تشويق به ادب
6 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:لايَقولَنَّ أحَدُكُم لِلمَسجِدِ مُسَيجِدٌ؛ فَإِنَّهُ بَيتُ اللّهِ، يُذكَرُ اللّهُ فيهِ، ولا يَقولَنَّ أحَدُكُم مُصَيحِفٌ؛ فَإِنَّ كِتابَ اللّهِ أعظَمُ مِن أن يُصَغَّرَ، ولا يَقولَنَّ أحَدُكُم عَبدي وأمَتي؛ كُلُّكُم عِبادٌ وإماءٌ، ولا يَقولَنَّ لِلرَّجُلِ رُوَيجِلٌ، ولا لِلمَرأَةِ مُرَيَّةٌ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هيچ يك از شما نبايد به مسجد، «مسجدك» بگويد؛ زيرا مسجد، خانه خداست و در آن، ذكر خدا مى شود. هيچ يك از شما نبايد به مُصحَف (قرآن)، «مصحف كوچك (كتابچه)» بگويد؛ زيرا كتاب خدا، باعظمت تر از آن است كه [حتّى نام آن] مُصغّر (كوچك) شود. هيچ يك از شما نبايد بگويد: بنده من و كنيز من؛ [زيرا]همه شما (مردان و زنان) بنده و كنيز [خدا]هستيد. و هيچ يك از شما نبايد به مرد بگويد: «مَرْدَك»، و يا به زن بگويد: «زَنَك».
۱.سير أعلام النبلاء: ج 14 ص 546 عن أبي هريرة؛ الجعفريّات: ص 241 عن الإمام عليّ عليه السلام.
عنه صلى الله عليه و آلهـ في صِفَةِ المُؤمِنِ ـ: كَثيرُ الحَذَرِ، قَليلُ الزَّلَلِ، حَرَكاتُهُ أدَبٌ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در وصف مؤمن ـ: بسيار محتاط است، كم لغزش است، حركاتش مؤدّبانه است.
۱.التمحيص: ص 74 ح 171، بحارالأنوار: ج 67 ص 311 ح 45.
عنه صلى الله عليه و آله:أنَا أديبُ اللّهِ وعَلِيٌّ أديبي، أمَرَني رَبّي بِالسَّخاءِ وَالبِرِّ ونَهاني عَنِ البُخلِ وَالجَفاءِ، وما شَيءٌ أبغَضُ إلَى اللّهِ عز و جل مِنَ البُخلِ وسوءِ الخُلُقِ، وإنَّهُ ليُفسِدُ العَمَلَ كَما يُفسِدُ الخَلُّ العَسَلَ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:من ادبْ آموخته خدا هستم و على، ادبْ آموخته من است. پروردگارم مرا به سخاوت و نيكى كردن فرمان داد و از بخل و سختگيرى بازَم داشت. در نزد خداوند عز و جل چيزى منفورتر از بخل و بدخويى نيست. بدخويى، عمل را تباه مى كند، آن سان كه سركه عسل را.
۱.مكارم الأخلاق: ج 1 ص 51 ح 19 عن ابن عبّاس، بحارالأنوار: ج 16 ص 231 ح 35.
امام صادق عليه السلام:خداوند، فرستاده خود را تربيت كرد و فرمود: «اى محمّد! «عفو را بگير و به كار پسنديده فرمان ده و از نادانان رخ برتاب» ». [يعنى]فرمود: از ايشان آنچه آشكار و ميسّر است، بگير. و «عفو» يعنى حدّ وسط.
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:إنَّ المُؤمِنَ يَأخُذُ بِأَدَبِ اللّهِ عز و جل؛ إذا وَسَّعَ عَلَيهِ اتَّسَعَ، وإذا أمسَكَ عَلَيهِ أمسَكَ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:همانا مؤمن، به ادب خداوند عز و جل رفتار مى كند؛ هر گاه خدا به [زندگىِ]او گشايش بدهد، او گشاده دستى مى كند، و هر گاه بر او تنگ بگيرد، او نيز دست نگه مى دارد.
۱.الكافي: ج 4 ص 12 ح 12 عن عمر بن يزيد عن الإمام الصادق عليه السلام، بحارالأنوار: ج 77 ص 157 ح 135.
عنه صلى الله عليه و آله:إنَّ المُؤمِنَ أخَذَ عَن اللّهِ سُبحانَهُ وتَعالى أدَبا حَسَنا؛ إِذا وَسَّعَ عَلَيهِ وَسَّعَ عَلى نَفسِهِ، وإذا أمسَكَ عَلَيهِ أمسَكَ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:همانا مؤمن، ادب نيكويى را از خداوندِ پاك و بلندمرتبه گرفته است. هر گاه خدا به [زندگىِ]او گشايش دهد، خود را در گشايش قرار مى دهد، و هر گاه بر او تنگ گيرد، او نيز [بر خود]تنگ مى گيرد.
۱.شُعب الإيمان: ج 5 ص 259 ح 6591؛ تنبيه الخواطر: ج 2 ص 287 نحوه وكلاهما عن ابن عمر.