حدیث دربارهتحمّل ناملايمات

عنه صلى الله عليه و آله:أَلا إِنَّ عَمَلَ الجَنَّةِ حَزنٌ بِرَبوَةٍ، أَلا إِنَّ عَمَلَ النّارِ سَهلٌ بِسَهوَةٍ ۱. ۲

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:آگاه باشيد كه كارِ بهشت [همچون] زمين درشت و ناهموار است. آگاه باشيد كه كارِ دوزخ [همچون]زمين نرم و هموار است. ۳

۱.قال الشريف الرضيّ ـ رحمة اللّه عليه ـ في المجازات النبويّة بعد أن ذكر الحديث:. فجعل ـ عليه الصلاة والسلام ـ عمل الجنّة كالحزن من الأرض؛ وهو ما غلظ منها، لأنّه يصعب تجشّمه، فكذلك عمل الجنّة يشقّ تكلّفه، وزاد ـ عليه الصلاة والسلام ـ الكلام إيضاحا بقوله: حزن بربوة، فلم يرضَ بأن جعله حزنا حتّى جعله بربوة؛ وهي الأكمة العالية، ليكون تجشّمه أشقّ، وتكلّفه أصعب، ولم يرضَ ـ عليه الصلاة والسلام ـ بأن جعل عمل النار سهلاً وهو ضدّ الحزن، حتّى جعله بسهوة ليكون أخفّ على فاعله وأهون على عامله.

۲.المجازات النبويّة: ص 364 ح 282؛ مسند ابن حنبل: ج 1 ص 700 ح 3017 عن ابن عبّاس بزيادة «ثلاثا» بعد «بربوة»، شعب الإيمان: ج 2 ص 170 ح 461، الطبقات الكبرى: ج 7 ص 423 وفيه «بشقوة» بدل «بسهوة» وكلاهما عن أبي البجير، كنز العمّال: ج 15 ص 883 ح 43502.

۳.سيّد رضى رحمه الله در المجازات النبويّة، پس از ذكر حديث، نوشته است:. اين كه پيامبر صلى الله عليه و آله، كار بهشت را همانند زمين حَزن ـ يعنى سخت و ناملايم ـ معرّفى كرده، از اين روست كه همان گونه كه زمين ناملايم، سخت است، كار براى بهشت هم سخت و دشوار است. و ايشان ـ كه درود و سلام بر او باد ـ براى توضيح، افزوده: «حَزنٌ بِرَبوَةٍ (ناملايم ناهموار)» و به ناملايم تنها اكتفا نكرده و ناهموار را هم افزوده است و ناهموار، تپّه بلند است. و از اين روست كه تحمّل آن، سخت تر است و پيمودنش دشوارتر. در مقابل، در كار جهنّم نيز به «سَهل (آسانى)» اكتفا نكرده و «سَهوَة (هموار)» را هم اضافه كرده تا روشن كند كه راه آن، آسان است و براى انجام دهنده آن سبُك.

کلیدواژه‌ها بهشت نام های بهشت عوامل بهشتی شدن تحمل ناملایمات

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بهشت، با ناملايمات، احاطه شده است و دوزخ با شهوات، در ميان گرفته شده است. علما مى گويند: اين جمله، گفتارى بديع و شيوا و از آن سخنان كوتاه و پُرمغزى است كه به پيامبر صلى الله عليه و آله نسبت داده شده و تمثيلى نيكوست و معنايش اين است كه: به بهشت نمى توان رسيد، مگر با از سر گذراندن ناخوشى ها، و آدمى به دوزخ نمى رود، جز با در پيش گرفتن شهوات؛ چرا كه اين چيزها، بهشت و دوزخ را در ميان گرفته اند و هر كه پرده را بِدَرد، به محبوب خويش مى رسد. دريدن پرده بهشت، با فرو رفتن در كام سختى ها و ناملايمات است و دريدن پرده دوزخ، با در پيش گرفتن شهوات و اميال. شريف رضى مى گويد: اين سخن، مَجاز است و مراد، اين است كه همه افعالى كه به بهشت مى رسانند، انجام دادن آنها توأم با كراهت و مشقّت است؛ زيرا راه بهشت، راهى دشوار و طعمش طعمى تلخ است. پس وقتى راه هاى منتهى به بهشت، چنان كه گفتيم، دشوارند و رونده آنها را به سختى مى پيمايد، نيكوست كه از باب مَجاز و توسّع در كلام، گفته شود: «بهشت، پيچيده در ناملايمات است» و برعكس، از آن جا كه راه هاى منتهى به دوزخ، غالبا و بيشتر، با لذّت فراوان اند و ملايم با طبع اند و با مشقّت انجام نمى گيرند و با زحمت و رنجى همراه نيستند، نيكوست كه از باب اتّساع و مَجاز، گفته شود: «دوزخ، پيچيده در شهوات است».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:آتش [دوزخ] با پرده شهوات، پوشانده شده است و بهشت، با پرده ناملايمات.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بهشت، كوه درشتى است كه با ناملايمات، در ميان گرفته شده است و دوزخ را هوس ها احاطه كرده اند. آگاه باشيد كه هر كس درِ رنجى برايش باز شود، به بهشتْ نزديك شده است و هر كس درِ هوسى برايش گشوده شود، به دوزخْ نزديك شده است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اى قوم من! تا مى توانيد در طلب بهشت بر آييد و با تمام توان، از آتش بگريزيد، كه جوينده بهشت و گريزنده از آتش، خواب ندارند. بدانيد كه آخرت، امروز، پوشيده در ناملايمات است. بدانيد كه دنيا احاطه شده در شهوات است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:چون خدا بهشت و دوزخ را آفريد، جبرئيل را به سوى بهشت فرستاد و فرمود: «به آن و آنچه در آن براى اهلش آماده ساخته ام، بنگر». جبرئيل به بهشت آمد و به آن و آنچه خدا در آن براى اهلش آماده ساخته بود، نگريست. پس باز گشت و گفت: به عزّتت سوگند كه هر كس آوازه آن را بشنود، وارد آن مى شود! خداوند، دستور داد و ناملايمات، بهشت را در ميان گرفتند. پس فرمود: «حال باز گرد و آنچه را در آن جا براى اهلش آماده ساخته ام، تماشا كن». جبرئيل به سوى بهشت باز گشت و ديد كه پوشيده از ناملايمات شده است. نزد خداوند باز آمد و گفت: به عزّتت سوگند كه مى ترسم هيچ كس وارد آن نشود! خداوند به او فرمود: «به دوزخ برو و به آن و آنچه در آن براى اهلش آماده ساخته ام، بنگر». [جبرئيل آمد و ديد كه] آن، طبقات مختلفى دارد. به نزد خدا باز گشت و گفت: به عزّتت سوگند كه هر كس وصف آن را بشنود، وارد آن نخواهد شد! پس خداوند، دستور داد و شهوت ها آن را در ميان گرفتند. آن گاه به جبرئيل فرمود: «حال به سوى دوزخ باز گرد». جبرئيل باز گشت و گفت: به عزّتت سوگند كه مى ترسم هيچ كس از آن نَرَهد؛ بلكه همگان دوزخى شوند!

امام على عليه السلام:با ناملايمات است كه بهشت به دست مى آيد.

امام على عليه السلامـ از سخنان ايشان به مردم بصره ـ: پس در آن هنگام (وقوع فتنه ها)، هر كس كه مى تواند خويشتن را بر طاعت خداى عز و جل بِدارد، چنان كند. اگر شما از من فرمان بريد، هر آينه من، شما را به خواست خدا، به راه بهشت مى برم، هر چند كه راهى سراسر دشوارى و تلخكامى است.

امام على عليه السلامـ از سخنرانى ايشان در بيان ارزش قرآن ـ: از گفتار خدا سود بريد، و اندرزهاى خدا را به گوش گيريد، و پند خدا را پذيرا شويد؛ زيرا خداوند با دلايل آشكار، حجّت را بر شما تمام كرده و هر گونه بهانه اى را از شما گرفته و كارهايى را كه خوشايند و ناخوشايند اوست، برايتان بيان كرده است تا از آنها پيروى كنيد و از اينها دورى ورزيد؛ چرا كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله مى فرمود: «بهشت را ناخوشايندها در ميان گرفته اند و دوزخ را خوشايندها احاطه كرده اند». بدانيد كه چيزى از طاعت خدا نيست، مگر آن كه با بى ميلى انجام مى پذيرد، و چيزى از معصيت خدا نيست، مگر آن كه با ميل صورت مى پذيرد. پس، خداى رحمت كند آن كسى را كه از اميال خويش دست بردارد و هواى نفْس خود را سركوب كند؛ زيرا اين نفْس، به سختى، دست بر مى دارد و پيوسته به نافرمانى و هوس، شوق دارد.