نعمت هاى آشكار و نهان
5 حدیث
مجمع البيان عن ابنِ عبّاسٍ:سَألتُ النَّبيَّ صلى الله عليه و آله عن قَولهِ تعالى: «ظاهِرَةً وباطِنَةً» فقالَ: يابنَ عبّاسٍ، أمّا ما ظَهَرَ فالإسلامُ، وما سَوَّى اللّهُ مِن خَلقِكَ، وما أفاضَ علَيكَ مِن الرِّزقِ. وأمّا ما بَطَنَ فسَتَرَ مَساوئَ عَمَلِكَ ولَم يَفضَحْكَ بهِ، يا ابنَ عبّاسٍ، إنّ اللّهَ تعالى يَقولُ: ثلاثَةٌ جَعَلتُهُنَّ لِلمُؤمنِ ولَم تَكُن لَهُ: صَلاةُ المُؤمِنينَ علَيهِ مِن بَعدِ انقِطاعِ عَمَلِهِ، وجَعَلتُ لَهُ ثُلثَ مالِهِ اُكَفِّرُ بهِ عنهُ خَطاياهُ، والثّالِثُ: سَتَرتُ مَساوِئَ عمَلِهِ ولَم أفضَحْهُ بشَيءٍ مِنهُ ولَو أبدَيتُها علَيهِ لَنبَذَهُ أهلُهُ فمَن سِواهُم. ۱
مجمع البيانـ به نقل از ابن عبّاس ـ: از پيامبر صلى الله عليه و آله اين سخنِ خداوند متعال را كه فرمود: «نعمت هاى آشكار و نهان» پرسيدم. فرمود: «اى پسر عبّاس! نعمت هاى آشكار، اسلام است و آفرينش نيكو و كاملى كه براى تو قرار داده و روزىِ سرشارى كه به تو بخشيده است. و نعمت هاى نهان، پوشاندن اعمال بدِ تو و رسوا نساختن تو به وسيله آنهاست.
اى پسر عبّاس! خداى متعال مى فرمايد: سه چيز است كه من براى مؤمن، قرار دادم، در حالى كه او را در آنها اختيارى نيست: اوّل، دعاى مؤمنان براى او بعد از تمام شدن دوران عملش (پس از مرگ). دوم، اختيار يكْ سومِ مالش را به دست او دادم تا به وسيله آن، گناهان او را پاك كنم. و سوم، كردارهاى زشت او را پوشاندم و به وسيله آنها رسوايش نساختم، در صورتى كه اگر اعمال زشت او را
۱.مجمع البيان: ج 8 ص 501.
رسول اللّه صلى الله عليه و آلهـ لابن عبّاس ـ: أمّا الظّاهِرَةُ فما سَوّى مِن خَلقِكَ، وأمّا الباطِنَةُ فما سَتَرَ مِن عَورَتِكَ، ولَو أبداها لَقَلاكَ أهلُكَ فمَن سِواهُم. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ به ابن عبّاس ـ: نعمت آشكار، آفرينش هماهنگ و موزون توست، و نعمت نهان، پوشاندن زشتى هاى توست كه اگر آنها را آشكار مى ساخت، خانواده ات هم از تو گريزان مى شدند، چه رسد به ديگران.
۱.الدرّ المنثور: ج 6 ص 525 عن ابن عباس.
رسول اللّه صلى الله عليه و آلهـ أيضا ـ: أمّا الظّاهِرَةُ فالإسلامُ، وما حَسَّنَ مِن خَلقِكَ، وما أسبَغَ علَيكَ مِن الرِّزقِ، وأمّا الباطِنَةُ يا ابنَ عبّاسٍ فما سَتَرَ علَيكَ مِن عُيوبِكَ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ به ابن عبّاس ـ: نعمت آشكار، همان اسلام است و آفرينش نيكو و هماهنگ تو و روزى فراوانى كه به تو عطا كرده است، و نعمت نهان ـ اى پسر عبّاس ـ پوشاندن عيب هاى توست.
۱.كنز العمال: ج 2 ص 34 ح 3024.
الإمامُ عليٌّ عليه السلامـ في ذِكرِ النَّبيِّ صلى الله عليه و آله ـ: فهُو أمينُكَ المَأمونُ، وشَهيدُكَ يَومَ الدِّينِ، وبَعيثُكَ نِعمَةً، ورَسولُكَ بالحَقِّ رَحمَةً. ۱
امام على عليه السلامـ درباره پيامبر صلى الله عليه و آله ـ: او امين تو و گواه تو در روز جزا و نعمتى است كه به عنوان پيامبر، برانگيخته اى و رحمتى است كه او را به حقْ فرستاده اى.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 106، بحار الأنوار: ج 94 ص 85 ح 4.
عنه عليه السلامـ أيضا ـ: فَما أعظَمَ مِنَّةَ اللّهِ عِندَنا حِينَ أنعَمَ علَينا بهِ سَلَفا نَتَّبِعُهُ، وقائدا نَطَأُ عَقِبَهُ! ۱
امام على عليه السلامـ درباره پيامبر صلى الله عليه و آله ـ: چه بزرگ است منّت خدا بر ما از اين كه نعمت وجود چنين پيغمبرى را عطايمان كرده كه پيشرو ماست و ما، پيرو اوييم، و رهبرى است كه پا جاى پاى او مى گذاريم!
۱.نهج البلاغة: الخطبة 160، بحار الأنوار: ج 16 ص 286 ح 136.