يادآورى و پندپذيرى
7 حدیث
الإمام عليّ عليه السلام:إذا رَأَيتَ اللّهَ سُبحانَهُ يُتابِعُ عَلَيكَ البَلاءَ فَقَد أيقَظَكَ. إذا رَأَيتَ اللّهَ سُبحانَهُ يُتابِعُ عَلَيكَ النِّعَمَ مَعَ المَعاصي فَهُوَ استِدراجٌ لَكَ. ۱
امام على عليه السلام:هر گاه ديدى كه خداوند سبحان پى در پى بر تو بلا مى فرستد، در حقيقت، بيدارت مى كند و هر گاه ديدى كه خداوند سبحان همراه گناهان [تو]، پى در پى بر تو نعمت مى فرستد، آن براى تو نابودى تدريجى است.
۱.غرر الحكم: ح 4046 و 4047، عيون الحكم والمواعظ: ص 135 ح 3069 و 3074.
عنه عليه السلام:إنَّ اللّهَ يَبتَلي عِبادَهُ عِندَ الأَعمالِ السَّيِّئَةِ بِنَقصِ الثَّمَراتِ، وحَبسِ البَرَكاتِ، وإغلاقِ خَزائِنِ الخَيراتِ، لِيَتوبَ تائِبٌ، ويُقلِعَ مُقلِعٌ، ويَتَذَكَّرَ مُتَذَكِّرٌ، ويَزدَجِرَ مُزدَجِرٌ. ۱
امام على عليه السلام:خداوند، بندگانش را هنگام ارتكاب كارهاى بد، به كمبود محصولات و باز داشت بركت ها و بسته شدن گنجينه هاى خير، گرفتار مى سازد تا توبه كار، توبه كند و جدا شونده [از گناه]، جدا شود و پندپذير، پند بپذيرد و بازداشته شده، خوددارى كند.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 143، أعلام الدين: ص 285 عن الإمام الصادق عنه عليهماالسلام، التمحيص: ص 4، بحار الأنوار: ج 91 ص 312 ح 3.
عنه عليه السلام:مَن سَلَبَتهُ الحَوادِثُ مالَهُ، أفادَتهُ الحَذَرَ. ۱
امام على عليه السلام:رويدادها، دارايى هر كس را بربايند، احتياط كردن را براى او به ارمغان مى آورند.
۱.غرر الحكم: ح 9143.
امام صادق عليه السلام:هيچ مؤمنى نيست، جز اين كه به خاطر بلايى كه در هر چهل روز به خودش، يا دارايى و فرزندانش مى رسد، متذكّر مى گردد ـ تا خداوند بر پايه آن، به او پاداش دهد ـ و يا به اندوهى متذكّر مى گردد كه نمى داند از كجاست.
عنه عليه السلام:إنَّ اللّهَ إذا أرادَ بِعَبدٍ خَيرا فَأَذنَبَ ذَنبا أتبَعَهُ بِنَقِمَةٍ ويُذَكِّرُهُ الاِستِغفارَ، وإذا أراد بِعَبدٍ شَرّا فَأَذنَبَ ذَنبا أتبَعَهُ بِنِعمَةٍ لِيُنسِيَهُ الاِستِغفارَ ويَتمادى بِها، وهُوَ قَولُ اللّهِ عز و جل: «سَنَسْتَدْرِجُهُم مِّنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُونَ» ۱ بِالنِّعَمِ عِندَ المَعاصي. ۲
امام صادق عليه السلام:هر گاه خداوند براى بنده اى خيرى بخواهد، چون آن بنده مرتكب گناهى شود، در پى آن، عذابى مى فرستد و او را به ياد استغفار (آمرزش خواهى) مى اندازد. و هر گاه براى بنده اى شرّى بخواهد، چون بنده مرتكب گناهى شود، در پى آن، نعمتى مى فرستد تا استغفار را از ياد وى ببرد و نعمت را برايش تداوم مى بخشد، و اين، معناى آن سخن خداوند عز و جلاست كه: «به تدريج، از جايى كه نمى دانند، گريبانشان را خواهيم گرفت» ، [يعنى] با نعمت ها هنگام ارتكاب گناهان.
عنه عليه السلام:المُؤمِنُ لا يَمضي عَلَيهِ أربَعونَ لَيلَةً، إلّا عَرَضَ لَهُ أمرٌ يَحزُنُهُ، يُذَكَّرُ بِهِ. ۱
امام صادق عليه السلام:بر مؤمن، چهل شب نمى گذرد، مگر اين كه يك حادثه براى او رخ مى دهد كه بِدان متذكّر مى شود.
۱.الكافي: ج 2 ص 254 ح 11، المؤمن: ص 23 ح 30، تنبيه الخواطر: ج 2 ص 204 كلّها عن محمّد بن مسلم، مشكاة الأنوار: ص 507 ح 1702، التمحيص: ص 44 ح 54، بحار الأنوار: ج 76 ص 211 ح 14.
عنه عليه السلامـ للمُفَضَّلِ بنِ عُمَرَ ـ:. ثُمَّ هذِهِ الآفاتُ الَّتي ذَكَرناها ـ مِنَ الوَباءِ وَالجَرادِ وما أشبَهَ ذلِكَ ـ ما بالُها لا تَدومُ. ويُلذَعُ ۱ أحيانا بِهذِهِ الآفاتِ اليَسيرَةِ لِتَأديبِ النّاسِ وتَقويمِهِم، ثُمَّ لا تَدومُ هذِهِ الآفاتُ، بَل تَكشِفُ عَنهُم عِندَ القُنوطِ مِنهُم، فَتَكونُ وُقوعُها بِهِم مَوعِظَةً وكَشفُها عَنهُم رَحمَةً.
فَإِذا عَضَّتهُ المَكارِهُ ووَجَدَ مَضَضَهَا اتَّعَظَ وأبصَرَ كَثيرا مِمّا كانَ جَهِلَهُ وغَفَلَ عَنهُ، ورَجَعَ إلى كَثيرٍ مِمّا كانَ يَجِبُ عَلَيهِ. إنَّ هذِهِ الآفاتِ وإن كانَت تَنالُ الصّالِحَ وَالطّالِحَ جَميعاً، فَإِنَّ اللّهَ جَعَلَ ذلِكَ صَلاحا لِلصِّنفَينِ كِلَيهِما: أمَّا الصّالِحونَ فَإِنَّ الَّذي يُصيبُهُم مِن هذا يَرُدُّهُم ۲
امام صادق عليه السلامـ به مُفَضَّل بن عمر ـ:. سپس اين آفت ها كه ياد كرديم (از قبيل وبا و [هجوم]ملخ و همانند اينها)، چگونه است كه دوام ندارند.؟!
گاهى با اين آفت هاى ناچيز، آزار مى رسد تا مردم، تربيت شوند و مقاوم گردند. سپس اين آفت ها باقى نمى مانند؛ بلكه هنگام نوميدى، ابتلا به آنها نيز از آنان برداشته مى شود تا معلوم گردد كه گرفتارى به آفات، براى آنان پند و برداشته شدن آنها از آنان، مهربانى بوده است.
پس هر گاه سختى ها دامنش را گرفتند و دردِ آنها را چشيد، پند مى گيرد و نسبت به بسيارى از چيزهايى كه نمى دانست و غفلت داشت، آگاه مى گردد و به سوى بسيارى از چيزهايى كه بر او واجب بوده اند، باز مى گردد. هر چند اين آفت ها، هم به نيكوكاران و هم به بدكاران مى رسند، ولى خداوند، آنها را براى هر دو گروه،