آزار دادن اهل بيت
9 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:أيُّهَا النّاسُ! اِسمَعوا قَولي وَاعرِفوا حَقَّ نَصيحَتي، ولا تَخلُفوني في أهلِ بَيتي إلّا بِالَّذي اُمِرتُم بِهِ مِن حِفظِهِم؛ فَإِنَّهُم حامَّتي وقَرابَتي وإخوَتي وأولادي، وإنَّكُم مَجموعونَ ومُساءَلونَ عَنِ الثَّقَلَينِ ۱، فَانظُروا كَيفَ تَخلُفوني فيهِما، إنَّهُم أهلُ بَيتي، فَمَن آذاهُم آذاني، ومَن ظَلَمَهُم ظَلَمَني، ومَن أذَلَّهُم أذَلَّني، ومَن أعَزَّهُم أعَزَّني، ومَن أكرَمَهُم أكرَمَني. ۲
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اى مردم! سخنم را بشنويد و نصيحتم را آويزه گوش كنيد و پس از من، اهل بيتم را پاس بداريد كه به اين كار، امر شده ايد؛ زيرا آنان كسان من و خويشاوندان و برادران و فرزندان من هستند، و شما [در قيامت] گرد آورده مى شويد و درباره ثَقَلين ۳ بازخواست مى شويد. پس مواظب باشيد كه پس از من، چگونه با آنان رفتار مى كنيد.
آنان، اهل بيت من هستند. هر كس آزارشان دهد، مرا آزرده است، و هر كس به آنها ستم كند، به من ستم كرده است، و هر كس آنان را خوار سازد، مرا خوار ساخته است، و هر كس آنان را ارج نهد، مرا ارج نهاده است، و هر كس آنان را گرامى بدارد، مرا گرامى داشته است.
۱.قال ابن الأثير: سمّاهما «ثَقَلين» لأنّ الأخذ بهما والعمل بهما ثقيل، ويقال لكلّ خطير نفيس: ثَقَل، فسمّاهما ثَقَلين إعظاما لقدرهما وتفخيما لشأنهما (النهاية: ج 1 ص 216 «ثقل»).
۲.الأمالي للصدوق: ص 122 ح 112 عن ابن عبّاس، بحارالأنوار: ج 38 ص 94 ح 10.
۳.ابن اثير در النهاية مى گويد: به قرآن و اهل بيت، از آن رو ثقلين گفته اند كه تمسّك به آنها و عمل كردن به دستورشان، سنگين است. به هر شى ء باارزش و نفيسى «ثَقَل» مى گويند. پيامبر خدا نيز، اين دو را براى بزرگداشت منزلت آنها و ارج نهادن به مقامشان «ثقلين» ناميد (النهاية: ج 1 ص 216 «ثقل»).
عنه صلى الله عليه و آله:مَن آذاني في أهلي فَقَد آذَى اللّهَ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كس با آزردن اهل بيتم مرا بيازارد، هر آينه خدا را آزرده است.
۱.كنز العمّال: ج 12 ص 103 ح 34197 نقلاً عن أبي نعيم عن الإمام عليّ عليه السلام.
عنه صلى الله عليه و آله:إذا قُمتُ المَقامَ المَحمودَ تَشَفَّعتُ في أصحابِ الكَبائِرِ مِن اُمَّتي، فَيُشَفِّعُنِياللّهُ فيهِم، وَاللّهِ لا تَشَفَّعتُ فيمَن آذى ذُرِّيَّتي. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:آن گاه كه در آن مقامِ ستوده ۲ برخيزم، براى آن دسته از امّتم كه به گناهان كبيره آلوده اند، شفاعت مى كنم و خداوند، شفاعت مرا درباره آنها مى پذيرد؛ امّا به خدا سوگند، براى كسى كه فرزندان مرا آزرده باشد، شفاعت نخواهم كرد.
۱.الأمالي للصدوق: ص 370 ح 462 عن خالد القلانسي عن الإمام الصادق عن آبائه عليهم السلام، بحارالأنوار: ج 8 ص 37 ح 12.
۲.واژه «مقام»، يا مصدر است ـ كه در اين صورت، به معناى برانگيخته شدن به صورتى ستودنى است ـ و يا اسم مكان است و معناى آن، چنين مى شود: «خداوند، تو را در جايگاهى ستوده قرار مى دهد كه همگان تو را مى ستايند». اين مقام ـ چنان كه در احاديث آمده ـ مقام شفاعت است (ر. ك: الميزان في تفسير القرآن: ج 13 ص 176).
عنه صلى الله عليه و آله:مَن آذى عَلِيّا فَقَد آذاني. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كس على را بيازارد، مرا آزرده است.
۱.مسند ابن حنبل: ج 5 ص 405 ح 15960 عن عمرو بن شاس الأسلمي؛ المناقب لابن شهر آشوب: ج 3 ص 211 عن عمر بن الخطّاب.
عنه صلى الله عليه و آله:مَن آذى عَلِيّا فَقَد آذاني، ومَن آذاني فَقَد آذَى اللّهَ تَعالى. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كس على را بيازارد، مرا آزرده است و هر كس مرا بيازارد، خداوند متعال را آزرده است.
۱.الإفصاح: ص 128، بحارالأنوار: ج 5 ص 69 ح 1.
كشف اليقين عن ابن عبّاس:كُنتُ عِندَ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله إذ أقبَلَ عَلِيُّ بنُ أبي طالِبٍ عليه السلام غَضبانَ، فَقالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله: ما أغضَبَكَ؟ فَقالَ: آذَوني فيكَ بَنو عَمِّكَ، فَقامَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله مُغضَبا وقالَ:
يا أيُّهَا النّاسُ! مَن آذى عَلِيّا فَقَد آذاني، إنَّ عَلِيّا أوَّلُكُم إيمانا، وأوفاكُم بِعَهدِ اللّهِ. يا أيُّهَا النّاسُ! مَن آذى عَلِيّا بُعِثَ يَومَ القِيامَةِ يَهودِيّا أو نَصرانِيّا.
فَقالَ جابِرُ بنُ عَبدِ اللّهِ الأَنصارِيُّ: يا رَسولَ اللّهِ، وإن شَهِدَ أن لا إلهَ إلَا اللّهُ وأنَّكَ مُحَمَّدٌ رَسولُ اللّهِ؟
فَقالَ: يا جابِرُ، كَلِمَةٌ يَحتَجِزونَ بِها ألّا تُسفَكَ دِماؤُهُم، وألّا يُستَباحَ أموالُهُم. ۱
كشف اليقينـ به نقل از ابن عبّاس ـ: نزد پيامبر صلى الله عليه و آله بودم كه على بن ابى طالب عليه السلام خشمگين آمد. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «چرا خشمگينى؟».
گفت: پسرعموهايت مرا درباره شما ناراحت كردند.
پيامبر خدا با ناراحتى برخاست و فرمود: «اى مردم! هر كس على را آزار دهد، مرا آزار داده است. على، نخستين ايمان آورنده شما و وفادارترينِ شما به پيمان با خداست. اى مردم! هر كس على را آزار برساند، روز قيامت، يهودى يا نصرانى برانگيخته مى شود [و نه در ميان امّت من]».
جابر بن عبد اللّه انصارى گفت: اى پيامبر خدا! حتّى اگر به يگانگىِ خدا و پيامبرىِ تو، گواهى داده باشد؟
فرمود: «اى جابر! اين [شهادتين]، كلمه اى است كه با آن، از ريخته شدن خون هايشان و روا شمارىِ اموالشان، جلوگيرى مى كنند». ۲
رسول اللّه صلى الله عليه و آلهـ في حَقِّ فاطِمَةَ عليهاالسلام ـ: إنَّمَا ابنَتي بَضعَةٌ مِنّي، يُريبُني ما رابَها، ويُؤذيني ما آذاها. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ درباره فاطمه عليهاالسلام ـ: دخترم، پاره تن من است. نگرانىِ او، نگرانىِ من است و آزردن او، آزردن من است.
۱.صحيح مسلم: ج 4 ص 1902 ح 93 عن المسور بن مخرمة.
عنه صلى الله عليه و آله:إنَّ فاطِمَةَ بَضعَةٌ مِنّي، مَن آذاها فَقَد آذاني، ومَن غاظَها فَقَد غاظَني، ومَن سَرَّها فَقَد سَرَّني. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:فاطمه، پاره تن من است. هر كس او را بيازارد، مرا آزرده است، و هر كس او را خشمگين كند، مرا خشمگين كرده است، و هر كس او را شاد سازد، مرا شاد ساخته است.
۱.الاعتقادات: ص 105، بحارالأنوار: ج 27 ص 62 ح 21.
عنه صلى الله عليه و آله:مَن آذى شَعرَةً مِنّي فَقَد آذاني، ومَن آذاني فَقَد آذَى اللّهَ عز و جل، ومَن آذَى اللّهَ عز و جل لَعَنَهُ اللّهُ مِل ءَ السَّماءِ وَالأَرضِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كس مويى از مرا بيازارد، مرا آزرده است، و هر كس مرا بيازارد، خداى عز و جل را آزرده است، و هر كس خداى عز و جل را بيازارد، خداوند به اندازه آسمان ها و زمين، او را لعنت مى كند.
۱.عيون أخبار الرضا عليه السلام: ج 1 ص 250 ح 3 عن زيد بن عليّ عن أبيه الإمام زين العابدين عن آبائه عليهم السلام، بحارالأنوار: ج 27 ص 106 ح 13.