حدیث دربارهدانش و فرزانگى
عنه صلى الله عليه و آله:تَعَلَّمُوا العِلمَ فَإِنَّ تَعَلُّمَهُ حَسَنَةٌ، وَمُدارَسَتَهُ تَسبِيحٌ، وَالبَحثُ عَنهُ جِهادٌ، وتَعلِيمَهُ مَن لا يَعلَمُهُ صَدَقَةٌ، وَبَذلَهُ لِأَهلِهِ قُربَةٌ، لِأَنَّهُ مَعَالِمُ الحَلالِ وَالحَرامِ، وَسالِكٌ بِطالِبِهِ سَبِيلَ الجَنَّةِ، وَهوَ أَنِيسٌ فِي الوَحشَةِ، وصاحِبٌ فِي الوَحدَةِ، وَدَلِيلٌ عَلَى السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ، وَسِلاحٌ عَلَى الأَعدَاءِ، وَزَينٌ لِلأَخِلَاءِ، يَرفَعُ اللّهُ بِهِ أَقواما يَجَعلُهُم فِي الخَيرِ أئِمَّةً يُقتَدى بِهِم، تُرمَقُ أعمالُهُم، وتُقتَبَسُ آثارُهُم، وَتَرغَبُ المَلائِكَةُ فِي خُلَّتِهِم، يَمسَحونَهُم في صَلاتِهِم بِأَجنِحَتِهِم، ويَستَغفِرُ لَهُم كُلُّ شَيءٍ حَتَّى حِيتَانُ البُحُورِ وَهَوامُّها، وَسِباعُ البَرِّ وَأَنعامُها، لِأَنَّ العِلمَ حَياةُ القُلوبِ، وَنُورُ الأَبصارِ مِنَ العَمى، وَقُوَّةُ الأَبدَانِ مِنَ الضَّعفِ، يُنزِلُ اللّهُ حامِلَهُ مَنازِلَ الأَخيارِ، وَيَمنَحُهُ مَجالِسَ الأَبرارِ فِي الدُّنيا وَالآخِرَةِ، بِالعِلمِ يُطاعُ اللّهُ وَيُعبَدُ، وَبِالعِلمِ يُعرَفُ اللّهُ ويُؤخَذُ، وَبِالعِلمِ تُوصَلُ الأَرحَامُ، وبِهِ يُعرَفُ الحَلالُ وَالحَرامُ، وَالعِلمُ إِمامُ العَمَلِ وَالعَمَلُ تابِعُهُ، يُلهِمُهُ اللّهُ السُّعَداءَ وَيَحرِمُهُ الأَشقِياءَ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:دانش بياموزيد؛ چرا كه آموختن دانش، كار نيك است و مباحثه اش، تسبيح [خدا] و جستجو كردن آن، جهاد و آموختنش به كسى كه آن را نمى داند، صدقه و بخشيدنش به اهل آن، مايه نزديكى [به خدا]؛ زيرا دانش، وسيله شناخت حلال و حرام است و جوينده خود را به راه بهشت مى برد و همدم بى كسى و يار تنهايى و راه نما در خوشى و ناخوشى، و حربه اى در برابر دشمنان، و زيور دوستان است.
خداوند به سبب دانش، مردمانى را بالا مى برد و آنان را در خوبى ها پيشوا قرار مى دهد و ديگران به آنان اقتدا مى كنند و به كارهاى آنان مى نگرند و از رفتارشان الگو مى گيرند و فرشتگان به دوستى با آنان مشتاق مى شوند و در نمازشان بال هاى خود را بر سر ايشان مى كشند و همه موجودات، حتّى ماهيان و خزندگان درياها و درندگان و چرندگان بيابان، برايشان آمرزش مى طلبند؛ چرا كه دانش، مايه حيات دل ها، و روشنايى ديدگان در برابر كورى، و نيروى بدن ها در برابر ناتوانى است. خداوند، دارنده دانش را در دنيا و آخرت در جايگاه خوبان جاى مى دهد و مجالست با نيكان را ارزانى اش مى دارد.
در سايه دانش است كه خدا فرمانبرى و بندگى مى شود و با دانش است كه خدا شناخته و دريافت مى شود. با دانش است كه صله ارحام مى شود. با دانش است كه حلال و حرام، شناخته مى شوند. دانش، راهبر كردار است و كردار، پيرو آن است. خداوند، دانش را به نيك بختان عطا كند و شوربختان را از آن، محروم سازد!
۱.الخصال: ص 522 ح 12 عن الإمام عليّ عليه السلام، تحف العقول: ص 28، الأمالي للصدوق: ص 713 ح 982 عن الأصبغ بن نباتة عن الإمام عليّ عليه السلام، روضة الواعظين: ص 13 عن الإمام عليّ عليه السلام وكلّها نحوه، بحار الأنوار: ج 1 ص 166 ح 7.