اندرزهاى پيامبر صلى الله عليه و آله در آخرين خطبه اش
1 حدیث
ثواب الأعمال عن أبي هريرة و عبدِاللّهِ بن عبّاسٍ:خَطَبَنا رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله قَبلَ وَفاتِهِ ـ وهِيَ آخِرُ خُطبَةٍ خَطَبَها بالمَدينَةِ حتّى لَحِقَ باللّهِ عَزَّوجلَّ ـ فوَعَظَ بمَواعِظَ ذَرَفَت مِنها العُيونُ، ووَجِلَت مِنها القُلوبُ، واقشَعَرَّت مِنها الجُلودُ، وتَقَلقَلَت مِنها الأحشاءُ، أمرَ بِلالاً فَنادى: الصّلاةَ جامِعَةً، فاجتَمعَ النّاسُ، وخَرجَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله حتَّى ارتَقَى المِنبَرَ فقالَ: أيُّها النّاس، اُدْنوا ووَسِّعوا لِمَن خَلفَكُم (قالَها ثَلاثَ مَرّاتٍ)، فدَنا النّاسُ وانضَمَّ بَعضُهُم إلى بَعضٍ، فالتَفَتوا فلَم يَرَوا خَلفَهُم أحَدا، ثُمّ قالَ:
يا أيُّها النّاسُ، اُدْنُوا ووَسِّعوا لِمَن خَلفَكُم، فقالَ رجُلٌ: يا رسولَ اللّهِ، لِمَن
ثواب الأعمالـ به نقل از ابو هُرَيره و عبد اللّه بن عبّاس ـ: پيامبر صلى الله عليه و آله پيش از وفات خود، در آخرين خطبه اى كه در مدينه ايراد كرد و بعد از آن به خداوند عز و جل پيوست، اندرزهايى داد كه به سبب آنها، چشم ها گريان شدند و دل ها تپيدند و بدن ها لرزيدند و جان ها بى تاب گرديدند. ايشان، به بلال دستور داد كه نداى نماز جماعت، سر دهد. مردم، جمع شدند و پيامبر خدا، بيرون آمد و بر منبر رفت و سه بار فرمود: «اى مردم! نزديك تر بياييد و جا را براى پشتِ سرى هاى خود، باز كنيد».
مردم، نزديك شدند و به هم چسبيدند؛ امّا چون برگشتند و پشت سرِ خود را نگاه كردند، كسى را نديدند. سپس پيامبر خدا، بار ديگر فرمود: «اى مردم! نزديك تر بياييد و جا را براى پشتِ سرى هاى خود، باز كنيد».
مردى گفت: اى پيامبر خدا!
۱.المراد بصاحب صنعاء الأسود بن كعب العنسيّ الذي يدّعي النبوّة، وبصاحب اليمامة مسيلمة الكذّاب الذي قتله وحشيّ مولى جُبير بن مطعم قاتل حمزة (كما في هامش المصدر).
۲.ثواب الأعمال: ص 330 ح 1، بحارالأنوار: ج 76 ص 359 ح 30.
۳.. مقصود از مرد صنعايى، اسود بن كعب عنسى است كه ادّعاى نبوّت كرد و منظور از مرد يمامى، مُسَيلَمه كذّاب است كه به دست وحشى، غلام جبير بن مطعم و قاتل حمزه عليه السلام، كشته شد.