گمان نيك داشتن به خدا
4 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:لا يَمُوتَنَّ أَحَدُكُم حَتّى يُحسِنَ ظَنَّهُ بِاللّهِ عز و جل، فَإِنَّ حُسنَ الظَّنِّ بِاللّهِ ثَمَنُ الجَنَّةِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر يك از شما بكوشد تا با گمان نيك به خداى عز و جل، از دنيا برود؛ چرا كه گمان نيك داشتن به خداوند، بهاى بهشت است.
۱.الأمالي للطوسي: ص 379 ح 814 عن أنس، مشكاة الأنوار: ص 78 ح 152، جامع الأخبار: ص 264 ح 715، روضة الواعظين: ص 551 كلّها نحوه، بحار الأنوار: ج 70 ص 385 ح 46؛ تاريخ بغداد: ج 1 ص 396، تاريخ دمشق: ج 13 ص 408 ح 3337 كلاهما عن أنس، كنز العمّال: ج 3 ص 137 ح 5861.
الإمام عليّ عليه السلام:مَن حَسُنَ ظَنُّهُ بِاللّهِ فازَ بِالجَنَّةِ. ۱
امام على عليه السلام:هر كس به خدا گمان نيك داشته باشد، به بهشت دست مى يابد.
۱.غرر الحكم: ح 8840 و ح 8457 وليس فيه «باللّه»، عيون الحكم والمواعظ: ص 435 ح 7527 وفيه «أحسن» بدل «حَسن».
الإمام الصادق عليه السلام:يُؤتى بِعَبدٍ يَومَ القِيامَةِ ظالِمٍ لِنَفسِهِ، فَيَقُولُ اللّهُ تَعالى لَهُ: أَلَم آمُركَ بِطاعَتِي؟ أَلَم أَنهَكَ عَن مَعصِيَتِي؟ فَيَقُولُ: بَلى يا رَبِّ، وَلَكِن غَلَبَت عَلَيَ شَهوَتِي، فَإِن تُعَذِّبْني فَبِذَنبِي، لَم تَظلِمنِي. فَيَأمُرُ اللّهُ بِهِ إِلَى النّارِ، فَيَقُولُ: ما كانَ هذا ظَنِّي بِكَ، فَيَقُولُ: ما كانَ ظَنُّكَ بِي؟ قالَ: كانَ ظَنِّي بِكَ أَحسَنَ الظَّنِّ. فَيَأمُرُ اللّهُ بِهِ إِلَى الجَنَّةِ. فَيَقُولُ اللّهُ تَبارَكَ وَتَعالى: لَقَد نَفَعَكَ حُسنُ ظَنِّكَ بِيَ السَّاعَةَ. ۱
امام صادق عليه السلام:روز قيامت، بنده اى را كه به خويشتن ستم كرده است، مى آورند و خداى بلندمرتبه به او مى فرمايد: «آيا فرمانت ندادم كه از من اطاعت كنى؟ آيا تو را از نافرمانى ام نهى نكردم؟».
او مى گويد: چرا، اى پروردگار من؛ امّا شهوتم بر من چيره آمد. پس اگر مرا عذاب كنى، به سبب گناه خود من است و تو به من ستم نكرده اى.
خداوند، دستور دهد كه او را به دوزخ برند. بنده مى گويد: گمان من به تو، اين نبود!
خداوند مى فرمايد: «گمان تو به من، چه بود؟»
بنده مى گويد: نيكوترين گمان را به تو داشتم. پس خداوند، دستور مى دهد كه او را به بهشت ببرند و مى فرمايد: «گمان نيك تو به من، اكنون به دادت رسيد».
۱.المحاسن: ج 1 ص 94 ح 55 عن عليّ بن رئاب، نوادر الأخبار: ص 350 ح 3 وفيه «منعك» بدل «نفعك»، بحار الأنوار: ج 7 ص 288 ح 4.
عنه عليه السلام:قالَ رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: إِنَّ آخِرَ عَبدٍ يُؤمَرُ بِهِ إِلَى النَّارِ، فَإِذا أُمِرَ بِهِ التَفَتَ، فَيَقُولُ الجَبّارُ: رُدُّوهُ، فَيَرُدُّونَهُ، فَيَقُولُ لَهُ: لِمَ التَفَتَّ إِلَيَ؟ فَيَقُولُ: يا رَبِّ، لَم يَكُن ظَنِّي بِكَ هَذا! فَيَقُولُ: وَما كانَ ظَنُّكَ بِي؟ فَيَقُولُ: يا رَبِّ كانَ ظَنِّي بِكَ أَن تَغفِرَ لِي خَطِيئَتِي، وَتُسكِنَنِي جَنَّتَكَ. قالَ: فَيَقُولُ الجَبّارُ: يا مَلائِكَتِي، لا وَعِزَّتِي وَجَلالِي وَآلائِي وَعُلُوِّي وَارتِفاعِ مَكانِي! ما ظَنَّ بِي عَبدِي ساعَةً مِن خَيرٍ قَطُّ، وَلَو ظَنَّ بِي ساعَةً مِن خَيرٍ ما رَوَّعتُهُ بِالنّارِ. أَجِيزُوا لَهُ كَذِبَهُ، فَأَدخِلُوهُ الجَنَّةَ.
ثُمَّ قالَ رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله:
امام صادق عليه السلام:پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود: «آخرين بنده اى را كه دستور داده مى شود به دوزخ ببرند، صورتش را به طرف خدا بر مى گرداند.
پادشاه عالم مى فرمايد: او را برگردانيد.
او را بر مى گردانند. به او مى فرمايد: چرا صورتت را به سوى من گرداندى؟
مى گويد: خداوندا! گمانم به تو، چنين نبود!
خداوند مى فرمايد: گمانت به من، چه بود؟
مى گويد: خداوندا! گمانم به تو، اين بود كه گناهم را مى آمرزى و مرا در بهشت جاى مى دهى.
پادشاه عالم مى فرمايد: اى فرشتگان من! نه! به عزّت و جلالم و به نعمت هايم و به والايىِ مقام و بلندىِ جايگاهم سوگند كه اين بنده ام هرگز لحظه اى به من گمان نيك نداشته است و اگر لحظه اى گمان نيك مى داشت، او را به آتش نمى ترساندم. دروغش را راست پنداريد و او را به