چگونگى سنگ زدن
8 حدیث
الإمام الباقر عليه السلام:لَمّا أقبَلَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله مِن مُزدَلِفَةَ مَرَّ عَلى جَمرَةِ العَقَبَةِ يَومَ النَّحرِ، فَرَماها بِسَبعِ حَصَياتٍ، ثُمَّ أتى إلى مِنى، وذلِكَ مِنَ السُّنَّةِ ۱.
امام باقر عليه السلام:رسول خدا صلى الله عليه و آله چون از مزدلفه آمد، روز عيد قربان بر جمره عقبه گذشت وهفت سنگ بر آن زد، سپس به منى آمد واين از سنّت است.
۱.دعائم الإسلام: 1 / 323.
الزُّهرِيّ:إنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله كانَ إذا رَمَى الجَمرَةَ الَّتي تَلِي المَسجِدَ ـ مَسجِدَ مِنى ـ يَرميها بِسَبعِ حَصَياتٍ، يُكَبِّرُ مَعَ كُلِّ حَصاةٍ، ثُمَّ تَقَدَّمَ أمامَها فَوَقَفَ مُستَقبِلَ القِبلَةِ رافِعًا يَدَيهِ، وكانَ يُطيلُ الوُقوفَ، ثُمَّ يَأتِي الجَمرَةَ الثّانِيَةَ فَيَرميها بِسَبعِ حَصَياتٍ، يُكَبِّرُ كُلَّما رَمى بِحَصاةٍ، ثُمَّ يَنصَرِفُ، ثُمَّ يَنحَدِرُ ذاتَ اليَسارِ مِمّا يَلِي الوادِيَ رافِعًا يَدَيهِ يَدعو، ثُمَّ يَأتِي الجَمرَةَ الَّتي عِندَ العَقَبَةِ فَيَرميها بِسَبعِ حَصَياتٍ، يُكَبِّرُ كُلَّما رَمى بِحَصاةٍ، ثُمَّ يَنصَرِفُ ولا يَقِفُ عِندَها ۱.
زهرى:رسول خدا صلى الله عليه و آله هرگاه جمره اى را كه نزديك مسجد مناست، سنگ مى زد، با هفت سنگ مى زد و با هر سنگى تكبير مى گفت. سپس جلو مى رفت و در مقابل آن رو به قبله مى ايستاد و دستانش را بلند مى كرد و ايستادن را طول مى داد. سپس نزد جمره دوّم مى آمد وهفت سنگ مى زد و با هر سنگى كه مى زد تكبير مى گفت. سپس برمى گشت و از سمت چپ به طرف وادى سرازير مى شد، در حالى كه دستانش را به دعا بلند مى كرد. سپس نزد جمره اى كه نزديك عقبه است مى آمد، آن را هم هفت سنگ مى زد و با هر سنگى تكبير مى گفت: آنگاه بر مى گشت و نزد آن نمى ماند.
۱.سنن الدارميّ: 2 / 63، السنن الكبرى: 5 / 241 / 9662 نحوه مع إضافات.
الإمام الباقر عليه السلام:دَخَلنا عَلى جابِرِ بنِ عَبدِاللّهِ فَقُلتُ: أخبِرني عَن حَجَّةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله، فَقالَ: إنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله رَمَى الجَمرَةَ الَّتي عِندَ الشَّجَرَةِ بِسَبعِ حَصَياتٍ، يُكَبِّرُ مَعَ كُلِّ حَصاةٍ مِنها حَصَى الخَذفِ، رَمى مِن بَطنِ الوادي، ثُمَّ انصَرَفَ إلَى المَنحَرِ فَنَحَرَ ۱.
امام باقر عليه السلام:نزد جابر بن عبداللّه رفتيم. از او خواستم تا از حج پيامبر صلى الله عليه و آله ما را خبر دهد. گفت: رسول خدا صلى الله عليه و آله جمره اى را كه نزديك درخت است، هفت سنگ مى زد، با هر سنگى تكبير مى گفت و سنگها را با انگشت، پرتاب مى كرد، سنگ را از دل آن وادى مى زد، آنگاه به قربانگاه بر مى گشت و قربانى مى كرد.
۱.سنن النسائيّ: 5 / 275 عن حاتم بن إسماعيل عن الإمام الصادق عليه السلام.
سُلَيمانُ بنُ عَمرِو بنِ الأَحوَصِ عَن اُمِّه:رَأَيتُ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله يَرمِي الجَمرَةَ مِن بَطنِ الواديوهُوَ راكِبٌ، يُكَبِّرُ مَعَ كُلِّ حَصاةٍ، ورَجُلٌ مِن خَلفِهِ يَستُرُهُ، فَسَـأَلتُ عَنِ الرَّجُلِ فَقالوا: الفَضلُ بنُ العَبّاسِ، وازدَحَمَ النّاسُ، فَقالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله: يا أيُّهَا النّاسُ، لا يَقتُل بَعضُكُم بَعضًا، وإذا رَمَيتُمُ الجَمرَةَ فَارموا بِمِثلِ حَصَى الخَذفِ ۱.
سليمان بن عمرو بن احوص از مادرش روايت مى كند:رسول خدا صلى الله عليه و آله را ديدم كه سواره، از دل وادى بر جمرات سنگ مى زد و با هر سنگى تكبير مى گفت و مردى از پشت سرش، او را نگهبانى مى كرد. پرسيدم: آن مرد كيست؟ گفتند: فضل بن عبّاس است. مردم ازدحام كردند: پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: هم ديگر را به كشتن ندهيد، چون سنگ مى زنيد، با نوك انگشتان پرتاب كنيد.
۱.سنن أبي داود: 2 / 200 / 1966، مسند ابن حنبل: 10 / 323 / 27202 نحوه وفي آخره «فرمى سبعًا ثمّ انصرف» وص 318 / 27180 عن اُمّ جندب الأزديّة مختصرًا و ج 5 / 444 / 16087نحوه.
ابنُ عَبّاس:قالَ لي رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله غَداةَ العَقَبَةِ: هاتِ، اُلقُط لي حَصَياتٍ مِن حَصَى الخَذفِ، فَلَمّا وُضِعنَ في يَدِهِ، قالَ: بِأَمثالِ هؤُلاءِ بِأَمثالِ هؤُلاءِ، وإيّاكُم والغُلُوَّ فِي الدّينِ، فَإِنَّما هَلَكَ مَن كانَ قَبلَكُم بِالغُلُوِّ فِي الدّينِ ۱.
ابن عبّاس:رسول خدا صلى الله عليه و آله به من فرمود: صبح روز (رمى جمره) عقبه، بيا سنگريزه هاى رمى را برايم جمع كن. پس چون سنگها در دستش قرار داده شد، فرمود: با مثل اينها، با مثل اينها! از زياده روى در دين بپرهيزيد. همانا پيشينيان شما به خاطر غلوّ و زياده روى در دين، هلاك شدند.
۱.المستدرك على الصحيحين: 1 / 637 / 1711.
يَعقوبُ بنُ شُعَيب:سَأَلتُ أبا عَبدِاللّهِ عليه السلام عَنِ الجِمارِ، فَقالَ: قُم عِندَ الجَمرَتَينِ ولا تَقُم عِندَ جَمرَةِ العَقَبَةِ، قُلتُ: هذا مِنَ السُّنَّةِ؟ قالَ: نَعَم، قُلتُ: ما أقولُ إذا رَمَيتُ؟ فَقالَ: كَبِّر مَعَ كُلِّ حَصاةٍ ۱.
يعقوب بن شعيب:از امام صادق عليه السلام درباره جمره ها پرسيدم. فرمود: كنار دو جمره بايست، ولى كنار جمره عقبه نايست. پرسيدم: اين از سنّت است؟ فرمود: آرى. گفتم: هنگام پرتاب سنگ، فرمودى چه بگويم؟
فرمود: با هر سنگ، تكبير بگو.
۱.الكافي: 4 / 481 / 2، التهذيب: 5 / 261 / 889.
الإمام الصادق عليه السلام:اِرمِ في كُلِّ يَومٍ عِندَ زَوالِ الشَّمسِ، وقُل كَما قُلتَ حينَ رَمَيتَ جَمرَةَ العَقَبَةِ، فَابدَأ بِالجَمرَةِ الاُولى فَارمِها عَن يَسارِها في بَطنِ المَسيلِ، وقُل كَما قُلتَ يَومَ النَّحرِ، قُم عَن يَسارِ الطَّريقِ فَاستَقبِلِ القِبلَةَ، فَاحمَدِ اللّهَ وأثنِ عَلَيهِ وصَلِّ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله، ثُمَّ تَقَدَّم قَليلاً فَتَدعو وتَسأَلُهُ أن يَتَقَبَّلَ مِنكَ، ثُمَّ تَقَدَّم أيضًا ثُمَّ افعَل ذلِكَ عِندَ الثّانِيَةِ، واصنَع كَما صَنَعتَ بِالاُولى، وتَقِفُ وتَدعُو اللّهَ كَما دَعَوتَ. ثُمَّ تَمضي إلَى الثّالِثَةِ وعَلَيكَ السَّكينَةُ والوَقارُ، فَارمِ ولا تَقِف عِندَها ۱.
امام صادق عليه السلام:هر روز، هنگام ظهر جمرات را سنگ بزن و آنچه را هنگام رمى جمره عقبه گفتى بگو. پس، از جمره اول آغاز كن و آن را از طرف چپ، در دلِ وادى سنگ بزن و آنچه را روز قربانى گفتى بگو، سمت چپ جاده، رو به قبله بايست، و خدا را حمد و ثنا بگو و بر پيامبر صلى الله عليه و آله درود فرست. سپس كمى جلو برو، دعا كن و از خدا بخواه كه از تو قبول كند، باز هم جلوتر برو، نزد جمره دوم نيز چنين كن، آنگونه كه با جمره اوّلى كردى. مى ايستى و خدا را آنگونه كه پيشتر خواندى، مى خوانى، سپس به سوى جمره سوم رفته، با آرامش و وقار، سنگ مى زنى، ولى كنار آن نمان.
۱.الكافي: 4 / 480 / 1 عن معاوية بن عمّار.
مُعاوِيَةُ بنُ عَمّارٍ عَن أبي عَبدِاللّهِ عليه السلام:خُذ حَصَى الجِمارِ، ثُمَّ ائتِ الجَمرَةَ القُصوَى الَّتي عِندَ العَقَبَةِ فَارمِها مِن قِبَلِ وَجهِها ولا تَرمِها مِن أعلاها، وتَقولُ والحَصى في يَدِكَ:
«اللّهُمَّ هؤُلاءِ حَصَياتي فَأَحصِهِنَّ لي، وارفَعهُنَّ في عَمَلي».
ثُمَّ تَرمي وتَقولُ مَعَ كُلِّ حَصاةٍ:
«اللّهُ أكبَرُ، اللّهُمَّ ادحَر عَنِّي الشَّيطانَ، اللّهُمَّ تَصديقًا بِكِتابِكَ وعَلى سُنَّةِ نَبِيِّكَ صلَّى اللّهُ عَلَيهِ وآلِهِ، اللّهُمَّ اجعَلهُ حَجًّا مَبرورًا، وعَمَلاً مَقبولاً، وسَعيًا مَشكورًا، وذَنبًا مَغفورًا».
وليَكُن فيما بَينَكَ وبَينَ الجَمرَةِ قَدرَ عَشرِ أذرُعٍ أو خَمسَ عَشرَةَ ذِراعًا، فَإِذا أتَيتَ رَحلَكَ ورَجَعتَ مِنَ الرَّميِ فَقُل:
«اللّهُمَّ
معاوية بن عمّار از امام صادق عليه السلام چنين روايت كرده است:سنگريزه هاى جمره را برگير، نزد آخرين جمره كه كنار عقبه است برو و از روبرو سنگ بر آن بزن واز بالايش مزن. در حالى كه سنگها در دست توست، مى گويى:
«خدايا! اينها سنگريزه هاى من است، آن ها را براى من به شمار آور و همراه عملم به سوى خود بالا ببر».
سپس سنگها را زده و با هر سنگ مى گويى:
«اللّه اكبر. خدايا شيطان را از من دور گردان. خدايا كتاب تو و سنّت و سيره پيامبرت را باور دارم. خدايا! اين را حجّى پاداش يافته و عملى پذيرفته و تلاشى سپاس يافته و گناهى بخشوده قرار بده».
فاصله ميان تو و جمره، ده يا پانزده ذراع باشد. وقتى پيش وسايل خود برگشتى و از سنگ زدن باز آمدى، بگو:
«خدايا! به تو اطمينان كردم و بر تو توكّل نمودم، كه خوب پروردگار
۱.الكافي: 4 / 478 / 1، التهذيب: 5 / 198 / 661.