حدیث دربارهاهل بيت و مفهوم «اهل بيت»

الأمالي للصدوق عن الرَّيّان بن الصَّلتِ:حَضَرَ الرِّضا عليه السلام مَجلِسَ المَأمونِ بِمَروَ، وقَدِ اجتَمَعَ في مَجلِسِهِ جَماعَةٌ مِن أهلِ العِراقِ وخُراسانَ ـ إلى أن قال: ـ فَقالَ المَأمونُ: مَنِ العِترَةُ الطّاهِرَةُ؟ فَقالَ الرِّضا عليه السلام: الَّذينَ وَصَفَهُمُ اللّهُ في كِتابِهِ فَقالَ جَلَّ وعَزَّ: «إنَّما يُريدُ اللّهُ لِيُذهِبَ عَنكُمُ الرِّجسَ أهلَ البَيتِ ويُطَهِّرَكُم تَطهيرًا» ، وهُمُ الَّذينَ قالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: إنّي مُخَلِّفٌ فيكُمُ الثِّقلَينِ كِتابَ اللّهِ وعِترَتي أهلَ بَيتي، وإنَّهُما لَن يَفتَرِقا حَتّى يَرِدا عَلَيَّ الحَوضَ، وانظُروا كَيفَ تَخلُفوني فيهِما. أيُّهَا النّاسُ، لا تُعَلِّموهُم فَإِنَّهُم أعلَمُ مِنكُم. قالَتِ العُلَماءُ: أخبِرنا يا أبَا الحَسَنِ عَنِ العِترَةِ، أهُمُ الآلُ أو غَيرُ الآلِ؟ فَقالَ الرِّضا عليه السلام: هُمُ الآلُ، فَقالتِ العُلَماءُ: فَهذا رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله يُؤثَرُ عَنهُ أنَّهُ قالَ: اُمَّتي آلي، وهؤُلاءِ أصحابُهُ يَقولونَ بِالخَبَرِ المُستَفاضِ الَّذي لا يُمكِنُ دَفعُهُ: آلُ مُحَمَّدٍ اُمَّتُهُ، فَقالَ أبُو الحَسَنِ عليه السلام: أخبِروني هَل تَحرُمُ الصَّدَقَةُ عَلَى الآلِ؟ قالوا: نَعَم، قالَ: فَتَحرُمُ عَلَى الاُمَّةِ؟ قالوا: لا، قالَ: هذا فَرقٌ ما بَينَ الآلِ والاُمَّةِ. ۱

الأمالى، صدوقـ به نقل از ريّان بن صلت ـ: امام رضا عليه السلام در مجلس مأمون در مرو، حاضر شد. گروهى از عراقيان و خراسانيان در مجلس او گِرد آمده بودند. مأمون پرسيد: عترت پاك، چه كسانى هستند؟ امام رضا عليه السلام فرمود: «كسانى كه خداوند در كتابش با: «خداوند، فقط مى خواهد آلودگى را از شما خاندان [پيامبر] بزُدايد و شما را پاك و پاكيزه گرداند» ، توصيفشان كرده است و همان كسانى كه پيامبر صلى الله عليه و آله در حقّشان فرمود: من در ميان شما دو چيز گران بها به يادگار مى گذارم: كتاب خدا و عترتم كه همان اهل بيت من اند. اين دو، هرگز از يكديگر جدا نمى شوند تا كنار حوض [كوثر] بر من وارد شوند. بنگريد كه چگونه در اين دو، جانشينى من مى كنيد. به آنها نياموزيد؛ چرا كه آنها از شما داناترند». عالمان [حاضر در مجلس] گفتند: اى ابو الحسن! درباره عترت با ما سخن بگو. آيا آنها همان «آل» هستند، يا جز «آل»اند؟ امام رضا عليه السلام فرمود: «آنها همان آل هستند». عالمان گفتند: امّا از پيامبر خدا نقل مى شود كه فرموده است: «امّت من، آل من هستند». ياران پيامبر صلى الله عليه و آله نيز با خبر مستفيض ـ كه [چون راوايان بسيار دارد،] نمى توان آن را رد كرد ـ، مى گويند كه: آل محمّد، همان امّت اوست. امام رضا عليه السلام فرمود: «به من بگوييد: آيا صدقه بر آل، حرام است؟». گفتند: آرى. فرمود: «آيا بر امّت هم حرام است؟». گفتند: نه. امام عليه السلام فرمود: «اين است تفاوت ميان آل و امّت».

۱.الأمالي للصدوق: ص 422 ح 1، بحارالأنوار: ج 25 ص 220 ح 20.

کلیدواژه‌ها حکمت های عقیدتی اجتماعی و سیاسی معنای اهل بیت اهل بیت و مفهوم اهل بیت

احادیث دیگر این موضوع

كفاية الأثرـ به نقل از موسى بن عبد ربّه ـ: از امام حسين عليه السلام شنيدم كه در مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله در روزگار حيات پدرش على عليه السلام، مى فرمود: «از پيامبر خدا شنيدم كه فرمود: هان! اهل بيت من، موجب زنهار دادن به شما هستند. پس آنها را به سبب محبّت من، دوست بداريد و بديشان، چنگ در زنيد تا هرگز گم راه نشويد». گفته شد: اهل بيت تو، چه كسانى هستند، اى پيامبر خدا؟ فرمود: «على و دو نوه من و نُه تن از فرزندان حسين كه امامانى امين و معصوم اند. آگاه باشيد كه ايشان، اهل بيت و عترت من و از گوشت و خون من هستند».

امام على عليه السلام:پيامبر خدا فرمود: «من در ميان شما دو چيز گران بها يادگار مى گذارم: كتاب خدا و عترتم كه همان اهل بيت من هستند. اين دو، هرگز از يكديگر جدا نمى شوند تا كنار حوض [كوثر] بر من وارد شوند، مِثلِ اين دو» و دو انگشت سبّابه خود را به يكديگر چسباند. جابر بن عبد اللّه انصارى برخاست و گفت: اى پيامبر خدا! عترتِ تو، كيان اند؟ فرمود: «على، حسن، حسين و امامانى كه از پشتِ حسين هستند تا روز رستاخيز».

امام حسين عليه السلام:درباره اين سخن پيامبر خدا كه: «من در ميان شما دو چيز گران بها به يادگار مى گذارم: كتاب خدا و عترتم»، از امير مؤمنان پرسش شد كه «عترت»، چه كسانى هستند؟ امير مؤمنان عليه السلام فرمود: «من و حسن و حسين و امامان نُه گانه از فرزندان حسين ـ كه نهمينِ آنها مهدىِ ايشان و قائم آنهاست ـ و هرگز از كتاب خدا جدا نمى شوند و كتاب خدا هم از ايشان جدا نمى شود تا در كنار حوض [كوثر] بر پيامبر خدا وارد آيند».

امام على عليه السلام:پيامبر صلى الله عليه و آله خوابيد و من و همسرم فاطمه و دو پسرم حسن و حسين را هم خواباند و عبايى قَطَوانى بر ما افكند. آن گاه خداوند، اين آيه را در حقّ ما نازل فرمود: «خداوند، فقط مى خواهد آلودگى را از شما خاندان [پيامبر] بزُدايد و شما را پاك و پاكيزه گرداند» . جبرئيل عليه السلام گفت: من هم با شمايم، اى محمّد! پس جبرئيل عليه السلام، ششمينِ ما بود.

امام على عليه السلام:پيامبر خدا، ما (من، فاطمه، حسن و حسين) را در خانه امّ سلمه گرد آورد. سپس با عبايى كه داشت، وارد شد و ما هم با او وارد شديم. ما را در آغوش گرفت و گفت: «بار خدايا! اينان، اهل بيت من هستند.پس هر گونه پليدى را از آنها دور كن و كاملاً پاكشان گردان». امّ سلمه گفت: من چه، اى پيامبر خدا؟ و نزديك ايشان شد. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «تو از كسى هستى كه اصلت از اوست و بر خير هستى» و سه بار، اين سخن را تكرار كرد.

امام على عليه السلام:در خانه امّ سلمه بر پيامبر صلى الله عليه و آله وارد شدم و اين آيه نازل شده بود: «خداوند، فقط مى خواهد آلودگى را از شما خاندان [پيامبر] بزُدايد و شما را پاك و پاكيزه گرداند» . پس پيامبر خدا فرمود: «اى على! اين آيه در حقّ تو و دو نوه من و امامان از نسل تو نازل شد».

امام حسن عليه السلام:چون آيه تطهير نازل شد، پيامبر صلى الله عليه و آله ما را در عبايى خيبرى كه از آنِ امّ سلمه بود، گِرد آورد و گفت: «بار خدايا! اينان، اهل بيت و عترت من هستند. پس هر گونه پليدى را از آنها دور كن و كاملاً پاكشان گردان».

امام حسن عليه السلامـ به هنگام شهادت امام على عليه السلام در خطبه اى پس از حمد و ثناى الهى ـ: منم فرزند مژده دهنده و بيم دهنده و فرزند كسى كه با اذن خدا به سوى او فرا مى خوانْد. منم فرزند آن چراغِ پرتوافشان. من از اهل بيتى هستم كه جبرئيل عليه السلام به سوى ما نازل مى شد و از نزد ما اوج مى گرفت. من از اهل بيتى هستم كه خداوند، هر گونه پليدى را از آنها دور كرده و كاملاً پاكشان گردانيده است.