ياد گرفتن مناسك حج
6 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:تَعَلَّموا مَناسِكَكُم، فَإِنَّها مِن دينِكُم. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:مناسك خود را بياموزيد، كه جزو دين شماست.
۱.تاريخ دمشق: ج 26 ص 211 عن أبي سعيد.
المستدرك على الصحيحين عن ابن عُمَر:كانَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله إذا كانَ قَبلَ التَّروِيَةِ بِيَومٍ خَطَبَ النّاسَ فَأَخبَرَهُم بِمَناسِكِهِم. ۱
المستدرك على الصحيحينـ به نقل از ابن عمر ـ: پيامبر خدا، يك روز قبل از تَرويَه، براى مردم، سخنرانى مى كرد و آنان را از مناسكشان آگاه مى كرد.
۱.المستدرك على الصحيحين: ج 1 ص 632 ح 1693.
أخبار مكّة عن مُحَمَّد بن إبراهيم التَّيمِيِّ عَن رَجُلٍ مِن قَومِهِـ يُقالُ لَهُ مُعاذُ بنُ عُثمانَ، أو عُثمانُ بنُ مُعاذٍ مِن أصحابِ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله ـ: أنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه و آله يُعَلِّمُ النّاسَ مَناسِكَهُم بِمِنى، قالَ: وفَتَحَ اللّهُ ـ تَعالى ـ أسماعَنا حَتّى إنّا لَنَسمَعُهُ ونَحنُ في رِحالِنا.
قالَ: فَنَزَلَ المُهاجِرونَ شِعبَ المُهاجِرينَ، ونَزَلَ الأَنصارُ شِعبَ الأَنصارِ، ونَزَلَ النّاسُ مَنازِلَهُم، وعَلَّمَ النّاسَ مَناسِكَهُم، وقالَ: «اِرموا بِمِثلِ حَصَى الخَذفِ». ۱
أخبار مكّةـ به نقل از محمّد بن ابراهيم تَيمى، از مردى از قبيله خود به نام مُعاذ بن عثمان يا عثمان بن مُعاذ، كه از اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله بوده ـ: شنيدم كه پيامبر صلى الله عليه و آله در مِنا، مناسك مردم را به آنان مى آموخت و خداوند متعال، گوش هاى ما را گشود و شنوا كرد، تا آن جا كه كنار وسايل خودمان بوديم و سخن او را مى شنيديم.
مهاجران، در درّه مهاجرانْ فرود آمدند و انصار، در درّه انصار و ديگر مردم نيز در جاهاى خودشان. آن گاه، به مردم مناسكشان را آموخت و فرمود: «رَمْى جَمَره كنيد، مثل ريگ انداختن با انگشت».
۱.أخبار مكّة للفاكهي: ج 4 ص 264 ح 2590.
إرشاد القلوب عن حُذَيفَة:أمَرَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله المُؤَذِّنينَ، فَأَذَّنوا في أهلِ السّافِلَةِ والعالِيَةِ: ألا إنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله قَد عَزَمَ عَلَى الحَجِّ في عامِهِ هذا لِيُفهِمَ النّاسَ حَجَّهُم ويُعَلِّمَهُم مَناسِكَهُم، فَيَكونَ سُنَّةً لَهُم إلى آخِرِ الدَّهرِ، فَلَم يَبقَ أحَدٌ مِمَّن دَخَلَ فِي الإِسلامِ إلّا حَجَّ مَعَ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله لِسَنَةِ عَشرٍ لِيَشهَدوا مَنافِعَ لَهُم، ويُعَلِّمَهُم حَجَّهُم، ويُعَرِّفَهُم مَناسِكَهُم وخَرَجَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله بِالنّاسِ ـ وخَرَجَ بِنِسائِهِ مَعَهُ ـ وهِيَ حَجَّةُ الوَداعِ، فَلَمَّا استَتَمَّ حَجُّهُم وقَضَوا مَناسِكَهُم، وعَرَّفَ النّاسَ جَميعَ مَا احتاجوا إلَيهِ،
إرشاد القلوبـ به نقل از حُذَيفه ـ: پيامبر خدا، به مؤذّنان دستور داد كه در ميان مردمِ منطقه پايين و بالا اعلام كردند: «آگاه باشيد! پيامبر خدا، امسالْ آهنگ حج دارد تا به مردم، حجّ آنان را تفهيم كند و مناسكشان را به آنان بياموزد، تا هميشه برايشان سنّت باشد».
پس هيچ كس از آنان كه مسلمان شده بودند، باقى نمانْد، مگر آن كه در سال دهم، با پيامبر صلى الله عليه و آله حج گزاردند تا شاهد منافعشان باشند و پيامبر صلى الله عليه و آله حجّشان را به آنان بياموزد و مناسكشان را به آنان بشناسانَد. پيامبر خدا، مردم را بيرون آورد و همسران خود را نيز با خود آورد، و آن، حجّة الوداع (واپسين حج) بود. پس چون حجّشان پايان يافت و مناسك خود را به پايان بردند، مردم، همه آنچه را بدان نيازمند بودند، شناختند و پيامبر خدا
۱.إرشاد القلوب: ص 328، بحار الأنوار: ج 28 ص 95 ح 3 وج 37 ص 115 وج 21 ص 378.
الإمام الصادق عليه السلام:إنَّما لَبَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله عَلَى البَيداءِ لِأَنَّ النّاسَ لَم يَكونوا يَعرِفونَ التَّلبِيَةَ، فَأَحَبَّ أن يُعَلِّمَهُم كَيفَ التَّلبِيَةُ. ۱
امام صادق عليه السلام:پيامبر صلى الله عليه و آله از اين رو در بَيداء لبّيك گفت كه مردم، لبّيك گويى را نمى دانستند و او دوست داشت كه چگونگىِ لبّيك گويى [و اعمال مربوط به آن]را به آنان بياموزد.
۱.الكافي: ج 4 ص 334 ح 12 عن عبداللّه بن سنان.
رسول اللّه صلى الله عليه و آلهـ في خُطبَتِهِ يَومَ الغَدير ـ: مَعاشِرَ النّاسِ، حُجُّوا البَيتَ بِكَمالِ الدّينِ والتَّفَقُّهِ، ولا تَنصَرِفوا عَنِ المَشاهِدِ إلّا بِتَوبَةٍ وإقلاعٍ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در خطبه روز غدير ـ: اى مردم! با دين و دين شناسىِ كامل، به حجّ خانه خدا برويد و از جايگاه ها [ى مربوط به حج] باز نگرديد، مگر با توبه و دست برداشتن [از گناهان].
۱.الاحتجاج: ج 1 ص 156 ح 32 عن علقمة عن الإمام الباقر عليه السلام.