حدیث دربارهاسلام، نابود كننده سنّتهاى جاهلى

أبو عُبَيدَةَ:كانَ مِن مَآثِرِ يَشكُرَ فِي الجاهِلِيَّةِ أنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه و آله خَطَبَ يَومَ الفَتحِ فَقالَ: ألا إنَّ كُلَّ مَكرُمَةٍ كانَت فِي الجاهِلِيَّةِ فَقَد جَعَلتُها تَحتَ قَدَمَيَّ إلاَّ السِّقايَةَ وَالسَّدانَةَ ۱. فَقامَ إلَيهِ الأَسوَدُ بنُ رَبيعَةَ بنِ أبِي الأَسوَدِ بنِ مالِكِ بنِ رَبيعَةَ بنِ جُمَيلِ بنِ ثَعلَبَةَ بنِ عَمرِو بنِ عُثمانَ بنِ حَبيبِ بنِ يَشكُرَ فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، إنَّ أبي كانَ تَصَدَّقَ بِمالٍ مِن مالِهِ عَلَى ابنِ السَّبيلِ فِي الجاهِلِيَّةِ، فَإِن تَكُن لي تَكرِمَةً تَرَكتُها، وإن لا تَكُن لي مَكرُمَةً فَأَنَا أحَقُّ بِها. فَقالَ: بَل هِيَ لَكَ مَكرُمَةٌ فَتَقَبَّلها ۲.

ابوعبيد:از كارهاى برجسته يَشْكُر در جاهليت اين است: پيامبر صلى الله عليه و آله در روز فتح مكّه، سخنرانى كرد و فرمود: «بدانيد كه همه كارهاى افتخارآميز جاهليت را زير پا گذارم، جز آب رسانى به حاجيان و پرده دارى كعبه». آنگاه، اسود بن ربيعة بن ابوالاسود بن مالك بن ربيعه بن جميل بن ثعلبة بن عمرو بن عثمان بن حبيب بن يَشكُر به پا خاست و گفت: «اى رسول خدا! به راستى كه پدرم در جاهليت، اموالى را بر در راه ماندگان بخشش مى كرد. اگر اين براى من بزرگى است، رهايش كنم و اگر شرافتى نيست، من سزاوارترم كه آن را ادامه دهم؟». رسول خدا فرمود: «اين براى تو افتخارى است؛ پس آن را بپذير».

۱.سدانة الكعبة: خدمتها وتولّي أمرها وفتح بابها وإغلاقه (تاج العروس: 18 / 276).

۲.الإصابة: 1 / 225 / 158، وراجع اُسد الغابة: 1 / 228 / 141.

کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاه حکمت های عقلی و علمی عقل و جهل جاهلیت نخست +1 مورد دیگر

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر صلى الله عليه و آله:به راستى كه خداوند عزّوجلّ، مرا رحمت براى جهانيان برانگيخت، و براى آنكه ساز و چنگ و نى و سنّتهاى جاهلى و بُتان را نابود كنم.

پيامبر صلى الله عليه و آله:مبغوض ترين انسانها نزد خداوند، سه كس است: آنكه در حرم، اِلحاد ورزد؛ كسى كه در اسلام دنبال سنّتهاى جاهلى باشد؛ و كسى كه تلاش كند خون كسى را به ناحق بريزد.

پيامبر صلى الله عليه و آلهـ از سخنرانى پيامبر در روز عرفه ـ: بدانيد كه هر سنّتى از سنّتهاى جاهلى را زير پا گذاشتم و كنار نهادم. خونخواهى جاهلى نيز كنار نهاده مى شود، و به درستى كه اوّل خونى كه كنار مى نهم، خون ابن ربيعه، پسر حارث است ـ كه در قبيله بنى سعد دوران رضاع را مى گذراند و قبيله هذيل او را كشتند ـ رباى جاهلى، مُلغى است و اوّل ربايى كه لغو مى كنم رباى عباس پسر عبدالمطّلب است؛ به درستى كه همه اينها مُلغى هستند.

على بن ابراهيم:رسول خدا در دهمين سال ورود به مدينه، حجه الوداع [حجّ خداحافظى] را بجاى آورد. بخشى از سخنان وى كه در سرزمين منا پس از حمد و سپاس الهى ايراد كرد، چنين بود: «بدانيد كه هر افتخار يا بدعت جاهلى و هر خون و سنّت جاهلى، در زير پاهاى من است. هيچ كس شرافتى بر ديگرى ندارد، جز به تقوا؛ آيا رساندم؟». گفتند: «بلى». فرمود: «خدايا! گواه باش». سپس فرمود: «بدانيد هر رباى جاهلى، مُلغى است و اوّلين رباى لغو شده، رباى عباس پسر عبدالمطّلب است. آگاه باشيد كه هر خون جاهلى را ملغى كردم و اوّلين خونخواهىِ لغو شده، خون ربيعه است؛ آيا رساندم؟». گفتند: «بلى». فرمود: «بارخدايا! گواه باش».

پيامبر صلى الله عليه و آلهـ از سخنرانى ايشان در حجة الوداع ـ: به راستى كه رباى جاهلى كنار نهاده شد و اوّلين ربايى كه از آن شروع مى كنم، رباى عبّاس پسر عبدالمطّلب است؛ و به راستى كه خونهاى جاهلى، كنار نهاده شد و اوّلين خونى كه از آن شروع مى كنم، خون عامر پسر ربيعه پسر حارث پسر عبدالمطّلب است؛ و به راستى كه افتخارات جاهلى، كنار نهاده شد، جز پرده دارى و آب رسانى به حاجيان. قتل عمد، قصاص دارد و قتل شبه عمد، آن كه با سنگ و عصا كشته شود، صد شتر ديه دارد؛ هركه بر آن بيفزايد، او از جاهليت است.

امام باقر عليه السلام:رسول خدا در روز فتح مكّه، بر منبر رفت و فرمود: «اى مردم! خداوند، غرور جاهلى و فخر فروشى را از ميان برداشت. آگاه باشيد كه همه شما از آدم، و آدم از خاك آفريده شد. بدانيد كه بهترين بنده خدا، كسى است كه از خدا پروا كند. عربيّت، پدر و تبار نيست؛ بلكه زبانى است گويا؛ آنكه در كردارش قصور و كوتاهى باشد، تبار او جبران نكند. آگاه باشيد كه هر خون جاهلى يا كينه جاهلى، زير پاى من است تا روز قيامت».

پيامبر صلى الله عليه و آله:به راستى كه خداوند، آنكه را در جاهليتْ شريف بود، پست كرد و به سبب اسلام، كسانى را كه در جاهليتْ پست بودند، شرافت بخشيد؛ به واسطه اسلام، كسانى را كه در جاهليت خوار بودند، عزيز ساخت؛ و خداوند، به واسطه اسلام، غرور جاهلى و فخر فروشى به قبيله ها و تبارهاى برجسته را از بين برد. امروز همه مردم، سياه و سفيد، قُرَشى، و عربى و غير عرب، از آدم [آفريده شده اند] و خداوند، آدم را از خاك بيافريد. به درستى كه محبوب ترين كسانْ نزد خداوند، در روز رستاخيز، پارساترين و پيروترين آنها نسبت به خداوند است.

امام صادق عليه السلام:رسول خدا بر خلاف رسم جاهليت [از مشعر الحرام به سوى منا]حركت كرد. در جاهليت، از مشعر با سرعت اسبان و شتران را به حركت درمى آوردند؛ ولى رسول خدا با آرامش و متانت و فروتنى، از مشعر به سوى منا حركت كرد. پس در حال فرود آمدن با ياد خدا و استغفار باش و زبان را به ياد خدا بچرخان. هنگامى كه به وادى مُحَسَّر ـ كه منطقه اى عظيم ميان جَمع و مناست و به منا نزديكتراست ـ رسيدى، با سرعت حركت كن تا از آن بگذرى.