اهتمام به خردورزى

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:از خرد، راهنمايى بگيريد تا راه يابيد، و از خرد، نافرمانى مكنيد كه پشيمان مى شويد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خدا با چيزى بهتر از خرد، بندگى نمى شود.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:سَرور كارها در هر دو سراى، خرد است.

تيسير المطالبـ به نقل از ابن عمر ـ: پيامبر صلى الله عليه و آله آيه «پر بركت و زوال ناپذير است كسى كه حكومت جهان هستى به دست اوست» را تا «كدام يك از شما بهتر عمل مى كنيد» تلاوت كرد و آن گاه فرمود: «هر يك از شما كه رفتارش نيكوتر باشد، خردى نيكوتر دارد و بيشتر از گناهان پرهيز مى كند و در بندگى خدا، شتابان تر است».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در سفارش به ابن مسعود ـ: اى پسر مسعود! هر گاه كارى انجام مى دهى، بر پايه دانش و خرد انجام بده. بپرهيز از آن كه بدون انديشه و دانش، دست به كارى بزنى؛ زيرا خداوند بزرگ مى فرمايد: «و مانند آن [زنى]مباشيد كه رشته خود را پس از محكم بافتن، [يكى يكى] از هم مى گسست» .

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بهترينِ شما در دوران جاهليّت، بهترينِ شما در دوران اسلام است، اگر بفهمند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:سَرور بهشتيان پس از پيامبران، خردمندترينِ آنهاست و برترينِ مردم، خردمندترينِ آنهاست.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اى على! هر گاه مردم با انجام دادن انواع كارهاى نيك، به خداوند تقرّب مى جويند، تو انواع خرد را به دست آور كه از آنان در قرب به خداوند و كسب رتبه در دنيا و آخرت، پيشى خواهى گرفت.

تاريخ بغداد:عطا مى گويد: ابن عبّاس بر عايشه وارد شد و گفت: اى اُمّ المؤمنين! از ميان دو انسانى كه يكى كم شب زنده دارى مى كند و بيشتر مى خوابد و ديگرى كه كمتر مى خوابد و بيشتر شب زنده دارى مى كند، كدام را بيشتر دوست مى دارى؟ عايشه گفت: من همين را از پيامبر خدا سؤال كردم و ايشان فرمود: «آن كه خردمندتر است». پرسيدم: من از عبادت آنان پرسيدم [و شما از خردشان سخن مى گويى؟]. فرمود: «اى عايشه! آنان به اندازه خردشان مورد سؤال قرار مى گيرند. هر كه خردمندتر باشد، در دنيا و آخرت، برتر است».

حلية الأولياءـ به نقل از ابو ايّوب انصارى ـ: پيامبر خدا فرمود: «دو مرد وارد مسجد مى شوند و نماز مى گزارند. آن گاه باز مى گردند، حال آن كه نمازِ يكى، سنگين تر از كوه اُحُد است و نماز ديگرى، همسنگ ذرّه اى نيست». ابو حميد ساعدى پرسيد: چگونه چنين مى شود، اى پيامبر خدا؟ فرمود: «اگر يكى خردمندتر باشد». باز پرسيد: چگونه مى شود؟ فرمود: «اگر يكى در مقابل گناهان، خودنگه دارتر باشد و در انجام دادن خوبى ها شتاب و ولع بيشترى به خرج دهد، گرچه در امور مستحبّى، از ديگرى پايين تر باشد».

امام على عليه السلامـ در حديث معراج به نقل از خداوند متعال ـ: اى احمد! پيش از آن كه خردت از دست برود، آن را به كار گير. هر آن كس كه خردش را به كار گيرد، نمى لغزد و طغيان نمى ورزد.

امام على عليه السلام:انديشه ورزى و تفكّر بسيار، از تكرار و آموختن، سودمندتر است.

امام على عليه السلام:از خرد، راهنمايى بگير و با هوس، مخالفت كن تا پيروز شوى.

امام على عليه السلام:خرد، نردبان علّيّين ۲ است.

امام على عليه السلام:مرتبه آدمى، به اندازه خرد اوست.

امام على عليه السلام:كمال آدمى، به خرد اوست و بهاى او به احسانش ۲.

امام على عليه السلام:كمال آدمى، به خرد است.

امام على عليه السلام:زيبايى، در زبان است و كمال، در خرد.

امام على عليه السلام:درجه بندى آدميان، به دانش و خرد است، نه به ثروت و ريشه ها [ى خانوادگى].

امام على عليه السلام:تحقيقا بى ميلى به نادانى، هم اندازه رغبت به خردمندى است.

امام على عليه السلام:خرد، هر كه را از او خيرخواهى كند، فريب نمى دهد.

امام على عليه السلام:هر كه از خرد كمك بخواهد، او را يارى مى رساند.

امام على عليه السلام:هر كه از خرد راهنمايى بگيرد، او را راهنمايى مى كند.

امام على عليه السلام:هر كه از خردِ خويش پند بگيرد، راه مى يابد.

امام على عليه السلام:هر كه مالك خردِ خود شود، فرزانه است.

امام على عليه السلام:خرد، پوشاننده عيب هاست.

تيسير المطالبـ به نقل از جابر بن عبد اللّه انصارى ـ: پيامبر خدا اين آيه را خواند: «و اين مَثَل ها را براى مردم مى زنيم و جز دانشوران، آن را در نمى يابند» . [آن گاه]فرمود: «دانشور، كسى است كه از خداى عز و جل خرد، دريافت مى دارد ۲] با بصيرت الهى] و از فرمان هاى او پيروى مى كند و از خشم او دورى مى گزيند».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداى متعال، خرد را بر سه پاره تقسيم كرد كه هر كس آن سه پاره را دارا شود، خردش كامل است و آن كه از آن بى بهره باشد، خردمند نيست: شناختى نيكو از خداوند، نيك فرمان بردارى از خداوند، و پايدارى شايسته بر دستورهاى خداوند عز و جل.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:چه بسيار خردمندانى كه دستورهاى خداوند را [با بينش الهى] ۲ دريافته اند؛ امّا نزد مردم، خوار و زشت منظرند؛ ولى در آينده رستگار مى شوند! و چه بسيار سخنورانى كه نزد مردم، زيبارويند؛ ولى در قيامت به هلاكت مى افتند!

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:ديندارى آدمى، هرگز به كمال نمى رسد، جز آن كه خردش كامل گردد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:فرشتگان، با خرد، در فرمان بردارى از خداوند، كوشش و تلاش كردند و انسان هاى مؤمن نيز به اندازه خردشان در راه طاعت خداوند كوشش و تلاش نمودند. حقيقتا بيشترين فرمان برداران از خداوند، بيشترين برخوردارانِ از خردند.

تيسير المطالبـ به نقل از ابن عبّاس ـ: پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «برترينِ مردم، خردمندترينِ آنهاست» و آن، پيامبر شماست.

امام صادق عليه السلام:شما و تبرّى جُستن چرا؟ كه برخى از شما از برخى ديگر تبرّى مى جوييد. همانا بعضى از مؤمنان از برخى برترند، برخى نمازشان بيشتر است، و برخى نگاهى نافذتر دارند؛ و اين است معناى درجات.