نشانه هاى كمال عقل

20 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:قَسَّمَ اللّهُ العَقلَ ثَلاثَةَ أجزاءٍ، فَمَن كُنَّ فيهِ كَمُلَ عَقلُهُ، ومَن لَم يَكُنَّ فَلا عَقلَ لَهُ: حُسنُ المَعرِفَةِ بِاللّهِ، وحُسنُ الطّاعَةِ للّهِِ، وحُسنُ الصَّبرِ عَلى أمرِ اللّهِ ۱.
پيامبر صلى الله عليه و آله:خرد، سه قسمت شده است. هر كس كه اين سه جزء در او باشد، عقلش كامل است و هر كه در او هيچ نباشد، خردمند نيست: شناختى نيكو از خداوند عزّوجلّ، پيروى نيكو از او، و پايدارى شايسته بر فرمانش.
۱.تحف العقول: 54، كنزالفوائد: 1 / 56، تنبيه الخواطر: 2 / 26، روضة الواعظين: 7، جامع الأخبار: 520 / 1480 نحوه؛ حلية الأولياء: 1 / 21، الفردوس: 3 / 209 / 4592 كلاهما عن أبي سعيد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:لَم يُعبَدِ اللّهُ عز و جل بِشَيءٍ أفضَلَ مِنَ العَقلِ، ولا يَكونُ المُؤمِنُ عاقِلاً حَتّى يَجتَمِعَ فيهِ عَشرُ خِصالٍ: الخَيرُ مِنهُ مَأمولٌ، وَالشَّرُّ مِنهُ مَأمونٌ، يَستَكثِرُ قَليلَ الخَيرِ مِن غَيرِهِ، ويَستَقِلُّ كَثيرَ الخَيرِ مِن نَفسِهِ، ولا يَسأَمُ مِن طَلَبِ العِلمِ طولَ عُمرِهِ، ولا يَتَبَرَّمُ بِطُلاّبِ الحَوائِجِ قِبَلَهُ، الذُّلُّ أحَبُّ إلَيهِ مِنَ العِزِّ، وَالفَقرُ أحَبُّ إلَيهِ مِنَ الغِنى، نَصيبُهُ مِنَ الدُّنيَا القوتُ، وَالعاشِرةُ ومَا العاشِرَةُ: لا يَرى أحَدًا إلاّ قالَ: هُوَ خَيرٌ مِنّي وأتقى. إنَّمَا النّاسُ رَجُلانِ فَرَجُلٌ هُوَ خَيرٌ مِنهُ وأتقى وآخَرُ هُوَ شَرٌّ مِنهُ وأدنى، فَإِذا رَأى مَن هُوَ خَيرٌ مِنهُ وأتقى تَواضَعَ لَهُ لِيَلحَقَ

پيامبر صلى الله عليه و آله:خداوند با چيزى شايسته تر از عقل، عبادت نشد و مؤمن خردمند نيست، مگر آنكه ده فضيلت در او جمع شود: خوبى از او اميد رود و بدى از او انتظار نرود؛ خوبى كم ديگران را زياد شمرد و خوبى هاى بسيار خود را كم شمرد؛ در سراسر زندگى اش از دانش طلبى خسته نگردد؛ از رفت و آمد نيازمندان نزد خود، دلتنگ نشود؛ خوارى نزد او دوست داشتنى تر از عزّت است و فقر را بهتر از ثروتمندى دوست مى دارد؛ بهره او از دنيا تنها اندكى غذاست؛ و امّا دهم و چيست دهم؟ كسى را نبيند، جز آنكه گويد: او از من بهتر و پارساتر است. همانا مردمان دو دسته اند: دسته اى كه از او بهتر و پارساترند و دسته اى ديگر، بدتر از او و پايين تر از وى اند. پس هنگامى كه بهتر و پارساتر از خود را ديده باشد، در برابر او فروتنى كند تا به

۱.الخصال: 433/17 عن سليمان بن خالد عن الإمام الباقر عليه السلام، علل الشرايع: 115/11 عن عليّ الأشعري رفعه، تحف العقول: 443 عن الإمام الرضا عليه السلام من دون إسناد وكلاهما نحوه، روضة الواعظين: 12 عن الإمام الباقر عليه السلام عنه صلى الله عليه و آله، بحارالأنوار: 1 / 108 /4.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
الإمام عليّ عليه السلام:ما عُبِدَ اللّهُ بِشَيءٍ أفضَلَ مِنَ العَقلِ، وما تَمَّ عَقلُ امرِىً? حَتّى يَكونَ فيهِ خِصالٌ شَتّى: الكُفرُ وَالشَّرُّ مِنهُ مَأمونانِ، وَالرُّشدُ وَالخَيرُ مِنهُ مَأمولانِ، وفَضلُ مالِهِ مَبذولٌ، وفَضلُ قَولِهِ مَكفوفٌ، ونَصيبُهُ مِنَ الدُّنيَا القوتُ، لا يَشبَعُ مِنَ العِلمِ دَهرَهُ، الذُّلُّ أحَبُّ إلَيهِ مَعَ اللّهِ مِنَ العِزِّ مَعَ غَيرِهِ، وَالتَّواضُعُ أحَبُّ إلَيهِ مِنَ الشَّرَفِ، يَستَكثِرُ قَليلَ المَعروفِ مِن غَيرِهِ، ويَستَقِلُّ كَثيرَ المَعروفِ مِن نَفسِهِ، ويَرَى النّاسَ كُلَّهُم خَيرًا مِنهُ، وإنَّهُ شَرُّهُم في نَفسِهِ، وهُوَ تَمامُ الأَمرِ ۱.
امام على عليه السلام:خداوند با چيزى برتر از خرد عبادت نشد، و عقل كسى كامل نشود، مگر در او خصلتهايى باشد: گمراهى و بدى از او انتظار نمى رود، و رشد و خوبى در او اميد مى رود؛ زيادى ثروتش را مى بخشد و زيادى سخن خود را نگه مى دارد؛ بهره او از دنيا تنها اندكى غذاست؛ در طول زندگى از دانش سير نشود؛ خوارى با خداوند بودن را از عزّت با ديگران بودن، بيشتر دوست مى دارد؛ فروتنى نزد او دوست داشتنى تر از شرف و بزرگى است؛ خوبىِ كم ديگران را بسيار شمرد و خوبى بسيار خود را كم مى شمرد؛ همه مردم را از خودش بهتر داند و خود را بدتر از همه مى داند، و اين، مهمترين خصلت است.
۱.الكافي: 1 / 18 / 12، تحف العقول: 388 كلاهما عن هشام بن الحكم عن الإمام الكاظم عليه السلام.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:مِن كَمالِ عَقلِكَ استِظهارُكَ عَلى عَقلِكَ.
امام على عليه السلام:از كمال خردمندى ات آن است كه با خردتْ خود را استوار دارى.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:مَن قَوِيَ عَقلُهُ أكثَرَ الاِعتِبارَ ۱.
امام على عليه السلام:آنكه عقلش نيرومند باشد، بسيار عبرت آموزد.
۱.(681 ـ) غرر الحكم: 9421، 8303.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:مَن كَمُلَ عَقلُهُ حَسُنَ عَمَلُهُ ونَظَرُهُ إلى دينِهِ ۱.
امام على عليه السلام:آنكه عقلش كامل باشد، رفتار و نگاهش به دين، نيكو شود.
۱.الخصال: 633 / 10 عن أبي بصير ومحمّد بن مسلم عن الإمام الصادق عن آبائه عليهم السلام.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلامـ فِي الحِكَمِ المَنسوبَةِ إلَيهِ ـ: مَثَلُ الإِنسانِ الحَصيفِ ۱ مَثَلُ الجِسمِ الصُّلبِ الكَثيفِ، يَسخُنُ بَطيئًا، وتَبرُدُ تِلكَ السُّخونَةُ بِأَطوَلَ مِن ذلِكَ الزَّمانِ ۲.
امام على عليه السلامـ در حكمتهاى منسوب به ايشان ـ: انسان خردمند، مانند جسم سخت و پُر است، به كُندى داغ شود و حرارتش در زمانى طولانى تر از ميان رود.
۱.الحصيف: الرجل المُحكَمُ العقل (لسان العرب: 9 / 48).
۲.شرح نهج البلاغة: 20 / 275 / 181.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:مَن كَمُلَ عَقلُهُ استَهانَ بِالشَّهَواتِ.
امام على عليه السلام:آنكه عقلش كامل باشد، شهوتها را سبك شمارد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:إذا كَمُلَ العَقلُ نَقَصَتِ الشَّهوَةُ ۱.
امام على عليه السلام:هنگامى كه عقل كامل شود، شهوت كم گردد.
۱.(686 ـ) غرر الحكم: 8226، 4054.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:إذا تَمَّ العَقلُ نَقَصَ الكَلامُ ۱.
امام على عليه السلام:هنگامى كه عقل كامل شود، سخن كم شود.
۱.نهج البلاغة: الحكمة 71؛ مطالب السؤول: 57، مائة كلمة للجاحظ: 54 / 38.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العَقلُ الكامِلُ قاهِرٌ لِلطَّبعِ السّوءِ ۱.
امام على عليه السلام:خردِ كامل، بر سرشت بد پيروز گردد.
۱.مطالب السؤول: 49.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:كُلَّمَا ازدادَ عَقلُ الرَّجُلِ قَوِيَ إيمانُهُ بِالقَدَرِ وَاستَخَفَّ بِالغِيَرِ.
امام على عليه السلام:هرچه خرد آدمى نيرومند شود، ايمان وى به قضا و قدر افزايش يابد و حوادث روزگار را سبك شمرد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:إزراءُ الرَّجُلِ عَلى نَفسِهِ بُرهانُ رَزانَةِ عَقلِهِ وعُنوانُ وُفورِ فَضلِهِ.
امام على عليه السلام:خود را كم شمردن، نشانه متانت و سنگينى خرد است و علامتِ فراوانى فضيلت.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:غايَةُ العَقلِ الاِعتِرافُ بِالجَهلِ.
امام على عليه السلام:نهايتِ خردمندى، اعتراف به نادانى است.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:تَمامُ العَقلِ استِكمالُهُ.
امام على عليه السلام:كمالِ عقل، در تلاشْ براى كامل كردن آنْ حاصل آيد.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:بِتَركِ ما لا يَعنيكَ يَتِمُّ لَكَ العَقلُ ۱.
امام على عليه السلام:با كنار نهادن كارهاى بى سود، خردت كمال يابد.
۱.(690 ـ) غرر الحكم: 7202، 2006، 6375، 4464، 4291.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلامـ في وَصفِ السّالِكِ الطَّريقَ إلَى اللّهِ سُبحانَهُ ـ: قَد أحيا عَقلَهُ، وأماتَ نَفسَهُ، حَتّى دَقَّ جَليلُهُ، ولَطُفَ غَليظُهُ وبَرَقَ لَهُ لامِعٌ كَثيرُ البَرقِ، فَأَبانَ لَهُ الطَّريقَ، وسَلَكَ بِهِ السَّبيلَ، وتَدافَعَتهُ الأَبوابُ إلى بابِ السَّلامَةِ، ودارِ الإِقامَةِ، وثَبَتَت رِجلاهُ بِطُمَأنينَةِ بَدَنِهِ في قَرارِ الأَمنِ وَالرّاحَةِ، بِمَا استَعمَلَ قَلبَهُ، وأرضى رَبَّهُ ۱.
امام على عليه السلامـ در وصف سالك به سوى خداى سبحان ـ: [سالك] عقلش را زنده داشته و نفسش را كشته است؛ تا آنجا كه درشتى هايش خُرد، و خشونتهايش نرم شده است و نورى پر فروغ، برايش درخشيدن گرفته است كه شاهراه توحيد را روشن سازد و در پرتو اشْ راه پيموده شود. بدين سان، درها يكى پس از ديگرى او را به آستان سلامت مطلق و براى اقامت جاويد، مى راند و ثابتْ قدم و استوار در جايگاه امنيت و آسايشْ ثُبات مى يابد؛ زيرا او قلب خود را به كار گرفته، و پروردگارش را خشنود كرده است.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 220.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
الإمام زين العابدين عليه السلام:كَفُّ الأَذى مِن كَمالِ العَقلِ ۱.
امام سجاد عليه السلام:از نشانه هاى خردمندى، آزار نرساندن است.
۱.الكافي: 1 / 20 / 12 عن هشام بن الحكم، تحف العقول: 390 كلاهما عن الإمام الكاظم عليه السلام.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
الإمام الصادق عليه السلام:كَمالُ العَقلِ في ثَلاثَةٍ: التَّواضُعِ للّهِِ، وحُسنِ اليَقينِ، وَالصَّمتِ إلاّ مِن خَيرٍ ۱.
امام صادق عليه السلام:كمال عقل به سه چيز است: فروتنى براى خدا، يقين خوب و خاموشى گزيدن، جز براى كارهاى نيك.
۱.الاختصاص: 244.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر
الإمام الكاظم عليه السلامـ لِهِشامِ بنِ الحَكَمِ ـ: يا هِشامُ، الصَّبرُ عَلَى الوَحدَةِ عَلامَةُ قُوَّةِ العَقلِ، فَمَن عَقَلَ عَنِ اللّهِ اعتَزَلَ أهلَ الدُّنيا وَالرّاغِبينَ فيها، ورَغِبَ فيما عِندَ اللّهِ، وكانَ اللّهُ آنِسَهُ فِي الوَحشَةِ، وصاحِبَهُ فِي الوَحدَةِ، وغِناهُ فِي العَيلَةِ، ومُعِزَّهُ مِن غَيرِ عَشيرَةٍ ۱.
امام كاظم عليه السلام:اى هشام! بر تنهايى شكيبا بودن، نشانه نيرومندى خرد است. آنكه از خداوند شناخت پيدا كند، از دنيا طلبان و دنيا دوستانْ كناره گيرد و به آنچه نزد خداوند است، ميل نمايد، و خداوند، مونس او باشد در وحشت، و همراهش در تنهايى، و سرمايه اش در تنگدستى، و عزيز كننده او در نبودِ تبار و قبيله.
۱.الكافي: 1 / 17 / 12 عن هشام بن الحكم، تحف العقول: 387.
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتخردعوامل بهشتی شدن +2 مورد دیگر