حدیث دربارهاين صفات

الإمام عليّ عليه السلامـ في صِفَةِ خَلقِ الإِنسانِ ـ: حَتّى إذا قامَ اعتِدالُهُ، وَاستَوى مِثالُهُ، نَفَرَ مُستَكبِرا، وخَبَطَ ۱ سادِرا ۲، ماتِحا ۳ في غَربِ ۴ هَواهُ، كادِحا سَعيا لِدُنياهُ، في لَذّاتِ طَرَبِهِ، وبَدَواتِ أرَبِهِ. ۵

امام على عليه السلامـ در چگونگى آفرينش انسان ـ: تا اين كه چون قامت افراشت و به بُرنايى رسيد، گردنكشانه [از حق] رَميد، و در غفلت و نابخردى ره پوييد، و از آبشخور هوا و هوس خويش نوشيد، و براى دنيايش سخت كوشيد، براى رسيدن به خوشى ها و ارضاى نيازهايش.

۱.خَبَطَ: إذا رَكِبَ أمرا بجهالة (النهاية: ج 2 ص 8 «خبط»).

۲.سادرا: لاهِيا (النهاية: ج 2 ص 354 «سدر»).

۳.مَتَحَ الدَّلَو: إذا جَذَبَها مستقيما لها (مجمع البحرين: ج 3 ص 1668 «متح»).

۴.الغَربُ: الدَّلُو العَظيمَةُ (القاموس المحيط: ص 109 «غرب»).

۵.نهج البلاغة: الخطبة 83، بحارالأنوار: ج 77 ص 427 ح 44.

کلیدواژه‌ها ویژگی های نکوهیده انسان این صفات

احادیث دیگر این موضوع

امام زين العابدين عليه السلامـ در مناجات با خدا ـ: پس به آنچه مرا به سوى آن كشاندى، تكيه كردم، اگر چه به من گزند رسيد، و فقر، خوارم كرد، و بلا، دامنگيرم شد. پس اگر اين ها ـ اى معبود من ـ از خشم و ناخشنودى تو بر من است، از خشم تو به بردبارى تو پناه مى برم ـ اى مولاى من ـ، و اگر خواسته اى مرا بيازمايى، بى گمان، ناتوانى و بيچارگى مرا مى دانستى؛ چرا كه فرموده اى: «به راستى كه انسان، سخت آزمند آفريده شده است. چون به او بدى اى رسد، بى تابى كند، و چون خوبى اى به او رسد، بخل مى ورزد» . و فرموده اى: «امّا انسان، هرگاه پروردگارش او را بيازمايد و گرامى اش دارد و نعمتش دهد، مى گويد: پروردگارم مرا گرامى داشته است». و امّا هرگاه او را بيازمايد و روزى اش را بر او تنگ گرداند، مى گويد: پروردگارم مرا خوار داشته است»» . و فرموده اى: «هر آينه، انسان، از حد مى گذراند، آن گاه كه خويشتن را بى نياز ببيند» . و فرموده اى: «و هرگاه به انسان گزندى رسد، ما را، به پهلو خفته يا نشسته و يا ايستاده، مى خواند، و چون گزند را از او برطرف سازيم، چنان مى گذرد كه گويى ما را براى گزندى كه به او رسيده، نخوانده است» . و فرموده اى: «و هر گاه به انسان گزندى رسد، توبه كنان، پروردگارش را مى خواند. سپس چون از جانب خود به وى نعمتى بخشد، آنچه را كه پيش تر براى رفع آن به درگاه او دعا مى كرد، از ياد مى بَرَد» . و فرموده اى: «و انسان [همان گونه] كه خير را فرا مى خوانَد، [پيشامد] بد را مى خواند؛ و انسان، شتابزده است» . و فرموده اى: «و هر گاه به انسان از جانب خود رحمتى چشانيم، بِدان شادمان مى شود» . راست گفته اى و درست فرموده اى، اى مولاى من! اينها صفات من است كه در خويش مى شناسم، و به قدرت تو در من نهاده شده است؛ امّا تو از جانب خويش، به من وعده اى نيكو داده اى [و آن اين] كه تو را بخوانم و تو پاسخم دهى. پس اينك من، چنان كه فرمانم داده اى تو را مى خوانم پس تو نيز، چنان كه وعده ام داده اى، اجابتم فرما و نعمتت را به من باز گردان، و مرا از وضعى كه دارم، به بهتر از آن منتقل كن، تا از طريق آن به خشنودى تو دست يابم و به آنچه در نزد خويش براى دوستان خوبت آماده ساخته اى، نايل آيم، كه تو شنونده دعايى، نزديكى و اجابت كننده اى. درود خدا بر محمّد و خاندان پاك و پاكيزه و نيك او باد!

امام باقر عليه السلام:سرشت آدميان، تركيب شده است يعنى انسان ها ذاتا داراى اين صفات هستند. از: شهوت و رغبت و آز و بيم و خشم و خوشى؛ امّا برخى از آدميان، اين خوى ها را با پرهيزگارى و حيا و عزّت نفس پوشانده اند.

امام صادق عليه السلام:سه خصلت، در سرشت آدميان نهاده شده است: حسد و حرص و هوس.