ايمان و كار شايسته
6 حدیث
المعجم الأوسط عن ثوبان عَن رسول اللّه صلى الله عليه و آله:إنَّ العَبدَ يَلتَمِسُ مَرضاةَ اللّهِ عز و جل، فَلا يَزالُ كَذلِكَ، فَيَقولُ اللّهُ: يا جِبريلُ، إنَّ عَبدي فُلانا يَلتَمِسُ أن يُرضِيَني، فَرِضائي عَلَيهِ.
فَيَقولُ جِبريلُ عليه السلام: «رَحمَةُ اللّهِ عَلى فُلانٍ» وتَقولُ حَمَلَةُ العَرشِ، ويَقولُ الَّذينَ يَلونَهُم، حَتّى يَقولَهُ أهلُ السَّماواتِ السَّبعِ. ثُمَّ يَهبِطُ إلَى الأَرضِ.
فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: وهِيَ الآيَةُ الَّتي أنزَلَ اللّهُ عَلَيكُم في كِتابِهِ: «إِنَّ الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَ عَمِلُواْ الصَّــلِحَـتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَـنُ وُدًّا» .
وإنَّ العَبدَ لَيَلتَمِسُ سَخَطَ اللّهِ، فَيَقولُ اللّهُ عز و جل: يا جِبريلُ، إنَّ فُلانا
المعجم الأوسطـ به نقل از ثوبان ـپيامبر خدا فرمود: «گاهى بنده، در پى كسب خشنودى خداوند بر مى آيد و همواره بر آن حال است، تا آن كه خداوند مى فرمايد: اى جبرئيل! فلان بنده ام در پىِ آن است كه مرا خشنود كند. پس خشنودى من شاملش باد.
پس جبرئيل عليه السلام مى گويد: رحمت خدا بر فلانى باد!
حاملان عرش نيز چنين مى گويند وآن گاه، فرشتگانى كه به آنان نزديك هستند و همه ساكنان آسمان هاى هفتگانه نيز چنين مى گويند. سپس اين سخن، به زمين فرود مى آيد».
سپس پيامبر خدا فرمود: «و اين، [مفاد] همان آيه است كه خداوند بر شما در كتابش نازل ساخته است: «آنان كه ايمان آورده اند وكارهاى شايسته كرده اند، [خداى]رحمان به زودى برايشان محبّتى قرار مى دهد» .
گاه نيز بنده در پىِ خشم خدا بر مى آيد. پس خداى عز و جل مى
۱.المعجم الأوسط: ج 2 ص 57 ح 1240.
رَسول اللّهِ صلى الله عليه و آله:إذا أحَبَّ اللّهُ عَبدا نادى جِبريلَ: إنّي قَد أحبَبتُ فُلانا فَأَحِبَّهُ. ـ قالَ: ـ فَيُنادي فِي السَّماءِ، ثُمَّ تَنزِلُ لَهُ المَحَبَّةُ في أهلِ الأَرضِ، فَذلِكَ قَولُ اللّهِ: «إِنَّ الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَ عَمِلُواْ الصَّــلِحَـتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَـنُ وُدًّا» .
وإذا أبغَضَ اللّهُ عَبدا نادى جِبريلَ: إنّي أبغَضتُ فُلانا. فَيُنادي فِي السَّماءِ، ثُمَّ تَنزِلُ لَهُ البَغضاءُ فِي الأَرضِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هرگاه خداوند، بنده اى را دوست بدارد، به جبرئيل عليه السلام ندا مى كند: «من فلانى را دوست دارم، پس او را دوست بدار».
پس [جبرئيل عليه السلام اين مطلب را] در آسمان، ندا مى كند. سپس محبّت او در [دل] زمينيان فرود مى آيد، و اين است [معناى] سخن خداوند: «آنان كه ايمان آورده اند وكارهاى شايسته كرده اند، به زودى [خداى] رحمان برايشان محبّتى قرار خواهد داد» .
هرگاه نيز خداوند با بنده اى دشمنى كند، به جبرئيل عليه السلام ندا مى كند: «من با فلانى دشمنى مى كنم».
پس [جبرئيل عليه السلام نيز اين را] در آسمان ندا مى كند. سپس دشمنىِ او، [در دل اهل] زمين فرود مى آيد.
۱.سنن الترمذي: ج 5 ص 317 ح 3161 عن أبي هريرة.
الإمام عليّ عليه السلام:قُلتُ: يا رَسول اللّهِ أخبِرني عَن قَولِ اللّهِ تَبارَكَ وتَعالى: «سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَـنُ وُدًّا» ؟ قالَ: يا عَلِيُّ، المَحَبَّةُ عِندَ اللّهِ وَالمَلائِكَةِ وفي قُلوبِ المُؤمِنينَ. يا عَلِيُّ، إنَّ اللّهَ تَبارَكَ وتَعالى أعطَى المُؤمِنينَ ثَلاثَةً: المِقَةَ، وَالمَحَبَّةَ، وَالمَهابَةَ في صُدورِ المُؤمِنينَ. ۱
امام على عليه السلام:گفتم: اى پيامبر خدا! درباره اين سخن خداى متعال خبرم ده: «به زودى [خداى]رحمان برايشان محبّتى قرار مى دهد» .
فرمود: «اى على! محبّت، نزد خداوند و فرشتگان و در دل هاى مؤمنان است. اى على! خداوند متعال به مؤمنان سه چيز داده است: مهر، محبّت، و شُكوه در سينه هاى مؤمنان».
۱.الجعفريّات: ص 177 عن الإمام الصادق عن آبائه عليهم السلام.
عنه عليه السلام:سَأَلتُ رَسول اللّهِ صلى الله عليه و آله عَن قَولِهِ تَعالى: «سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَـنُ وُدًّا» ما هُوَ يا رَسول اللّهِ؟ قالَ: المَحَبَّةُ ـ يا عَلِيُّ ـ في صُدورِ المُؤمِنينَ وَالمَلائِكَةِ المُقَرَّبينَ. يا عَلِيُّ، إنَّ اللّهَ تَعالى أعطَى المُؤمِنَ ثَلاثا: المِقَةَ. والمَحَبَّةَ، وَالمَلاحَةَ، وَالمَهابَةَ في صُدورِ الصّالِحينَ. فَمَنِ اصطَنَعَهُ لِنَفسِهِ قَبِلَ نَفسَهُ؛ فَوُجِدَ لَهُ حَلاوَةٌ ومَلاحَةٌ. ومَن دَعاهُ فَأَجابَهُ وصَدَقَهُ فِي الإِجابَةِ قَرَّبَهُ، فَقَبِلَ قَلبَهُ، فَوُجِدَ لَهُ فِي القُلوبِ وُدُّهُ وهُوَ المَحَبَّةُ. ۱
امام على عليه السلام:از پيامبر خدا درباره اين گفتار خداوند: «به زودى [خداى] رحمان برايشان محبّتى قرار خواهد داد» ، پرسيدم كه چيست؟
فرمود: «اى على! محبّت است كه در سينه هاى مؤمنان و فرشتگان مقرّب است. اى على! خداوند متعال، به مؤمن سه چيز داده است: مهر و محبّت، نمكين بودن، و شُكوه در سينه هاى صالحان. پس كسى كه خداوند، او را براى خود بر گزيند، جانش پذيراى آن مى گردد و شيرينى و نمكى در او پديد مى آيد، و كسى كه خداوند، بخوانَدَش و او اجابت كند و در اين اجابتْ راستى نشان دهد، خداوند او را مقرّب مى سازد. پس قلبش آن را مى پذيرد و در دل ها، دوستىِ او ـ كه همان محبّت است [كه در آيه بدان اشاره شده] ـ پديدار مى شود».
۱.نوادر الاُصول: ج 1 ص 426.
الإمام الصادق عليه السلام:كانَ سَبَبُ نُزولِ هذِهِ الآيَةِ أنَّ أميرَ المُؤمِنينَ عليه السلام كانَ جالِسا بَينَ يَدَي رَسول اللّهِ صلى الله عليه و آله، فَقالَ لَهُ: «قُل يا عَلِيُّ: اللّهُمَّ اجعَل لي في قُلوبِ المُؤمِنينَ وُدّا»، فَأنزَلَ اللّهُ: «إِنَّ الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَ عَمِلُواْ الصَّــلِحَـتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَـنُ وُدًّا» . ۱
امام صادق عليه السلام:سبب نزول اين آيه، ۲ آن بود كه امير مؤمنان، مقابل پيامبر خدا نشسته بود كه پيامبر صلى الله عليه و آله به او فرمود: «اى على! بگو: پروردگارا! برايم در دل هاى مؤمنان، محبّتى قرار ده».
پس از آن، خداوند اين آيه را فرود آورد: «آنان كه ايمان آورده اند وكارهاى شايسته كرده اند، [خداى]رحمان به زودى برايشان محبّتى قرار مى دهد» .
سنن ابن ماجة عن أبي ذرّ عَن رسول اللّهِ صلى الله عليه و آله، قال:قُلتُ لَهُ: الرَّجُلُ يَعمَلُ العَمَلَ للّهِِ فَيُحِبُّهُ النّاسُ عَلَيهِ؟!
قالَ: ذلِكَ عاجِلُ بُشرَى المُؤمِنِ. ۱
سنن ابن ماجةـ به نقل از ابو ذر ـ: به پيامبر خدا گفتم: [چگونه است كه] انسان كارى را براى خدا مى كند [و چشمى به مردم ندارد]؛ ولى مردم بر اثر آن، او را دوست مى دارند؟
فرمود: «اين، مژدگانىِ دنيايىِ مؤمن است».
۱.سنن ابن ماجة: ج 2 ص 1412 ح 4225؛ معاني الأخبار: ص 322 ح 1 وفيه «يعمل لنفسه» بدل «يعمل العمل للّه»، بحار الأنوار: ج 71 ص 370 ح 1.