ديدار خدا
9 حدیث
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: «و پيش ما، فزون تر [هم] هست» . آن، تجلّى پروردگار عز و جل براى آنان است.
۱.الفردوس: ج 4 ص 406 ح 7180 عن الإمام عليّ عليه السلام، الدرّ المنثور: ج 7 ص 605 نقلاً عن البزّار وابن المنذر وابن أبي حاتم وابن مردويه واللالكائي في السُنّة والبيهقي في البعث والنشور عن أنس، كنز العمّال: ج 2 ص 510 ح 4615.
عنه صلى الله عليه و آله:إِذا دَخَلَ أَهلُ الجَنَّةِ الجَنَّةَ يَقُولُ اللّهُ تَبارَكَ وَتَعالى: تُرِيدُونَ شَيئا أَزِيدُكُم؟ فَيَقُولُونَ: أَلَم تُبَيِّض وُجُوهَنا؟ أَلَم تُدخِلنَا الجَنَّةَ وَتُنَجِّنا مِنَ النَّارِ؟ قالَ: فَيُكشَفُ الحِجابُ، فَما أُعطُوا شَيئا أَحَبَّ إِلَيهِم مِنَ النَّظَرِ إِلى رَبِّهِم عز و جل. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:چون بهشتيان به بهشت وارد شوند، خداى بزرگ و والا مى فرمايد: «مى خواهيد كه برايتان اضافه كنم؟».
بهشتيان مى گويند: آيا ما را روسپيد نساختى؟ آيا ما را وارد بهشت ننمودى و از آتش، نجاتمان ندادى؟
در اين هنگام، پرده كنار زده مى شود. پس چيزى به آنان داده نشده كه برايشان خوش تر و محبوب تر از نگريستن به پروردگار بزرگ و توانايشان باشد.
۱.صحيح مسلم: ج 1 ص 163 ح 297، سنن الترمذي: ج 4 ص 687 ح 2552، سنن ابن ماجة: ج 1 ص 67 ح 187، مسند ابن حنبل: ج 6 ص 504 ح 18957 و ح 18958 كلّها عن صهيب، تفسير الطبري: ج 7 الجزء 11 ص 106 عن عبد الرحمن بن مهدي وكلّها نحوه، كنز العمّال: ج 14 ص 447 ح 39204.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در باره اين سخن خداى بلندمرتبه: «براى كسانى كه نيكويى مى كنند، نيكى است و افزون تر» ـ: «نيكويى» ، بهشت است و «افزون تر» ، ديدن روى خدا.
۱.يونس: 26.
۲.حلية الأولياء: ج 5 ص 204، مسند الشاميّين: ج 3 ص 303 ح 2330، تاريخ أصبهان: ج 2 ص 295 الرقم 1780، تفسير ابن كثير: ج 4 ص 199 وليس في الثلاثة الأخيرة «الحسنى: الجنّة» وكلّها عن كعب بن عجرة، تاريخ بغداد: ج 9 ص 140 الرقم 4755 عن أنس، تفسير الطبري: ج 7 الجزء 11 ص 105 عن أبي موسى الأشعري، كنز العمّال: ج 2 ص 432 ح 4422؛ تفسير القمّي: ج 1 ص 311 عن أبي الجارود عن الإمام الباقر عليه السلام نحوه.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در باره اين سخن خداى بلندمرتبه: «چهره هايى در آن روز، خرّم اند. به پروردگار خويش مى نگرند» ـ: به پروردگار خويش مى نگرند، بى آن كه او را چگونگى باشد، يا محدوديّتى، و يا صفتى خاص.
سنن ابن ماجة عن جابر بن عبد اللّه:قالَ رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: بَينا أَهلُ الجَنَّةِ فِي نَعِيمِهِم إِذ سَطَعَ لَهُم نُورٌ فَرَفَعُوا رُؤُوسَهُم، فَإِذا الرَّبُّ قَد أَشرَفَ عَلَيهِم مِن فَوقِهِم، فَقالَ: اَلسَّلامُ عَلَيكُم يا أَهلَ الجَنَّةِ. وَذَلِكَ قَولُ اللّهِ: «سَلَـمٌ قَوْلًا مِّن رَّبٍّ رَّحِيمٍ» . ۱
قالَ: فَيَنظُرُ إِلَيهِم وَيَنظُرُونَ إِلَيهِ، فَلا يَلتَفِتُونَ إِلى شَيءٍ مِنَ النَّعِيمِ ما دامُوا يَنظُرُونَ إِلَيهِ حَتّى يَحتَجِبَ عَنهُم وَيَبقى نُورُهُ وَبَرَكَتُهُ عَلَيهِم فِي دِيارِهِم. ۲
سنن ابن ماجةـ به نقل از جابر بن عبد اللّه ـ: پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود: «در حالى كه بهشتيان، غرق در نعمت خويش اند، به ناگاه، نورى برايشان درخشيدن مى گيرد. سرهايشان را بلند مى كنند و پروردگار را مى بينند كه از فراز سرشان بر آنان مشرف شده است و مى فرمايد: درود بر شما، اى بهشتيان!. اين، همان سخن خداست كه: «درودى كه از جانب پروردگارى مهربان به آنان گفته مى شود» ».
پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «پس خدا به آنان مى نگرد و آنان به خدا مى نگرند و تا زمانى كه غرق در نگريستن به او هستند، به چيزى از نعمت ها توجّه ندارند، تا آن كه از آنان پنهان مى شود؛ ولى نور و بركت او براى آنان در خانه هايشان باقى مى ماند».
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:إِنَّ أَفضَلَهُم ـ يَعنِي أَهلَ الجَنَّةِ ـ مَنزِلَةً لَيَنظُرُ فِي وَجهِ اللّهِ تَعالى كُلَّ يَومٍ مَرَّتَينِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بامنزلت ترين آنان (اهل بهشت)، روزى دو بار به روى خداى بلندمرتبه، نظر مى كنند.
۱.مسند ابن حنبل: ج 2 ص 227 ح 4623، المستدرك على الصحيحين: ج 2 ص 553 ح 3880، تفسير ابن كثير: ج 8 ص 305 كلّها عن ابن عمر، كنز العمّال: ج 14 ص 465 ح 39281.
عنه صلى الله عليه و آله:إِنَّ أَرفَعَ أَهلِ الجَنَّةِ دَرَجَةً: مََن يَنظُرُ إِلى وَجهِ رَبِّهِ غُدوَةً وَعَشِيّا. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بلندپايه ترينِ اهل بهشت، كسى است كه هر بام و شام، به روى پروردگارش نظر مى كند.
۱.الفردوس: ج 1 ص 217 ح 833 عن ابن عمر.
سنن الترمذي عن ابن عمر:قالَ رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: إِنَّ أَدنَى أَهلِ الجَنَّةِ مَنزِلَةً لَمَن يَنظُرُ إِلى جِنانِهِ وَأَزواجِهِ وَخَدَمِهِ وَسُرُرِهِ مَسِيرَةَ أَلفِ سَنَةٍ، وَأَكرَمَهُم عَلَى اللّهِ مَن يَنظُرُ إِلى وَجهِهِ غُدوَةً وَعَشِيّةً. ثُمَّ قَرَأَ رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: «وُجُوهٌ يَوْمَـئِذٍ نَّاضِرَةٌ * إِلَى رَبِّهَا نَاظِرَةٌ» . ۱
سنن الترمذىـ به نقل از ابن عمر ـ: پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود: «دون پايه ترينِ اهل بهشت، چنان است كه باغستان ها و همسران و خدمتكاران و تخت هاى خود را از فاصله هزار سال مى بيند، و گرامى ترينِ آنان نزد خدا، هر بام و شام، به روى او (خدا) نظر مى كند».
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله سپس اين آيات را خواند: «چهره هايى در آن روز، خرّم اند. به پروردگار خويش مى نگرند» .
۱.سنن الترمذي: ج 5 ص 431 ح 3330، كنز العمّال: ج 14 ص 493 ح 39397.
كفاية الأثر عن هشام [بن الحكم]:كُنتُ عِندَ الصّادِقِ جَعفَرِ بنِ مُحَمَّدٍ عليه السلام إِذ دَخَلَ عَلَيهِ مُعاوِيَةُ بنُ وَهبٍ وَعَبدُ المَلِكِ بنُ أَعيَنَ، فَقالَ لَهُ مُعاوِيَةُ بنُ وَهبٍ: يَابنَ رَسُولِ اللّهِ، ما تَقُولُ فِي الخَبَرِ الَّذِي رُوِيَ أَنَّ رَسُولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله رَأَى رَبَّهُ، عَلَى أَيِ صُورَةٍ رَآهُ؟ وَعَنِ الحَدِيثِ الَّذِي رَوَوهُ أَنَّ المُؤمِنِينَ يَرَونَ رَبَّهُم فِي الجَنَّةِ عَلَى أَيِ صُورَةٍ يَرَونَهُ؟
فَتَبَسَّمَ عليه السلام ثُمَّ قالَ: يا مُعاوِيَةُ، ما أَقبَحَ بِالرَّجُلِ يَأتِي عَلَيهِ سَبعُونَ سَنَةً أَو ثَمانُونَ سَنَةَ يَعِيشُ فِي مُلكِ اللّهِ وَيَأكُلُ مِن نِعَمِهِ لا يَعرِفُ اللّهَ حَقَّ مَعرِفَتِهِ؟!
ثُمَّ قالَ عليه السلام: يا
كفاية الأثرـ به نقل از هشام [بن حكم] ـ: در محضر امام صادق عليه السلام بودم كه معاوية بن وَهْب و عبد الملك بن اَعيَن وارد شدند. معاوية بن وَهب به ايشان گفت: اى فرزند پيامبر خدا! در باره اين خبرى كه روايت شده است و مى گويد كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله پروردگارش را ديد، چه مى فرماييد؟ در چه صورتى، او را ديد؟ و نيز در باره حديثى كه روايت كرده اند كه مؤمنان، پروردگار خود را در بهشت مى بينند، او را در چه صورتى مى بينند؟
ايشان لبخندى زد و سپس فرمود: «اى معاويه! چه قدر زشت است براى مردى كه هفتاد يا هشتاد سال از عمرش مى گذرد و در مُلك خدا زندگى مى كند و از نعمت هايش مى خورد؛ امّا او را چنان كه بايد، نمى شناسد!».
آن گاه افزود: «اى معاويه! محمّد صلى الله عليه و آله، پروردگار بزرگ و والايش را
۱.كفاية الأثر: ص 256، بحار الأنوار: ج 4 ص 54 ح 34.