آداب قضاوت

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كه به داورى كردن ميان مسلمانان مبتلا شود، بايد در نگاه ها و اشاره كردن ها و جاى نشستن و نحوه نشستن خود نسبت به آنها، يكسان رفتار كند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كه به قضاوت كردن ميان مسلمانان مبتلا شود، تا زمانى كه صدايش را بر روى يكى از متخاصمان بلند نكرده، نبايد به روى ديگرى صدا بلند كند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:زبان قاضى ميان دو اَخگر است تا اين كه يا به سوى بهشت رود و يا به سوى آتش.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ به على عليه السلام ـ: هر گاه دو خصم نزد تو آمدند، به سود يكى حكم مده تا سخن طرف ديگر را نيز بشنوى؛ چرا كه با اين رفتار، به حقيقت بهتر پى مى برى.

كتاب من لا يحضره الفقيه:از امام على عليه السلام روايت شده كه پيامبر خدا فرمود: «هرگاه دو تن براى قضاوت پيش تو آمدند، تا زمانى كه اظهارات هر دو طرف را نشنيده اى، به نفع اوّلى حكم نده. پس هر گاه چنين كردى [و سخنان هر دو طرف را شنيدى]، كار قضاوت و صدور حكم براى تو روشن مى شود». على عليه السلام فرمود: «بعد از اين سفارش، كار قضاوت براى من بسيار آسان شد». همچنين پيامبر صلى الله عليه و آله براى او دعا كرد كه: «بار خدايا! قضاوت را به او بفهمان».

سنن الترمذىـ به نقل از حنَش ـ: على عليه السلام فرمود: «پيامبر خدا به من فرمود: هرگاه دو نفر براى قضاوت نزد تو آمدند، تا اظهارات هر دو را نشنيده اى به سود اوّلى حكم صادر مكن؛ زيرا [اگر به اظهارات هر دو طرف گوش دهى،] به زودى مى فهمى كه چه حكمى صادر كنى. از آن زمان به بعد، همواره درست قضاوت كرده ام».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:كسى كه گرفتار قضاوت شود، نبايد در حال خشم، قضاوت كند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:قاضى نبايد در حال خشم، ميان دو نفر قضاوت كند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:قاضى نبايد ميان دو نفر داورى كند، مگر زمانى كه از خوردنى و نوشيدنى سير باشد.

دعائم الإسلام:پيامبر خدا، نهى فرمود از اين كه قاضى در حال خشم يا گرسنگى و يا خواب آلودگى قضاوت كند.

امام باقر عليه السلام:پيامبر خدا، چنين حكم فرمود كه از طرفين دعوا، آن كه در جانب راست مجلس است، در سخن گفتن، مقدّم شود.

دعائم الاسلام:روايت شده است كه پيامبر خدا نهى فرمود از اين كه قاضى با نگاه كردن بسيار به يكى از طرفين مخاصمه و حضور ذهن و توجّه، از او جانبدارى كند، و از تلقين كردن به گواهان نيز نهى فرمود.