستاد. عثمان گفت: تو حق ندارى با او چنين كنى. على عليه السلام فرمود: «بدتر از اين را هم حق دارم، اگر فسق ورزد و مانع شود كه حقّ خداى متعال، از او گرفته شود».