كسب اطّلاعات

امام على عليه ‏السلام ـ در نامه‏اش به كارگزارانش ـ: به نام خداوند بخشنده مهربان. از بنده خدا على، پيشواى مؤمنان، به هر آن‏كس از كارگزاران كه نامه‏ام را بخواند. پس از حمد و سپاس الهى؛ مردانى با ما بيعت داشتند و [اينك]گريخته‏اند. پس گمان مى‏بريم كه به سوى شهرهاى ناحيه بصره رفته‏اند. از مردمان شهرهايت درباره آنان پرس‏وجو كن و مأموران مخفى (خبرچين‏ها) را از هر سوى سر زمين خود، بر آنان بگمار. آن‏گاه، آنچه را كه بدان رسيدى، برايم بنويس. والسلام!

وقعة صفين: على عليه ‏السلام چنين وانمود كرد كه فردا، صبحگاهان، به سوى معاويه خواهد رفت و با او پيكار خواهد نمود. اين خبر به معاويه رسيد و شاميان، از اين مطلب به وحشت افتادند و از اين سخن، شكسته شدند. معاوية بن ضحّاك بن سفيان، پرچمدار قبيله بنى سليم، با معاويه بود ولى معاويه و شاميان را دشمن مى‏داشت و به مردمان عراق و على بن ابى طالب عليه ‏السلام، تمايل داشت و خبرها را براى عبد اللّه‏ بن طفيل عامرى مى‏نوشت و او آن را براى على عليه ‏السلام مى‏فرستاد.

وقعة صفين: على عليه ‏السلام، گروهى را فرستاد تا از رسيدن نيروى پشتيبانى به معاويه جلوگيرى كنند. معاويه هم ضحّاك بن قيس فَهرى را با جمعيتى به سوى آنان گسيل داشت و آنان را پراكنده ساختند. مأموران مخفى على عليه ‏السلام آمدند و آنچه را رخ داده بود، گزارش دادند. پس على عليه ‏السلام به يارانش فرمود: «اينك چه بايد بكنيم؟». گروهى گفتند: اين كار، و گروهى گفتند: آن كار. وقتى اختلاف نظر آنان را ديد، فرمان داد تا صبحگاهان به سوى معاويه هجوم بَرَند و آنان را بامدادان، به نبرد (نبرد صفّين) سوق داد و شاميان، شكست خوردند.

أنساب الأشراف: ديده‏بان على بن ابى طالب عليه ‏السلام در شام، نزد او آمد و گزارش بُسر را به وى داد. گفته شده كه اين شخص، قيس بن زرارة بن عمرو بن حطيان همدانى بود. قيس، مأمور مخفى على عليه ‏السلام در شام بود و اخبار را برايش مى‏نوشت.

امام على عليه ‏السلام ـ از نامه‏اش به عبد اللّه‏ بن بديل ـ: و بپرهيز از برخورد با لشكر دشمن، تا به سوى تو آيم! و مأموران مخفى را به سويشان گسيل دار و بايد همراه آنان، سلاحى باشد كه بتوانند با آن پيكار كنند. مأموران مخفى، بايد دليرانِ سپاه باشند؛ چرا كه ترسوها گزارش درست برايت نياورند. خودت و هركه با توست، با اذن خدا به دستوراتم پايبند باشيد. والسلام!

الفتوح ـ در گزارش جنگ صفين ـ: مردى از قبيله حِميَر، به نام حصين بن مالك با معاويه بود كه با على بن ابى طالب عليه ‏السلام مكاتبه داشت و او را بر اسرار معاويه آگاه مى‏ساخت.