حدیث دربارهسخنرانى امام ، درباره امر به معروف و نهى از منكر

تحف العقولـ از امام حسين عليه السلام (در امر به معروف و نهى از منكر) ۱۵ ـ: اى مردم! از آنچه خدا دوستانش را بدان پند داده، پند گيريد؛ همچون بدگويى او از دانشمندان يهود، آن جا كه مى فرمايد: «چرا علماى ربّانى و دانشمندانشان، آنان را از گفتار گناه آلودشان نهى نمى كنند؟» و مى فرمايد: «كافران بنى اسرائيل، لعنت شدند» تا آن جا كه فرمايد: «چه بد بود، آنچه مى كردند» . خداوند، ايشان را نكوهيد؛ زيرا از ستمكارانى كه در ميانشان بودند، زشتى و فساد بسيار مى ديدند، ولى به طمع بهره اى كه از آن ستمگران مى بردند و از بيم آن كه بى نصيب بمانند، ايشان را نهى نمى كردند؛ در حالى كه خدا مى فرمايد: «از مردم نترسيد؛ بكه از من، پروا كنيد» و نيز مى فرمايد: «مردان و زنان مؤمن، دوستان يكديگرند و امر به معروف و نهى از منكر مى كنند» . خداوند، از آن رو امر به معروف و نهى از منكر را نخستين فريضه خود قرار داد كه مى دانست چون اين فريضه ادا گردد و برپا داشته شود، تمام فريضه هاى ديگر، از آسان و دشوار، برپا مى شوند و اين، از آن روست كه امر به معروف و نهى از منكر، دعوت به اسلام است؛ همراه با ردّ مظالم و مخالفت با ستمكار و تقسيم درآمدهاى عمومى و غنيمت هاى جنگى و گرفتن زكات از جاى خود و مصرف آن در جاى خود. سپس، شما اى گروه به هم پيوسته؛ گروهى ناموَر به دانش و نامدار به نكويى و معروف به خيرخواهى! به لطف خدا در دل مردم، شكوهمند هستيد. بزرگ، از شما پروا مى كند و ناتوان، گرامى تان دارد و آن كه بر او برترى نداريد و احسانى به او نكرده ايد، شما را بر خويش، مقدّم مى دارد. هرگاه نيازمندان از رسيدن به نياز خود محروم بمانند، شما را شفيع قرار مى دهند و شما به شكوهى، همچون شوكتِ شهرياران و بزرگوارىِ بزرگان، در راه گام برمى داريد. آيا اين همه، از آن رو نيست كه شما به جايگاهى رسيده ايد كه مردم از شما اميد دارند تا به حقّ خدا قيام كنيد؟ اگرچه از قيام به بيشتر حقوق الهى كوتاهى كرده ايد، حقّ امامان را خوار شمرده ايد و حقّ ناتوانان را تباه ساخته ايد، ولى آنچه را حقّ خود مى پنداريد، دنبال كرده ايد. نه مالى بذل كرده ايد و نه جانى را در راهِ جان آفرين به خطر افكنده ايد و نه براى خدا با گروهى در افتاده ايد. [با اين حال] شما از خدا، آرزوى بهشت و همجوارىِ پيامبران و امان از كيفرش را داريد. اى كسانى كه چنين آرزويى از خداوند داريد! من بر شما از آن مى ترسم كه انتقامى از انتقام هاى خدايى بر شما فرود آيد؛ زيرا شما از كَرَم الهى به اين جايگاه برتر دست يافتيد؛ ولى مردان الهى را بزرگ نمى داريد. از شكسته شدن برخى از پيمان هاى پدرانتان هراسان مى شويد؛ ولى با اين كه مى بينيد پيمان هاى الهى شكسته شده، هراسان نمى گرديد؛ حال آن كه عهد (ولايتِ) پيامبر صلى الله عليه و آله خوار شمرده شده است و نابينايان و گُنگ ها و زمينگيران، در همه شهرها [ى جهان اسلام] درمانده اند و بر آنها ترحّمى نمى شود. شما به اندازه منزلتى كه از آن برخورداريد، كارى نمى كنيد و نه بدان كس كه [در اين جهت]كار مى كند، مددى مى رسانيد، و با چرب زبانى و سازش با ستمگران، خود را آسوده مى سازيد. همه اينها از چيزهايى است كه خداوند، شما را به جلوگيرى از آنها [به صورت فردى] و يا هميارىِ با ديگران، فرمان داده و شما غافليد. مصيبت شما از همه مردم، بزرگ تر است، اگر نيك بدانيد و اين، بدان جهت است كه در پاسداشتِ جايگاه دانشمندان، كوتاهى كرديد؛ زيرا گردش امور و جريان احكام به دست دانشمندان الهى است كه بر حلال و حرامش امين اند و اين جايگاه، از شما گرفته شده است و اين سلبِ منزلت، جز به سبب پراكندگى از حق واختلافتان در سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله پس از دليلى روشن نيست. اگر بر آزار، شكيبايى مى كرديد و در راه خدا، تحمّل به خرج مى داديد، امور خدا بر شما وارد و از شما صادر مى شد و به شما بازمى گشت؛ ولى شما، ستمكاران را در جايگاه خويش جاى داديد و زمام امور خدايى را به دستِ آنان سپرديد، تا به شبهه عمل كنند و به راهِ خواهش هاى نفسانى بروند. گريز شما از مرگ و خوش داشتن زندگى اى كه به هر حال از شما جدا مى شود، آنان را بر اين مقام، مسلّط كرد. شما ناتوانان را به چنگال آنها سپرديد كه برخى را بنده و مقهور كنند و پاره اى را درمانده از تأمين معيشت و مغلوب سازند، مملكت را با خودكامگى، زير و رو كنند و به پيروى از تبهكاران و جسارت بر خداىِ جبّار، رسوايىِ هوسرانى هايشان را بر خويش، هموار دارند. به هر شهرى، سخنرانى زبانباز بر منبر دارند و تمام سرزمين اسلام، بى دفاع، زير پايشان افتاده و دستشان در همه جاى آن، باز است و مردم، بَرده وار در اختيار آنان اند و دست درازىِ آنان را نمى توانند از خود، دور كنند. برخى زورگو و لجوج اند كه بر ناتوان به سختى حمله مى بَرَند و پاره اى فرمان روايانى هستند كه آورنده و بازگرداننده اى [و خدا و قيامتى]نمى شناسند. شگفتا! و چرا در شگفت نباشم كه زمين، از آنِ ستمگرى دغل پيشه و باجگيرى ستمگر و كارگزارى است كه بر مؤمنان، رحم نمى آورَد. خداوند، در كشاكشى كه ما داريم، حاكم، و به حكم خود، در مشاجره اى كه ميان ماست، داور باد! خدايا! تو خود مى دانى آنچه از سوى ما سر زده، از سرِ رقابتِ در سلطنت و طلب كالاى پستِ دنيا نبوده است؛ بلكه از آن روست كه پرچم دين تو را برافراشته ببينيم و اصلاح را در سرزمين هايت آشكار كنيم و بندگان ستم ديده ات در امان باشند و به واجبات و سنّت ها و احكامت عمل شود. پس اگر شما ما را يارى نكنيد و با ما انصاف نورزيد، ستمگران، همچنان بر شما قدرت خواهند داشت و به خاموش كردن نورِ پيامبرتان مى پردازند. خداوند، ما را بس است كه بر او توكّل مى كنيم و به او روى مى آوريم، و بازگشتْ هم به سوى اوست. ۱۶