حدیث دربارهحكمت هاى جامع نبوى

حکمت‌نامه امام حسین ((ع)) ج ۲، ص ۲۱۹، ح ۶۷۵

النوادر بإسناده عن الحسين عليه السلام:قالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: لا طَلاقَ إلاّ مِن بَعدِ نِكاحٍ، ولا عِتقَ إلاّ مِن بَعدِ مِلكٍ، ولا صَمتَ مِن غُدوَةٍ إلَى اللَّيلِ، ولا وِصالَ فِي صِيامٍ، ولا رَضاعَ بَعدَ فِطامٍ، ولا يُتمَ بَعدَ حُلمٍ، ولا يَمينَ لاِمرَأَةٍ مَعَ زَوجِها، ولا يَمينَ لِوَلَدٍ مَعَ والِدِهِ، ولا يَمينَ لِلمَملوكِ مَعَ سَيِّدِهِ ۱، ولا تَعَرُّبَ ۲ بَعدَ هِجرَةٍ، ولا يَمينَ في قَطيعَةِ رَحِمٍ، ولا يَمينَ فيما لا يُملَكُ، ولا يَمينَ في مَعصِيَةٍ، ولَو أنَّ غُلاما حَجَّ عَشرَ حِجَجٍ ثُمَّ احتَلَمَ كانَت عَلَيهِ فَريضَةُ الإِسلامِ إذَا استَطاعَ إلى ذلِكَ، ولَو أنَّ مُكاتَبا أدّى مُكاتَبَتَهُ ثُمَّ بَقِيَ عَلَيهِ اُوقِيَةٌ ۳ رُدَّ فِي الرِّقِّ. ۴

النوادرـ به سندش، از امام حسين عليه السلام ـ: پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: طلاق، تنها پس از ازدواج، و آزادى برده تنها پس از تملّك او، تحقّق پذير است. خاموشى از صبح تا شب و روزه دارى به صورت پيوسته [و بدون اخطار تا دو روز]، ممنوع است. پس از پايان دوره شيرخوارگى، ديگر شير خوردن، موجب حرمتِ رضاعى نمى شود. با احتلام و بلوغ، يتيمى [نيازمند قيّم] نيست. زن را با [وجود]شوهر، فرزند را با [وجود]پدر و برده را با [وجود]مولا، نذرى نيست. ۵ مسلمان، حق ندارد پس از هجرت، باديه نشين و جاهل به احكام گردد. سوگند خوردن براى قطع رَحِم و در باره آنچه ملك انسان نيست و نيز در نافرمانى خدا، اعتبارى ندارد. اگر پسرى ده حج بگزارد، سپس به بلوغ برسد، هنوز به شرط توانايى، حَجّة الإسلام بر او واجب است اگر برده مُكاتَبى، مبلغ قرارداد آزادى اش را پرداخت كند و تنها چند رطل از بدهى اش مانده باشد، همچنان در بردگى، باقى است».

۱.قد يكون اليمين بمعنى النذر، وعلى هذا فالمراد منه ألا يجوز للمرأة أن تنذر شيئا من مال زوجها بدون إذنه.

۲.التَّعرُّب بعد الهِجرة: هو أن يعود الرجل إلى البادية ويقيم مع الأعراب بعد أن كان مهاجرا (النهاية: ج 3 ص 202 «عرب»).

۳.في المصدر: «رقيّته» بدل «أوقية»، والتصويب من مستدرك الوسائل: ج 16 ص 13 ح 18975.

۴.النوادر للراوندي: ص 223 ح 453 عن الإمام الكاظم عن آبائه عليهم السلام، الجعفريّات: ص 113.

۵.يعنى زن از مال شوهرش بدون اذن او نمى تواند نذر كند.

کلیدواژه‌ها حکمت های جامع مقدمه گزیده معرفی کتاب حاضر حکمت ها +1 مورد دیگر

احادیث دیگر این موضوع

الخصالـ به سندش، از امام حسين عليه السلام ـ: پيامبر خدا به امير مؤمنان على عليه السلام سفارش كرد و از جمله فرمود: «اى على! هر كس از امّتم چهل حديث را براى خدا و سراى آخرت حفظ كند، خداوند، روز قيامت، او را با پيامبران، صدّيقان (مؤمنان راستين) و شهيدان و شايستگان ـ كه بهترين همراهان هستند ـ، محشور مى كند». على عليه السلام گفت: اى پيامبر خدا! به من بگو اين احاديث چه هستند؟ پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «اين كه به خداى يگانه بى انباز، ايمان بياورى و او را بپرستى و جز او را نپرستى و نماز را با وضويى شاداب و كامل و در وقت خود و بدون تأخير، به جا آورى كه در تأخير آن و [بيرون وقت خواندن]بدون علّت، خشم خداى عز و جل است. زكات را بپردازى و ماه رمضان را روزه بگيرى و چون ثروتمند و مستطيع بودى، حج بگزارى. پدر و مادرت را نافرمانى نكنى و مال يتيم را به ستم نخورى. ربا نخورى و شراب و هيچ يك از نوشيدنى هاى مست كننده را ننوشى. زنا و لواط و سخن چينى نكنى و به خدا، سوگندِ دروغ مخورى. دزدى مكنى، گواهى دروغ براى هيچ كس، نزديك يا دور، ندهى و حق را از هر كس كه آن را آورد، كوچك باشد يا بزرگ، بپذيرى. به ستمكار تكيه مكنى، هر چند دوست و نزديك باشد. به هوسَت عمل نكنى و به زن عفيفِ خويشتندار، تهمت نزنى. ريا نكنى كه كمترين ريا، شرك به خداى عز و جلاست. افراد كوتاه و بلند را به زبان عيب، كوتاه و بلند، نخوانى. هيچ يك از آفريدگان خدا را مسخره نكنى. بر بلا و مصيبت، شكيب ورزى و نعمت هاى الهى را كه خداوند به تو داده، سپاس بگزارى. [خود را] از كيفر خدا بر گناهى كه كرده اى، ايمن مپندارى. از رحمت خدا، نااميد نشوى و از گناهانت به سوى خداى عز و جل بازگردى كه بازگردنده از گناهانش، مانند كسى است كه گناهى ندارد. در كنار استغفار، بر گناهانت اصرار نورزى كه همچون ريشخند كنندگان خدا و آيات الهى و پيامبرانش مى شوى. اين را بدانى كه آنچه به تو رسيد، حتما و بدون خطا مى رسيد و آنچه [به ظاهر]خطا نمود، نبايد به تو مى رسيد و با رضايتِ آفريده، نارضايىِ آفريدگار را به دست نياورى و دنيا را بر آخرت، مقدّم ندارى كه دنيا فانى و آخرت، باقى است. بر برادرانت از آنچه در توان دارى، بخل نورزى و درونت مانند برونت باشد، نه اين كه ظاهرت، زيبا و باطنت، زشت باشد كه اگر چنين كنى، از دوچهرگان خواهى بود. دروغ نگويى و با دروغگويان، درنياميزى و چون سخن حقّى شنيدى، خشم مگيرى و خود، خانواده، فرزندان و همسايگانت را به اندازه توانت تربيت كنى. به آنچه مى دانى، عمل كنى و با هيچ يك از خلق خدا، جز به حق، معامله نكنى. در برابر نزديك و دور، نرم باشى، نه زورگو و لجباز. تسبيح و تهليل و دعا را فراوان گويى و بسيار به ياد مرگ [و وقايع] و پس از آن از قيامت تا بهشت و دوزخ باشى. فراوان قرآن بخوان و به آن عمل كن. نيكى به مردان و زنان مؤمن و گراميداشت آنان را غنيمت بدان و بنگر هر چه را براى خود نمى پسندى، با هيچ يك از مؤمنان مكنى. از كار خير، ملول مشو و سربارِ هيچ كس مباش و چون به كسى نعمتى بخشيدى، بر او منّت مگذار و دنيا نزد تو، زندانى باشد كه از آن به سوى بهشت مى روى. اين، چهل حديث است كه هر كس از امّتم بر آن پايدارى ورزد و آنها را حفظ كند، به رحمت الهى وارد بهشت مى شود و پس از پيامبران و اوصيا، محبوب ترينِ مردم نزد خداى عز و جل است و خدا، او را روز قيامت با پيامبران، صدّيقان، شهيدان و شايستگان ـ كه بهترينْ همراهان اند ـ، محشور مى كند».

دعائم الإسلامـ از امام حسين عليه السلام ـ: پيامبر خدا به من فرمود: «اى پسر عزيزم! بر پشت بخواب تا شكمت كوچك شود. آب را بمَك تا غذا گوارايت شود. سرمه را فرد (يك، سه، پنج. بار) سرمه كشيدن، يعنى فرو بردن ميل در سرمه دان و سپس كشيدن آن به چشم، و در اين جا، منظور، اين است كه عدد اين كشيدن ها، فرد باشد، نه زوج. بكش تا ديده ات روشن شود. يك روز در ميان، روغن بمال براى ديدن احاديث متعدّدِ توصيه به «چرب كردن پوست بدن» و «روغن زدن به موى سر و ابرو»، ر.ك: دانش نامه احاديث پزشكى: ج 1 ص 151 و 251 ـ 254. تا به مانند سنّت پيامبرت رفتار كرده باشى. كفش خوب به پا كن كه زينتِ پاى مردان است و نيز عمامه بگذار كه تاج عرب است. چون آب گوشت پختى، آبش را زياد بريز تا اگر گوشتش به همسايگانت نرسيد، از آبش به آنها برسد؛ زيرا آبِ گوشت هم مانند خود گوشت [باخاصيّت]است. انگشتر ياقوت و عقيق به دست كن كه خجسته و بابركت است و هر بار كه مرد به آن بنگرد، بر نور سيمايش مى افزايد و نماز با آن، هفتاد نماز به شمار مى آيد. انگشتر را به دست راستت بكن كه سنّت من و فرستادگان خداست و هر كس از سنّت من روى گردانَد، از من نيست. انگشتر را به دستِ چپ مكن و از غير ياقوت و عقيق هم نباشد».

تاريخ اليعقوبى:به امام حسين عليه السلام گفته شد: از پيامبر خدا چه شنيده اى؟ فرمود: «شنيدم كه مى فرمايد: خداوند، كارهاى بزرگ و والا را دوست مى دارد و كارهاى پست را ناپسند مى شمُرَد. به ياد دارم كه او تكبير گفت و من، پشتِ سر او تكبير گفتم. چون تكبير مرا شنيد، دوباره و تا هفت بار تكبير گفت و «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» ، و نيز نمازهاى پنجگانه را به من آموخت. شنيدم كه مى فرمايد: هر كس از خدا اطاعت كند، او را برمى كشد و هر كس نافرمانى اش كند، او را فرو مى كشد. هر كس نيّتش را براى خدا خالص كند، او را مى آرايد و هر كس به آنچه نزد خداست، اعتماد كند، بى نيازش مى سازد و هر كس به خدا بزرگى فروشد، خوارش مى كند».

كنز العمّالـ به نقل از فاطمه دختر امام حسين، از امام حسين، از امام على عليهماالسلامـ: پيامبر خدا به عبد اللّه بن عباس فرمود: «خدا را پاس بدار، خدا حفظت مى كند. خدا را پاس بدار، او را پيشِ روى خود مى يابى. خود را به هنگام آسايش به خدا بشناسان، در گرفتارى، تو را مى شناسد و چون درخواستى داشتى، از خدا بخواه و چون كمك خواستى، از خدا بخواه. هر چه بر قلم خدا رفته، تا روز قيامت، همان مى شود. پس اگر همه مردمان بكوشند كه به تو سودى برسانند كه خدا آن را برايت ننوشته است، نمى توانند. اگر مى توانى با رضايت به اين باور براى خدا كار كنى، بكن و اگر نتوانستى، در صبر بر آنچه ناخوش دارى، خيرِ فراوانى است و بدان كه پيروزى، با صبر همراه است و گشايش، با سختى و با عُسرت، آسانى است.

حلية الأولياءـ به سندش، از امام حسين عليه السلام ـ: پيامبر خدا را ديدم كه به سخن براى يارانش ايستاد و فرمود: «اى مردم! گويى كه مرگ بر غير ما نوشته شده است. گويى كه حقّ آن، بر غيرِ ما واجب شده است. گويى مردگانى را كه تشييع مى كنيم، مسافرند و به زودى به سوى ما باز مى گردند. ميراثشان را چنان مى خوريم كه گويى پس از آنان، هميشه مى مانيم. هر عبرتى را از ياد برده ايم و خود را از هر هلاك كننده اى، ايمن مى پنداريم. خوشا به حال كسى كه عيب خودش، او را از پرداختن به عيب هاى مردم، باز داشته است! خوشا به حال كسى كه كسبش پاك، درونش به سامان، بُرونش نيكو و راهش راست است! خوشا به حال كسى كه براى خدا فروتنى مى كند، بى آن كه كاستى پذيرد و از آنچه بدون گناهْ گِرد آورده است، انفاق مى كند و با ژرفكاروان در دين و دانايان درمى آميزد و بر افتادگان و بينوايان، رحمت مى آورد! خوشا به حال كسى كه زيادى مالش را انفاق كند و زيادىِ گفتارش را نگاه دارد و در دامنه سنّت بمانَد و از آن به بدعت نگرايد!».

الفردوسـ از امام حسين عليه السلام، از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ: هر كس را كه خداوند از خوارى گناهان به عزّتِ پرهيزگارى درآورد، او را بى نياز گردانَد، بى آن كه ثروتى داشته باشد و عزيز و قدرتمندش كند، بى آن كه ايل و تبارى داشته باشد و از تنهايى به درش آورد، بى آن كه كسى با او همدم شود. هر كس از طلب روزى خجالت نكشد، خداوند، خاطرش را آسوده مى كند و عيالش را تأمين مى كند. هر كس به دنيا بى رغبت شود، خداوند، حكمت را در دلش استوار مى سازد و زبانش را به آن گويا مى كند و عيب هاى دنيا و درد و درمان آن را به وى مى شناسانَد و او را سالم از دنيا به سراى سلامت (بهشت) مى بَرد.

الأمالى، طوسىـ به سندش، از امام حسين، از امام على عليهماالسلام، از پيامبر صلى الله عليه و آله ـ: از برترين عمل ها نزد خداوند عز و جل خُنَك كردن جگر سوزان [با آب] و سير كردن شكم هاى گرسنه است. سوگند به كسى كه جان محمّد به دست اوست، بنده اى كه خود، سير بخوابد و برادر (/ همسايه مسلمانش) گرسنه باشد، به من ايمان نياورده است.

الأمالى، مفيدـ به سندش، از امام حسين، از امام على عليهماالسلام ـ: پيامبر خدا فرمود: «برترين عمل نزد خداوند، ايمانِ بدون ترديد، جنگ بدون خيانت در غنيمت و حجّ مقبول است. نخستين واردشونده به بهشت، بنده اى زرخريد است كه عبادت پروردگارش را نيكو انجام مى دهد و خيرخواهِ آقاى خويش و مردى عفيف، خويشتندار و عابد است».