حدیث دربارهتحمّل ناملايمات

عنه عليه السلامـ مِن خُطبَةٍ لَهُ يُبَيِّنُ فِيها فَضلَ القُرآنِ ـ: اِنتَفِعُوا بِبَيانِ اللّهِ، وَاتَّعِظُوا بِمَواعِظِ اللّهِ، وَاقبَلُوا نَصِيحَةَ اللّهِ، فَإِنَّ اللّهَ قَد أَعذَرَ إِلَيكُم بِالجَلِيَّةِ، وَاتَّخَذَ عَلَيكُمُ الحُجَّةَ، وَبَيَّنَ لَكُم مَحابَّهُ مِنَ الأَعمالِ، وَمَكارِهَهُ مِنها، لِتَتَّبِعُوا هذِهِ، وَتَجتَنِبُوا هذِهِ، فَإِنَّ رَسُولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله كانَ يَقُولُ: «إِنَّ الجَنَّةَ حُفَّت بِالمَكارِهِ، وَإِنَّ النّارَ حُفَّت بِالشَّهَواتِ». وَاعلَمُوا أَنَّهُ ما مِن طاعَةِ اللّهِ شَيءٌ إِلّا يَأتِي فَي كُرهٍ، وَما مِن مَعصِيَةِ اللّهِ شَيءٌ إِلّا يَأتِي فِي شَهوَةٍ. فَرَحِمَ اللّهُ امرَءا نَزَعَ عَن شَهوَتِهِ، وَقَمَعَ هَوى نَفسِهِ، فَإِنَّ هذِهِ النَّفسَ أَبعَدُ شَيءٍ مَنزَعا، وَإِنَّها لا تَزالُ تَنزِعُ إِلى مَعصِيَةٍ فِي هَوىً. ۱
امام على عليه السلامـ از سخنرانى ايشان در بيان ارزش قرآن ـ: از گفتار خدا سود بريد، و اندرزهاى خدا را به گوش گيريد، و پند خدا را پذيرا شويد؛ زيرا خداوند با دلايل آشكار، حجّت را بر شما تمام كرده و هر گونه بهانه اى را از شما گرفته و كارهايى را كه خوشايند و ناخوشايند اوست، برايتان بيان كرده است تا از آنها پيروى كنيد و از اينها دورى ورزيد؛ چرا كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله مى فرمود: «بهشت را ناخوشايندها در ميان گرفته اند و دوزخ را خوشايندها احاطه كرده اند». بدانيد كه چيزى از طاعت خدا نيست، مگر آن كه با بى ميلى انجام مى پذيرد، و چيزى از معصيت خدا نيست، مگر آن كه با ميل صورت مى پذيرد. پس، خداى رحمت كند آن كسى را كه از اميال خويش دست بردارد و هواى نفْس خود را سركوب كند؛ زيرا اين نفْس، به سختى، دست بر مى دارد و پيوسته به نافرمانى و هوس، شوق دارد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 176، أعلام الدين: ص 105، بحار الأنوار: ج 2 ص 180 ح 1.

احادیث دیگر این موضوع

۸
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بهشت، با ناملايمات، احاطه شده است و دوزخ با شهوات، در ميان گرفته شده است. علما مى گويند: اين جمله، گفتارى بديع و شيوا و از آن سخنان كوتاه و پُرمغزى است كه به پيامبر صلى الله عليه و آله نسبت داده شده و تمثيلى نيكوست و معنايش اين است كه: به بهشت نمى توان رسيد، مگر با از سر گذراندن ناخوشى ها، و آدمى به دوزخ نمى رود، جز با در پيش گرفتن شهوات؛ چرا كه اين چيزها، بهشت و دوزخ را در ميان گرفته اند و هر كه پرده را بِدَرد، به محبوب خويش مى رسد. دريدن پرده بهشت، با فرو رفتن در كام سختى ها و ناملايمات است و دريدن پرده دوزخ، با در پيش گرفتن شهوات و اميال. شريف رضى مى گويد: اين سخن، مَجاز است و مراد، اين است كه همه افعالى كه به بهشت مى رسانند، انجام دادن آنها توأم با كراهت و مشقّت است؛ زيرا راه بهشت، راهى دشوار و طعمش طعمى تلخ است. پس وقتى راه هاى منتهى به بهشت، چنان كه گفتيم، دشوارند و رونده آنها را به سختى مى پيمايد، نيكوست كه از باب مَجاز و توسّع در كلام، گفته شود: «بهشت، پيچيده در ناملايمات است» و برعكس، از آن جا كه راه هاى منتهى به دوزخ، غالبا و بيشتر، با لذّت فراوان اند و ملايم با طبع اند و با مشقّت انجام نمى گيرند و با زحمت و رنجى همراه نيستند، نيكوست كه از باب اتّساع و مَجاز، گفته شود: «دوزخ، پيچيده در شهوات است».
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:چون خدا بهشت و دوزخ را آفريد، جبرئيل را به سوى بهشت فرستاد و فرمود: «به آن و آنچه در آن براى اهلش آماده ساخته ام، بنگر». جبرئيل به بهشت آمد و به آن و آنچه خدا در آن براى اهلش آماده ساخته بود، نگريست. پس باز گشت و گفت: به عزّتت سوگند كه هر كس آوازه آن را بشنود، وارد آن مى شود! خداوند، دستور داد و ناملايمات، بهشت را در ميان گرفتند. پس فرمود: «حال باز گرد و آنچه را در آن جا براى اهلش آماده ساخته ام، تماشا كن». جبرئيل به سوى بهشت باز گشت و ديد كه پوشيده از ناملايمات شده است. نزد خداوند باز آمد و گفت: به عزّتت سوگند كه مى ترسم هيچ كس وارد آن نشود! خداوند به او فرمود: «به دوزخ برو و به آن و آنچه در آن براى اهلش آماده ساخته ام، بنگر». [جبرئيل آمد و ديد كه] آن، طبقات مختلفى دارد. به نزد خدا باز گشت و گفت: به عزّتت سوگند كه هر كس وصف آن را بشنود، وارد آن نخواهد شد! پس خداوند، دستور داد و شهوت ها آن را در ميان گرفتند. آن گاه به جبرئيل فرمود: «حال به سوى دوزخ باز گرد». جبرئيل باز گشت و گفت: به عزّتت سوگند كه مى ترسم هيچ كس از آن نَرَهد؛ بلكه همگان دوزخى شوند!