حدیث دربارهادب معاشرت با مردم

حکمت‌نامه لقمان، ص ۱۷۵، ح ۲۶۶

ادب معاشرت با مردم

ربيع الأبرارـ كانَ لُقمانُ إذا مَرَّ بِالأَغنِياءِ قالَ ـ: يا أهلَ النَّعيمِ، لا تَنسَوُا النَّعيمَ الأَكبَرَ، وإذا مَرَّ بِالفُقَراءِ قالَ: إيّاكُم أن تُغبَنوا مَرَّتَينِ. ۱

ربيع الأبرار:لقمان، هر گاه از كنار ثروتمندان مى گذشت، مى گفت: «اى اهل نعمت! نعمتِ بزرگ تر را فراموش نكنيد» و هر گاه از كنار نيازمندان مى گذشت، مى گفت: «بپرهيزيد كه دو بار مغبون نشويد».

۱.ربيع الأبرار: ج 4 ص 136.

کلیدواژه‌ها آداب اخلاقی و اجتماعی ادب معاشرت با مردم

احادیث دیگر این موضوع

۸

الاختصاصـ به نقل از اَوزاعى، درباره آنچه لقمان عليه السلام به پسرش گفت ـ: پسرم! سخن گفتن را با سلام و مصافحه با مردم، آغاز كن.

امام صادق عليه السلامـ در بيان آنچه لقمان عليه السلام به پسرش گفت ـ: پسرم! اگر چيزى ندارى كه بدان صله رحم كنى و به برادران [دينىِ] خود بخشش نمايى، نيك خويى و گشاده رويى را از دست نده؛ زيرا هر كس اخلاقش را نيكو گردانَد، نيكوكاران او را دوست مى دارند و بدكاران از او كناره مى گيرند.

معانى الأخبارـ به نقل از احمد بن ابى عبد اللّه، از يكى از شيعيان، در حديثى كه سَنَد آن را به ائمّه عليهم السلام رسانْد، درباره آنچه لقمان عليه السلام به پسرش گفت ـ: پسرم! با صد نفر رفاقت كن؛ ولى حتى با يك نفر، دشمنى نكن. پسرم! در حقيقت، تو را بهره اى است و خويى؛ بهره ات، همان دين توست و خويت، رفتار تو با مردم. پس با آنان دشمنى نكن و اخلاق نيك را بياموز. پسرم! غلام نيكوكاران باش و فرزند بدكاران نباش.

الإخوانـ به نقل از مسلم بن وازع تميمى ـ: لقمان به پسرش گفت: «پسرم! با خويشانت صله رحم كن و به برادرانت احترام بگذار، و دوستانت را از كسانى انتخاب كن كه هر گاه از آنان جدا شدى يا آنان از تو جدا شدند، به زحمت نيفتى».

إرشاد القلوبـ از سفارش لقمان عليه السلام به پسرش ـ:. براى مردم، همانى را بپسند كه براى خود مى پسندى، و براى آنان نپسند آنچه را براى خود نمى پسندى.

شُعَب الإيمانـ به نقل از حسن ـ: لقمان به پسرش گفت: «اى پسرم! چنان شيرين نباش كه بلعيده شوى، و چنان تلخ نباش كه طرد شوى».

الاختصاصـ به نقل از اَوزاعى، درباره آنچه لقمان عليه السلام به پسرش گفت ـ: پسرم! با مردم، آشكارا دشمنى نكن، كه آنها نيز با تو دشمنى مى كنند؛ و ناتوان نباش، كه خوارت مى كنند؛ و شيرين نباش، كه تو را مى خورند؛ و تلخ نباش، كه طردت مى كنند. به اين صورت نيز روايت شده است: «شيرين نباش، كه بلعيده مى شوى و تلخ نباش، كه پرتاب مى گردى».

الزهد، ابن حنبلـ به نقل از هشام بن عروه، از پدرش ـ: در حكمت؛ يعنى حكمت لقمان عليه السلام، مكتوب است: «پسرم! سخنت پاك و زيبا، و چهره ات گشاده باشد تا پيش مردم، از كسى كه به آنان عطا مى كند، محبوب تر باشى».