حسادت
2 حدیث
الأخبار الموفّقيّات عن ابن عبّاسـ في جَوابِ عُثمانَ ـ: أمّا صَرفُ قَومِنا عَنَّا الأَمرَ فَعَن حَسَدٍ قَد وَاللّهِ عَرَفتَهُ، وبَغيٍ قَد وَاللّهِ عَلِمتَهُ، فَاللّهُ بَينَنا وبَينَ قَومِنا!
وأمّا قَولُكَ: إنّك لا تَدري أدَفَعوهُ عَنّا أم دَفَعونا عَنهُ! فَلَعَمري إنَّك لَتَعرِفُ أنَّهُ لَو صارَ إلَينا هذَا الأمرُ ما زِدنا بِهِ فَضلاً إلى فَضلِنا، ولا قَدرا إلى قَدرِنا، وإنّا لَأَهلُ الفَضلِ، وأهلُ القَدرِ، وما فَضَلَ فاضِلٌ إلّا بِفَضلِنا، ولا سَبَقَ سابِقٌ إلّا بِسَبقِنا، ولَولا هَدَينا مَا اهتَدى أحَدٌ، ولا أبصَروا مِن عَمىً، ولا قَصَدوا مِن جَورٍ. ۱
الأخبار الموفّقيّاتـ به نقل از ابن عبّاس، در پاسخ عثمان ـ: امّا [اين كه گفتى]«قوم ما خلافت را از ما گرداندند»: به خدا سوگند، مى دانى كه از روى حسادت و گردنكشى بود و به خدا سوگند، تو به آن، آگاهى! پس، خدا ميان ما و قوممان [داور]باشد.
و امّا [در مورد] گفته ات كه «نمى دانى خلافت را از ما راندند يا ما را از خلافت راندند»: به جانم سوگند، تو مى دانى كه اگر اين حكومت به ما مى رسيد، فضيلتى بر فضيلت هاى ما و منزلتى بر منزلت هاى ما نمى افزود؛ زيرا ما اهل فضيلت و منزلتيم و هيچ فاضلى فضيلتمند نشد، جز با فضل ما و هيچ كس پيشى نگرفت، جز با ما و اگر ما راه را ننموده بوديم، كسى ره نمى يافت و از كورى به بينايى رهنمون نمى شد و از انحراف، مصون نمى ماند.
۱.الأخبار الموفّقيّات: ص 606، شرح نهج البلاغة: ج 9 ص 9.
الأمالي للمفيد عن أبي الهَيثَم بن التَّيِّهانـ قَبلَ حَربِ الجَمَلِ ـ: يا أميرَ المُؤمِنينَ، إنَّ حَسَدَ قُرَيشٍ إيّاكَ عَلى وَجهَينِ: أمّا خِيارُهُم فَحَسَدوكَ مُنافَسَةً فِي الفَضلِ، وَارتِفاعا فِي الدَّرَجَةِ. وأمّا أشرارُهُم فَحَسَدوكَ حَسَدا، أحبَطَ اللّهُ بِهِ أعمالَهُم، وأثقَلَ بِهِ أوزارَهُم. وما رَضوا أن يُساووكَ حَتّى أرادوا أن يَتَقَدَّموكَ، فَبَعُدَت عَلَيهِمُ الغايَةُ، وأسقَطَهُمُ المِضمارُ، وكُنتَ أحَقَّ قُرَيشٍ بِقُرَيشٍ، نَصَرتَ نَبِيَّهُم حَيّا، وقَضَيتَ عَنهُ الحُقوقَ مَيِّتا، وَاللّهِ ما بَغيُهُم إلّا عَلى أنفُسِهِم، ونَحنُ أنصارُكَ وأعوانُكَ، فَمُرنا بِأَمرِكَ. ۱
الأمالى، مفيدـ به نقل از ابو هيثم بن تَيَّهان، پيش از جنگ جمل ـ: اى اميرمؤمنان! حسادت قريش بر تو، دو گونه است: نيكان آنها به سبب همچشمى در فضيلت و يا بلندىِ مرتبت، حسادت ورزيدند و بدكاران آنها بدخواهانه بر تو حسد بردند. خداوند نيز بدين سبب، اعمالشان را هيچ انگاشت و بارشان را سنگين ساخت.
راضى نشدند كه با تو برابر شوند؛ بلكه خواستند از تو پيشى گيرند. پس، هدف، از آنها دور ماند و به پايان راه نرسيدند.
تو سزاوارترينِ قريش به حاكميّت بر قريش هستى؛ [چرا كه] پيامبرشان را در زندگى، يارى كردى و پس از مرگ، حقوقش را از سوى او ادا نمودى. به خدا سوگند، ستم و سركشى شان، جز به خودشان باز نمى گردد. و ما ياران و ياوران تو هستيم. پس، هر فرمانى دارى، بفرما.
۱.الأمالي للمفيد: ص 155 ح 6.