حدیث دربارهكلّيات آنچه در مراسم حجّ شايسته است
مِمّا يُنسَبُ لِلإِمامِ الصّادِقِ عليه السلام:إذا أرَدتَ الحَجَّ فَجَرِّد قَلبَكَ للّهِِ تَعالى مِن كُلِّ شاغِلٍ وحِجابِ كُلِّ حاجِبٍ، وفَوِّض اُمورَكَ كُلَّها إلى خالِقِكَ، وتَوَكَّل عَلَيهِ في جَميعِ ما يَظهَرُ مِن حَرَكاتِكَ و سَكَناتِكَ، وسَلِّم لِقَضائِهِ وحُكمِهِ وقَدَرِهِ، ودَعِ الدُّنيا والرّاحَةَ والخَلقَ، واخرُج مِن حُقوقٍ تَلزَمُكَ مِن جِهَةِ المَخلوقينَ، ولا تَعتَمِد عَلى زادِكَ وراحِلَتِكَ وأصحابِكَ وقُوَّتِكَ وشَبابِكَ ومالِكَ؛ مَخافَةَ أن يَصيروا لَكَ عَدُوًّا ووَبالاً، فَإِنَّ مَنِ ادَّعى رِضَا اللّهِ واعتَمَدَ عَلى شَيءٍ صَيَّرَهُ عَلَيهِ عَدُوًّا ووَبالاً، لَيَعلَمُ أنَّهُ لَيسَ لَهُ قُوَّةٌ ولا حيلَةٌ ولا لِأَحَدٍ إلاّ بِعِصمَةِ اللّهِ وتَوفيقِهِ، واستَعِدَّ استِعدادَ مَن لا يَرجُو الرُّجوعَ، وأحسِنِ الصُّحبَةَ، وراعِ أوقاتَ فَرائِضِ اللّهِ وسُنَنِ نَبِيِّهِ صلى الله عليه و آلهوما يَجِبُ عَلَيكَ مِنَ الأَدَبِ والاِحتِمالِ والصَّبرِ والشُّكرِ والشَّفَقَةِ والسَّخاءِ وإيثارِ الزّادِ عَلى دَوامِ الأَوقاتِ.
ثُمَّ اغسِل بِماءِ التَّوبَةِ الخالِصَةِ ذُنوبَكَ، والبَس كِسوَةَ الصِّدقِ والصَّفاءِ والخُضوعِ والخُشوعِ، وأحرِم مِن كُلِّ شَيءٍ يَمنَعُكَ عَن ذِكرِ اللّهِ ويَحجُبُكَ عَن طاعَتِهِ، ولَبِّ بِمَعنى إجابَةٍ صافِيَةٍ زاكِيَةٍ للّهِِ عَزَّوجَلَّ في دَعوَتِكَ لَهُ، مُتَمَسِّكًا بِعُروَتِهِ الوُثقى.
وطُف بِقَلبِكَ مَعَ المَلائِكَةِ حَولَ العَرشِ كَطَوافِكَ مَعَ المُسلِمينَ بِنَفسِكَ حَولَ البَيتِ.
وهَروِل هَروَلَةً مِن هَواكَ وتَبَرِّيًا مِن جَميعِ حَولِكَ وقُوَّتِكَ، فَاخرُج مِن غَفلَتِكَ وزَلاّتِكَ بِخُروجِكَ إلى مِنى ولا تَتَمَنَّ ما لا يَحِلُّ لَكَ ولا تَستَحِقُّهُ.
واعتَرِف بِالخَطايا بِعَرَفاتٍ، وجَدِّد عَهدَكَ عِندَ اللّهِ بِوَحدانِيَّتِهِ.
وتَقَرَّب إلَى اللّهِ ذا ثِقَةٍ ۱ بِمُزدَلِفَةَ، واصعَد بِروحِكَ إلَى المَلأِ الأَعلى بِصُعودِكَ إلَى الجَبَلِ.
واذبَح حَنجَرَتَيِ الهَوى والطَّمَعِ عِندَ الذَّبيحَةِ.
وارمِ الشَّهَواتِ والخَساسَةَ والدَّناءَةَ والذَّميمَةَ عِندَ رَميِ الجَمَراتِ.
واحلِقِ العُيوبَ الظّاهِرَةَ والباطِنَةَ بِحَلقِ رَأسِكَ.
وادخُل في أمانِ اللّهِ وكَنَفِهِ وسَترِهِ وكَلاءَتِهِ مِن مُتابَعَةِ مُرادِكَ بِدُخولِكَ الحَرَمَ، وزُرِ البَيتَ مُتَحَقِّقًا لِتَعظيمِ صاحِبِهِ ومَعرِفَةِ جَلالِهِ وسُلطانِهِ، واستَلِمِ الحَجَرَ رِضًى بِقِسمَتِهِ وخُضوعًا لِعِزَّتِهِ.
ووَدِّع ما سِواهُ بِطَوافِ الوَداعِ.
وصُفَّ روحَكَ وسِرَّكَ لِلِقاءِ اللّهِ يَومَ تَلقاهُ بِوُقوفِكَ عَلَى الصَّفا.
وكُن ذا مُرُوَّةٍ مِنَ اللّهِ تَقِيًّا ۲ أوصافكَ عِندَ المَروَةِ، واستَقِم عَلى شُروطِ حَجِّكَ هذا ووَفاءِ عَهدِكَ الَّذي عاهَدتَ بِهِ مَعَ رَبِّكَ وأوجَبتَهُ إلى يَومِ القِيامَةِ ۳.
به امام صادق عليه السلام منسوب است كه:هرگاه تصميم به حج گرفتى، دلت را از هرباز دارنده اى، تنها براى خدا خالى ساز و از هرمانعى بپرداز و همه كارهايت را به آفريدگارت واگذار و در سكون و حركتت بر او توكّل كن و تسليم قضا و حكم و تقدير الهى باش، و دنيا و آسايش و مردم را رها كن و حق مردم را ادا كن و بر توشه و مركب و همراهان و نيرو و جوانى و ثروتت اتّكا نكن، مبادا كه دشمن و وبال تو شوند.
همانا هركس مدعى خشنودى خدا باشد ولى به چيزى ديگر اعتماد كند، خداوند، آنرا دشمن و وبال او مى گرداند، تا بداند كه هيچ نيرو و تدبيرى براى احدى نيست، مگر با نگاهدارى و توفيق خداوند. و آماده شو، همچون كسى كه اميد بازگشت ندارد.
با همراهان نيكو معاشرت كن و پيوسته مواظب اوقاتِ واجباتِ الهى و سنّت هاى پيامبرش صلى الله عليه و آله و آنچه از ادب، تحمّل، شكيبايى، شُكر، مهربانى، بخشندگى وايثارِ رهتوشه در هرزمان، بر تو واجب است، باش.
سپس، با آب توبه خالص، گناهانت را بشوى و احرام صدق و صفا و خضوع و خشوع بربند، و هرچه تو را از ياد خدا و طاعت او باز مى دارد، برخود حرام كن، لبّيك تو، به معناى اجابت زلال و پاك براى خداى متعال در دعوتش باشد، در حالى كه به دستگيره محكم الهى چنگ زده اى. همانگونه كه با بدنت همراه مسلمانان بر گِرد كعبه طواف مى كنى، با قلبت همراه فرشتگان بر گِرد عرش طواف كن.
با هروله ات، از هواى نفس خود بگريز و از همه نيرو و توان خود تبرّى بجوى.
با بيرون رفتنت به منى، از غفلت و لغزشهايت بيرون شو و آنچه را كه برايت حلال نيست و مستحق آن نيستى تمنّا مكن. در عرفات، به گناهان اعتراف كن و پيمان يكتاپرستى را با خدايت تجديد كن و با اطمينان، در مزدلفه به خدايت تقرّب بجوى،
با بالا رفتنت از كوه، روحت را به سوى ملكوت اعلا روانه ساز و هنگام قربانى، حنجره و رگ هاى هوس و طمع را قطع كن و با رمى جمرات، شهوتها، فرومايگى و پستى و ناپسندى را بدور افكن،
با تراشيدن سر، عيب هاى آشكار و نهان را بتراش و بزداى و با در آمدنت به خانه خدا، در امان و حمايت خدا و پوشش و سرپرستى و عهده دارى كارهايت از سوى او وارد شو.
و كعبه را در حالى كه بزرگىِ صاحب آن و شناختِ عظمت و قدرت او را باور دارى، زيارت كن.
و در حالى كه راضى به قسمت الهى و خاضع در برابر عزّت او هستى، حجر الأسود را لمس كن. با طواف وداع، با هرچه جز اوست، وداع كن.
با ايستادن بر كوه صفا، روح و درون خود را، براى روز ديدار با خداوند، تصفيه كن وجلا ده و نزد مروه، صاحب مروّت و اوصافى وارسته باش و بر اين شرط هاى حجِ خود و به عهدى كه با پروردگارت بسته اى و بر خود واجب ساخته اى، تا روز قيامت وفا دار باش و پايدار بمان.