خطبه هاى پيامبر ، هنگام فرا رسيدن ماه رمضان
6 حدیث
الإمام الرضا عن آبائه عن الإمام عليّ عليهم السلام:إنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله خَطَبَنا ذاتَ يَومٍ فَقالَ:
«أيُّهَا النّاسُ، إنَّهُ قَد أقبَلَ إلَيكُم شَهرُ اللّهِ بِالبَرَكَةِ وَالرَّحمَةِ وَالمَغفِرَةِ، شَهرٌ هُوَ عِندَ اللّهِ أفضَلُ الشُّهورِ، وَأيّامُهُ أفضَلُ الأَيّامِ، ولَياليهِ أفضَلُ اللَّيالي، وساعاتُهُ أفضَلُ السّاعاتِ.
هُوَ شَهرٌ دُعيتُم فيهِ إلى ضِيافَةِ اللّهِ، وجُعِلتُم فيهِ مِن أهلِ كَرامَةِ اللّهِ، أنفاسُكُم فيهِ تَسبيحٌ، ونَومُكُم فيهِ عِبادَةٌ، وعَمَلُكُم فيهِ مَقبولٌ، ودُعاؤُكُم فيهِ مُستَجابٌ.
فَاسأَلُوا اللّهَ رَبَّكُم بِنِيّاتٍ صادِقَةٍ وقُلوبٍ طاهِرَةٍ أن يُوَفِّقَكُم لِصِيامِهِ وتِلاوَةِ كِتابِهِ؛ فَإِنَّ الشَّقِيَّ مَن حُرِمَ غُفرانَ اللّهِ في هذَا
امام رضا عليه السلام ـ به نقل از پدرانش عليهم السلام، از امام على عليه السلام ـ: روزى، پيامبر خدا براى ما خطبه خواند و فرمود:
«اى مردم! همانا ماه خدا، همراه با بركت و رحمت و آمرزش، به شما روى آورده است؛ ماهى كه نزد خدا برترينِ ماه هاست و روزهايش برترينِ روزها، شب هايش برترينِ شب ها و ساعاتش برترينِ ساعات است.
ماهى است كه در آن به ميهمانى خدا دعوت شده ايد و از شايستگانِ كرامت الهى قرار داده شده ايد. نَفَس هايتان در آن، تسبيح است، خوابتان در آن، عبادت، عملتان در آن، پذيرفته و دعايتان در آن، مورد اجابت است.
پس با نيّت هاى راست و دل هاى پاك، از پروردگارتان بخواهيد تا براى روزه دارىِ آن و تلاوت كتاب خويش، توفيقتان دهد؛ چرا كه بدبخت، كسى است كه در اين ماه بزرگ، از آمرزش الهى محروم بماند.
۱.فضائل الأشهر الثلاثة: ص 77 ح 61، بحار الأنوار: ج 96 ص 356 ح 25.
الإمام الباقر عليه السلام:خَطَبَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله النّاسَ في آخِرِ جُمُعَةٍ مِن شَعبانَ، فَحَمِدَ اللّهَ وأثنى عَلَيهِ، ثُمَّ قالَ:
«أيُّهَا النّاسُ، قَد أظَلَّكُم شَهرٌ فيهِ لَيلَةٌ خَيرٌ مِن ألفِ شَهرٍ، وهُوَ شَهرُ رَمَضانَ؛ فَرَضَ اللّهُ عز و جل صِيامَهُ، وجَعَلَ قِيامَ لَيلِهِ نافِلَةً، فَمَن تَطَوَّعَ بِصَلاةِ لَيلَةٍ فيهِ كانَ كَمَن تَطَوَّعَ بِسَبعينَ لَيلَةً فيما سِواهُ مِنَ الشُّهورِ، وجَعَلَ لِمَن تَطَوَّعَ فيهِ بِخَصلَةٍ مِن خِصالِ الخَيرِ وَالبِرِّ كَأَجرِ مَن أَدّى فَريضَةً مِن فَرائِضِ اللّهِ تَعالى، ومَن أدّى فيهِ فَريضَةً مِن فَرائِضِ اللّهِ تَعالى كانَ كَمَن أدّى سَبعينَ فَريضَةً مِن فَرائِضِ اللّهِ تَعالى فيما سِواهُ مِنَ الشُّهورِ.
وهُوَ شَهرُ
امام باقر عليه السلام:پيامبر خدا در آخرين جمعه شعبان، خطبه خواند. خدا را حمد و ثنا گفت و سپس فرمود:
«اى مردم! ماهى بر شما سايه افكنده كه در آن، شبى است بهتر از هزار ماه، و آن، ماه رمضان است. خداوند، روزه اش را واجب ساخته و نماز در شبش را مستحب قرار داده است. پس هر كس يك شب در آن، نماز مستحب بخواند، گويا هفتاد شب نماز مستحب در ماه هاى ديگر خوانده است. و براى كسى كه در آن، كار نيك مستحبّى از كارهاى نيك انجام دهد، پاداشى همچون پاداش كسى قرار داده كه واجبى از واجبات الهى را انجام داده است، و هر كس در آن، واجبى از واجبات خداوند را ادا كند، همچون كسى خواهد بود كه در ماه هاى ديگر، هفتاد واجب از واجبات الهى را انجام داده است.
اين ماه، ماه صبر است و پاداش صبر، بهشت است. اين ماه، ماه مواسات
۱.المقنعة: ص 306، الكافي: ج 4 ص 66 ح 4، بحار الأنوار: ج 96 ص 359 ح 26.
دعائم الإسلام:عَن رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله أنَّهُ خَطَبَ النّاسَ آخِرَ يَومٍ مِن شَعبانَ، فَقالَ:
«أيُّهَا النّاسُ، إنَّهُ قَد أظَلَّكُم شَهرٌ عَظيمٌ، شَهرٌ مُبارَكٌ، شَهرٌ فيهِ لَيلَةٌ العَمَلُ فيها خَيرٌ مِنَ العَمَلِ في ألفِ شَهرٍ. مَن تَقَرَّبَ فيهِ بِخَصلَةٍ مِن خِصالِ الخَيرِ كانَ كَمَن أدّى فَريضَةً فيما سِواهُ، ومَن أدّى فيهِ فَريضَةً كانَ كَمَن أدّى سَبعينَ فَريضَةً فيما سِواهُ. وهُوَ شَهرُ الصَّبرِ؛ وَالصَّبرُ ثَوابُهُ الجَنَّةُ، وشَهرُ المُواساةِ، شَهرٌ يُزادُ فيهِ في رِزقِ المُؤمِنِ؛ مَن فَطَّرَ فيهِ صائِما كانَ لَهُ مَغفِرَةٌ لِذُنوبِهِ وعِتقُ رَقَبَتِهِ مِنَ النّارِ، وكانَ لَهُ مِثلُ أجرِهِ مِن غَيرِ أن يَنقُصَ مِن أجرِهِ شَيءٌ».
فَقالَ بَعضُ القَومِ: يا رَسولَ
دعائم الإسلام:در آخرين روز شعبان، پيامبر خدا براى مردم خطبه خواند و فرمود:
«اى مردم! ماهى بزرگ بر شما سايه افكنده است، ماهى مبارك، ماهى كه در آن، شبى است كه عمل در آن، بهتر از عمل در هزار ماه است. هر كس با كار نيكى از نيكى ها در آن به خداوند تقرّب جويد، گويا واجبى را در ماه هاى ديگر ادا كرده است، و هر كس واجبى را در آن انجام دهد، همچون كسى است كه هفتاد واجب را در ماه هاى ديگر انجام داده است.
و آن، ماه صبر است و پاداش صبر، بهشت است. ماه مواسات (همدردى) است و ماهى است كه روزىِ مؤمن در آن افزوده مى شود. هر كس روزه دارى را در آن افطار دهد، پاداشش آمرزش گناهانش و آزادى اش از آتش است و براى او به اندازه آن [روزه دار]، پاداش است، بى آن كه از اجر او چيزى كاسته شود».
برخى گفتند: اى پيامبر خدا!
۱.دعائم الإسلام: ج 1 ص 268؛ صحيح ابن خزيمة: ج 3 ص 191 ح 1887.
الإمام الباقر عليه السلام:قالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله لَمّا حَضَرَ شَهرُ رَمَضانَ وذلِكَ في ثَلاثٍ بَقينَ مِن شَعبانَ، قالَ لِبِلالٍ: «نادِ فِي النّاسِ»، فَجَمَعَ النّاسَ، ثُمَّ صَعِدَ المِنبَرَ فَحَمِدَ اللّهَ وأثنى عَلَيهِ، ثُمَّ قالَ:
«أيُّهَا النّاسُ، إنَّ هذَا الشَّهرَ قَد خَصَّكُمُ اللّهُ بِهِ وحَضَرَكُم، وهُوَ سَيِّدُ الشُّهورِ، لَيلَةٌ فيهِ خَيرٌ مِن ألفِ شَهرٍ، تُغَلَّقُ فيهِ أبوابُ النّارِ وتُفَتَّحُ فيهِ أبوابُ الجِنانِ؛ فَمَن أدرَكَهُ ولَم يُغفَر لَهُ فَأَبعَدَهُ اللّهُ، ومَن أدرَكَ والِدَيهِ ولَم يُغفَر لَهُ فَأَبعَدَهُ اللّهُ، ومَن ذُكِرتُ عِندَهُ فَلَم يُصَلِّ عَلَيَّ فَلَم يَغفِرِ اللّهُ لَهُ فَأَبعَدَهُ اللّهُ». ۱
امام باقر عليه السلام:چون ماه رمضان در حال فرا رسيدن بود و سه روز از شعبان مانده بود، پيامبر خدا به بلال فرمود: «مردم را خبر كن».
مردم گرد آمدند. [پيامبر صلى الله عليه و آله] بر منبر رفت و خدا را حمد و ثنا گفت. سپس فرمود:
«اى مردم! خداوند، شما را به اين ماه، ويژه ساخته است و اينك فرا مى رسد. آن، سرور ماه هاست [و]در آن، شبى بهتر از هزار ماه است. درهاى آتش در آن بسته مى شوند و درهاى بهشت در آن گشوده مى گردند. پس دور باد از رحمت حق، كسى كه اين ماه را دريابد و آمرزيده نشود! دور باد از رحمت حق، كسى كه پدر و مادرش را دريابد و [با نيكى به آنان] آمرزيده نشود! دور باد از رحمت حق، كسى كه مرا نزد او ياد كنند و او بر من درود نفرستد! خدا او را نيامرزد!».
۱.الكافي: ج 4 ص 67 ح 5، بحار الأنوار: ج 96 ص 363 ح 31.
الإمام عليّ عليه السلام:لَمّا حَضَرَ شَهرُ رَمَضانَ قامَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله فَحَمِدَ اللّهَ وأثنى عَلَيهِ، ثُمَّ قالَ: «أيُّهَا النّاسُ، كَفاكُمُ اللّهُ عَدُوَّكُم مِنَ الجِنِّ وَالإِنسِ، وقالَ: «ادْعُونِى أَسْتَجِبْ لَكُمْ» ۱ ووَعَدَكُمُ الإِجابَةَ، ألا وأبوابُ السَّماءِ مُفَتَّحَةٌ مِن أوَّلِ لَيلَةٍ مِنهُ، ألا وَالدُّعاءُ فيهِ مَقبولٌ. ۲
امام على عليه السلام:چون ماه رمضان رسيد، پيامبر خدا ايستاد، خدا را حمد و ثنا گفت و سپس فرمود: «اى مردم! خداوند شرّ دشمنان شما را (اعم از جن و انس) برطرف كرد و فرمود: «مرا بخوانيد، تا اجابت كنم شما را» و به شما وعده اجابت داد. آگاه باشيد كه درهاى آسمان از اوّلين شبِ اين ماه، گشوده اند و دعا در آن پذيرفته است».
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:إنَّ بَينَ شَعبانَ وشَوّالٍ شَهرَ رَمَضانَ الَّذي اُنزِلَ فيهِ القُرآنُ، وهُوَ شَهرُ اللّهِ تَعالى ذِكرُهُ، وهُوَ شَهرُ البَرَكَةِ، وهُوَ شَهرُ المَغفِرَةِ، وهُوَ شَهرُ الرَّحمَةِ، وهُوَ شَهرُ التَّوبَةِ، وهُوَ شَهرُ الإِنابَةِ، وهُوَ شَهرُ قِراءَةِ القُرآنِ، وهُوَ شَهرُ الاِستِغفارِ، وهُوَ شَهرُ الصِّيامِ، وهُوَ شَهرُ الدُّعاءِ، وهُوَ شَهرُ العِبادَةِ، وهَوُ شَهرُ الطّاعَةِ، وهُوَ شَهرُ العِتقِ مِنَ النّارِ وَالفَوزِ بِالجَنَّةِ. مَن لَم يُغفَر لَهُ في شَهرِ رَمَضانَ لَم يُغفَر لَهُ إلى قابِلٍ، فَأَيُّكُم مُتَّثِقٌ (يَثِقُ) بِبُلوغِ شَهرِ رَمَضانَ قابِلٍ؟! صوموهُ صِيامَ مَن يَرى أنَّهُ لا يَصومُ بَعدَهُ أبَدا؛ فَكَم مِن صائِمٍ لَهُ عاما أوَّلَ أمسى عامَكُم
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:ميان ماه شعبان و شوّال، ماه رمضان است كه قرآن در آن نازل شده است و آن، ماه خداى متعال است، ماه بركت، ماه آمرزش، ماه رحمت، ماه توبه و ماه بازگشت به سوى خدا، ماه قرائت قرآن، ماه استغفار، ماه روزه دارى، ماه دعا، ماه عبادت، ماه طاعت و ماه آزاد شدن از آتش و دست يافتن به بهشت.
هر كه در ماه رمضان آمرزيده نشود، تا سال آينده آمرزيده نخواهد شد. پس، كدامتان اطمينان داريد كه به ماه رمضان آينده برسيد؟
آن را روزه بداريد، روزه داشتن كسى كه مى انديشد پس از آن، ديگر آن ماه را روزه نخواهد داشت. چه بسا روزه دارى كه آن را سال نخست، روزه گرفته؛ امّا امسال در گور آرميده است و در خاك، يكه و تنها مانده است. خداوند، شما
را از خواب غفلت بيدار كند و ما و شما را در روز جزا بيامرزد!
۱.فضائل الأشهر الثلاثة: ص 117 ح 112.