جلوگيرى از اجراى حد بر وليد
3 حدیث
مروج الذهب:إنَّ الوَليدَ بنَ عُقبَةَ كانَ يَشرَبُ مَعَ نُدَمائِهِ وَمُغَنّيهِ مِن أوَّلِ اللَّيلِ إلَى الصَّباحِ، فَلَمّا آذَنَهُ المُؤَذِّنونَ بِالصَّلاةِ خَرَجَ مُتَفَضِّلاً في غَلائِلِهِ ۱، فَتَقَدَّمَ إلَى المِحرابِ في صَلاةِ الصُّبحِ، فَصَلّى بِهِم أربَعا، وقالَ: أ تُريدُونَ أن أزيدَكُم؟ وقيلَ: إنَّهُ قالَ في سُجودِهِ ـ وقَد أطالَ ـ: اِشرَب وَاسقِني.
فَقالَ لَهُ بَعضُ مَن كانَ خَلفَهُ فِي الصَّفِ الأوَّلِ: ما تَزيدُ! لا زادَكَ اللّهُ مِنَ الخَيرِ، وَاللّهِ لا أعجَبُ إلّا مِمَّن بَعَثَكَ إلَينا والِيا، وعَلَينا أميرا. وكانَ هذَا القائِلُ عتابَ بن غيلانَ الثَّقَفِيَّ.
وأشاعوا بِالكوفَةِ فِعلَهُ، وظَهَرَ فِسقُهُ ومُداوَمَتُهُ عَلى شُربِ الخَمرِ، فَهَجَمَ عَلَيهِ جَماعَةٌ مِنَ
مروج الذهب:وليد بن عُقبه از آغاز شب تا صبح، با هم پياله ها و خواننده هايش شراب مى نوشيد. چون اذانگوها اذان گفتند، با همان لباس زير بيرون آمد و براى اقامه نماز صبح به محراب رفت و براى مردم، چهار ركعت نماز گزارد و گفت: آيا مى خواهيد بيشترش كنم؟! ۵
يكى از آنان كه در صف اوّل و پشت وليد بود، گفت: چه چيز را بيشتر مى كنى؟ خدا به تو خير ندهاد! به خدا سوگند، در شگفت نيستم، مگر از آن كه تو را به سرپرستى ما فرستاد و بر ما امير كرد. اين گوينده، عَتّاب بن غيلان ثقفى بود.
[آنان] خبر كار وليد را در كوفه پخش كردند و [در نتيجه،] فسق و مداومت او بر باده نوشى آشكار شد. از اين رو، گروهى از اهل مسجد، از جمله: ابو زينب بن عوف اَزْدى و جُندَب بن زُهَير ازدى بر [استراحتگاهِ]او هجوم بردند و او را مست و بى هوش و
۱.رجل متفضّل: أي في ثوب واحد. والغلائل: الدروع، وقيل: بطائن تُلبس تحت الدروع (لسان العرب: ج 11 ص 502 «غلل» و ص 526 «فضل»).
۲.المكس: النقص والظلم (القاموس المحيط: ج 2 ص 252 «مكس»).
۳.صَفُّورِيَة: بلدة من نواحي الاُردن بالشام وهي قرب طَبَرية (معجم البلدان: ج 3 ص 414).
۴.مروج الذهب: ج 2 ص 344 وراجع الأغاني: ج 5 ص 139.
۵.گفته شده كه او سجده اش را طول داد و در آن چنين گفت: بنوش و بنوشان.
۶.صفّوريه، آبادى اى ميان عكّا و لجون، از نواحى اردن و نزديك طبريّه است. گفته شده كه پدر وليد از يهوديان اين منطقه بوده است.
أنساب الأشراف عن مسروقـ في الوَليدِ بنِ عُقبَةَ ـ: إنَّهُ حينَ صَلّى لَم يَرِم ۱ حَتّى قاءَ. فَخَرَجَ في أمرِهِ إلى عُثمانَ أربَعَةُ نَفَرٍ: أبو زَينَبَ، وجُندَبُ بنُ زُهَيرٍ، وأبو حَبيبَةَ الغِفارِيُّ، وَالصَّعبُ بنُ جَثّامَةَ؛ فَأَخبَروا عُثمانَ خَبَرَهُ.
فَقالَ عَبدُ الرَّحمنِ بنُ عَوفٍ: ما لَهُ، أجُنَّ؟! قالوا: لا، ولكِنَّهُ سكرٌ. قالَ: فَأَوعَدَهُم عُثمانُ، وَتَهَدَّدَهُم؛ وقالَ لِجُندَبٍ: أنتَ رَأيتَ أخي يَشرَبُ الخَمرَ؟! قالَ: مَعاذَ اللّهِ، ولكِنّي أشهَدُ أنّي رَأَيتُهُ سَكرانَ يَقلِسُها ۲ مِن جَوفِهِ، وأنّي أخَذتُ خاتَمَهُ مِن يَدِهِ وهُوَ سَكرانُ لا يَعقِلُ.
قالَ أبو إسحاقَ: فَأَتَى الشُّهودُ عائِشَةَ، فَأَخبَروها بِما جَرى بَينَهُم وبَينَ عُثمانَ، وأنَّ عُثمانَ زَبَرَهُم.
أنساب الأشرافـ به نقل از مسروق، درباره وليد بن عقبه ـ: او در نماز، بد حال بود، تا بالا آورد. پس چهار نفر (ابو زينب، جندب بن زهير، ابو حبيبه غِفارى، صعب بن جثامه) براى پيگيرى كار او به سوى عثمان به راه افتادند و خبرش را به او دادند.
عبد الرحمان بن عوف پرسيد: او را چه شده؟ آيا ديوانه گشته است؟
گفتند: نه؛ بلكه مست كرده است.
عثمان، آنها را تهديد كرد و ترساند و به جندب گفت: آيا تو ديدى كه برادرم [وليد]، شراب مى نوشد؟
گفت: به خدا پناه مى برم! من گواهى مى دهم كه او را مست ديدم. او شرابْ بالا مى آورد و در همان حال مستى، انگشترش را از دستش بيرون آوردم و نفهميد.
ابو اسحاق [مورّخ] مى گويد: گواهان به نزد عايشه آمدند و او را از ماجراى ميان خود و عثمان و تندى عثمان با آنها آگاه ساختند.
عايشه
أنساب الأشرافـ فِي الوَليدِ بنِ عُقبَةَ ـ: لَمّا شُهِدَ عَلَيهِ في وَجهِهِ، وأرادَ عُثمانُ أن يَحُدَّهُ، ألبَسَهُ جُبَّةَ حِبرٍ، وأدخَلَهُ بَيتا، فَجَعَلَ إذا بَعَثَ إلَيهِ رَجُلاً مِن قُرَيشٍ لِيَضرِبَهُ، قالَ لَهُ الوَليدُ: أنشَدَكَ اللّهُ أن تَقطَعَ رَحِمي، وتُغضِبَ أميرَ المُؤمِنينَ عَلَيكَ، فَيَكُفُّ.
فَلَمّا رَأى ذلِكَ عَلِيُّ بن أبي طالِبٍ، أخَذَ السَّوطَ ودَخَلَ عَلَيهِ. وجَلَدَهُ. ۱
أنساب الأشرافـ درباره وليد بن عُقْبه ـ: چون [گواهان] در برابرش بر ضدّش شهادت دادند و عثمان خواست كه بر او حد جارى كند، بالاپوشى نرم و نو بر او پوشاند و وى را داخل اتاقى كرد.
هر كس از قريش كه براى حد زدنش به سويش مى رفت، وليد به وى مى گفت: تو را به خدا سوگند مى دهم كه مبادا قطع رحم كنى و امير مؤمنان [عثمان]را بر خود خشمناك سازى. او نيز دست مى كشيد.
هنگامى كه على عليه السلام وضعيّت را چنين ديد، تازيانه را گرفت و بر او وارد شد. و وى را حد زد.
۱.أنساب الأشراف: ج 6 ص 145، شرح نهج البلاغة: ج 3 ص 20؛ الشافي: ج 4 ص 254.