حدیث دربارهمعناى خوش بختى و بدبختى نوزاد ، پيش از تولّد

الإمام عليّ عليه السلام:كُنّا في جِنازَةٍ في بَقيعِ الغَرقَدِ ۱، فَأَتانَا النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله فَقَعَدَ وقَعَدنا حَولَهُ ومَعَهُ مِخصَرَةٌ ۲ فَنَكَّسَ فَجَعَلَ يَنكُتُ بِمِخصَرَتِهِ، ثُمَّ قالَ: ما مِنكُم مِن أحَدٍ ـ ما مِن نَفسٍ مَنفوسَةٍ ـ إلّا كُتِبَ مَكانُها مِنَ الجَنَّةِ وَالنّارِ، وإلّا قَد كُتِبَ شَقِيَّةً أو سَعيدَةً. فَقالَ رَجُلٌ: يا رَسولَ اللّهِ، أفَلا نَتَّكِلُ عَلى كِتابِنا ونَدَعُ العَمَلَ، فَمَن كانَ مِنّا مِن أهلِ السَّعادَةِ فَسَيَصيرُ إلى عَمَلِ أهلِ السَّعادَةِ، وأمّا مَن كانَ مِنّا مِن أهلِ الشَّقاوَةِ فَسَيَصيرُ إلى عَمَلِ أهلِ الشَّقاوَةِ. قالَ: أمّا أهلُ السَّعادَةِ فَيُيَسَّرونَ لِعَمَلِ السَّعادَةِ، وأمّا أهلُ الشَّقاوَةِ فَيُيَسَّرونَ لِعَمَلِ الشَّقاوَةِ، ثُمَّ قَرَأَ: «فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَ اتَّقَى * وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنَى * فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَى» ۳. ۴
امام على عليه السلام:در بقيع غَرقَد ۵ كنار جنازه اى بوديم كه پيامبر صلى الله عليه و آله، در حالى كه چوب دستى اى همراه داشت، پيش ما آمد و نشست و ما نيز اطراف او نشستيم. [پيامبر صلى الله عليه و آله]چوب دستى اش را سر و ته كرد و شروع به زمين زدن آن نمود و سپس فرمود: «هيچ يك از شما نيست (/ هيچ مولودى نيست)، مگر اين كه مكان او در بهشت و جهنّم، مقرّر شده است و بدبختى و خوش بختى او، از پيش، معيّن شده است». مردى گفت: اى پيامبر خدا! [بدين ترتيب]آيا نبايد به آنچه درباره ما تقدير شده، تكيه كنيم و عمل را رها نماييم؟! از ميان ما، آن كه سعادتمند است، به سمت عمل سعادتمندان خواهد رفت و از ميان ما، آن كه بدبخت است، به سمت عمل بدبختان خواهد رفت. فرمود: «سعادتمندان، به عمل سعادت آميز، موفق مى شوند و بدبختان، به عمل بدبختانه». آن گاه [اين آيه را] قرائت فرمود: «امّا آن كه [حقّ خدا را]داد و پروا داشت و [پاداش]نيكوتر را تصديق كرد، به زودى، راه آسانى را پيش پاى او خواهيم گذاشت و امّا آن كه بخل ورزيد و خود را بى نياز ديد و [پاداش] نيكوتر را به دروغ گرفت، به زودى، راه دشوارى را به او هموار خواهيم نمود» .
۱.بقيع الغرقد: موضع بظاهر المدينة فيه قبور أهلها (النهاية: ج 1 ص 146 «بقع»).
۲.المخصَرَةُ: ما يختصره الإنسان بيده فيمسكه من عصا أو عُكّازة أو مِقرعة أو قضيب، وقد يتّكئ عليه (النهاية: ج 2 ص 36 «خصر»).
۳.اللّيل: 5 ـ 7.
۴.صحيح البخاري: ج 1 ص 458 ح 1296، صحيح مسلم: ج 4 ص 2039 ح 6، مسند ابن حنبل: ج 1 ص 273 ح 1067، مسند أبي يعلى: ج 1 ص 290 ح 578 كلّها عن أبي عبد الرحمن والثلاثة الأخيرة نحوه.
۵.قبرستان بقيع معروف در مدينه، اين گورستان بدان جهت «بقيع غرقد» ناميده شده كه درخت غرقد در آن بوده است.

احادیث دیگر این موضوع

۸
الكافىـ به نقل از ابو بصير ـ: در حضور امام صادق عليه السلام نشسته بودم كه پرسشگرى از ايشان پرسيد: فدايت شوم، اى فرزند پيامبر خدا! از كجا بدبختى به اهل گناه رسيد كه خداوند در علم خود، به خاطر عمل آنان، برايشان كيفر نوشت؟ امام صادق عليه السلام فرمود: «اى پرسشگر! كسى از آفريدگان [از پيش خود]نمى توانست به اداى حقّ خداى متعال در قبال حكمش به پا خيزد. پس وقتى حكم به اداى حقّ خويش فرمود، به دوستدارانش نيرو مى بخشد و از آنان سنگينى بار عمل كردن به حقيقت آنچه را سزاوار آن اند، بر مى دارد. [نيز]به خاطر دانش پيشين خويش درباره گناهكاران، براى ارتكاب گناه، به آنان نيرو مى بخشد و تاب [و روحيه ى]پذيرش [حكم الهى] را از آنان دريج مى نمايد [با اين كه توان و لوازم تكليف را بدانان مى بخشد]پس آنان مطابق همان مى كنند كه در علم او گذشت و تاب [روحيه ى] پديد آوردن وضعيتى را نيافتند كه آنان را از كيفر خدا برهاند؛ زيرا دانش او، شايسته تر و براى تصديق است، [بى آن كه جبرى متوجّه بندگان نمايد] و اين است معناى: خواست آنچه را كه خواست؛ و اين راز اوست».
التوحيدـ به نقل از عبد اللّه بن سلام ـ: از پيامبر خدا پرسيدم و گفتم: مرا آگاه ساز كه آيا خداوند عز و جل بى دليل، مردمى را كيفر مى دهد؟ فرمود: «پناه بر خدا! [چنين نيست]». گفتم: پس فرزندان مشركان، آيا در بهشت اند، يا دوزخ؟ فرمود: «خداوند ـ تبارك و تعالى ـ [نسبت به مهربانى] به آنان سزاوارتر است. هر گاه روز رستاخيز شد و خداوند عز و جلمردمان را براى داورى گرد آورد، فرزندان مشركان را مى آورد و به آنان مى فرمايد: بندگان و كنيزان من! پروردگار شما كيست؟ و آيين و اعمال شما چيست؟ مى گويند: خدايا! پروردگار ما! تو ما را آفريدى و ما چيزى را نيافريده ايم، و تو ما را ميراندى و ما چيزى را نميرانده ايم، و براى ما زبانى كه بِدان سخن بگوييم و گوشى كه بِدان بشنويم و كتابى كه آن را قرائت كنيم و فرستاده اى كه از او پيروى نماييم، قرار ندادى و البتّه ما، جز آنچه تو به ما آموخته اى، دانشى نداريم. خداوند عز و جل به آنان مى فرمايد: بندگان و كنيزان من! آيا اگر شما را به كارى فرمان دهم، آن را انجام مى دهيد؟ مى گويند: گوش به فرمان توييم، اى پروردگار ما! آن گاه خداوند عز و جل به آتشى كه به آن، فَلَق گفته مى شود و سخت ترين كيفر در جهنّم است، فرمان مى دهد و آن از جايگاه خود به صورت سياه و تاريك همراه با غل ها و زنجيرها بيرون مى آيد. خداوند عز و جل به آن دستور مى دهد كه در چهره مردمان، دمى بدمد. آن هم مى دمد و از شدّت دم آن، آسمان، پاره مى گردد و ستارگان، ناپديد مى شوند و درياها منجمد و كوه ها محو و ديدگان، كور مى گردند و زنان باردار [اگر اين صحنه را مشاهده كنند، از شدّت ترس]، وضع حمل مى نمايند و نوزادان از ترس آن در روز رستاخيز، پير مى گردند. سپس خداوند ـ تبارك و تعالى ـ كودكان مشركان را فرمان مى دهد كه خودشان را در اين آتش بيفكنند. هر كه در دانش خداوند عز و جلپيشينه نيك بختى داشته باشد، خود را در آن مى افكند؛ ولى آن آتش براى او سرد و سلامت مى شود، همچنان كه براى ابراهيم عليه السلام شد، و هر كه در دانش خداوند عز و جلپيشينه تيره بختى داشته باشد، خوددارى مى كند و خود را در آن آتش نمى افكند. آن گاه خداوند ـ تبارك و تعالى ـ به آتش فرمان مى دهد و آتش، او را به خاطر اين كه فرمان خدا را ترك كرده و از وارد شدن در آن خوددارى نموده است، مى بلعد. پس به دنبال پدرانش، در جهنّم خواهد بود و اين، [معناى]سخن خداوند عز و جلاست كه: «آن گاه بعضى از آنان تيره بخت اند و [برخى] نيك بخت: كسانى كه تيره بخت شده اند، در آتش، فرياد و ناله اى دارند [و] تا آسمان ها و زمين برجايند، در آن، ماندگار خواهند بود، مگر آن كه پروردگارت چيزى [ديگر] بخواهد، كه پروردگار تو، همان مى كند كه بخواهد. و كسانى كه نيك بخت شده اند، تا آسمان ها و زمين برجايند، در بهشت، جاودان خواهند بود، مگر آن كه پروردگارت چيزى [ديگر]بخواهد، كه [اين،] بخششى است كه بريدنى نيست» ».