تاريخ الطبرىـ به نقل از شَعبى، در ياد كرد شورش كوفيان بر سعيد بن عاص ـ: سعيد به عثمان نوشت و خبر داد كه گروهى از كوفيان ـ و ده تن را براى وى نام برد ـ اعتراض مى كنند و گرد هم آمده اند و بر تو و من عيب و به روشمان خُرده مى گيرند و من مى ترسم كه اگر كارشان استوار شود، فزونى گيرند. پس عثمان به سعيد نوشت كه آنان را به سوى معاويه ـ كه در آن روزگار، حاكم شام بود ـ بفرستد. سعيد هم آنان را ـ كه نُه نفر بودند ـ به سوى معاويه فرستاد، و مالك اَشتر و ثابت بن قيس بن مُنقِع و كُمَيل بن زياد نَخَعى و صعصعة بن صوحان و. هم در ميان آنان بودند. معاويه. در ميان سخنانش به آنان گفت: و به خدا سوگند، من شما را به كارى فرمان نمى دهم، مگر آن كه از خود و خانواده و نزديكانم آغاز مى كنم و قريش مى داند كه

تاريخ الطبرىـ به نقل از شعبى ـ: سعيد بن عاص، وارد كوفه شد و بزرگان كوفه را برمى گزيد تا بيايند و با هم شب نشينى كنند. يك شب، در ميان بزرگان كوفه كه با او بودند، مالك بن كعب اَرحبى، اَسود بن يزيد نَخَعى، عَلقمة بن قيس نخعى و مالك اَشتر و همراهانش نيز حضور داشتند. سعيد گفت: اين سرزمين سرسبز (عراق)، بوستان قريش است. اَشتر گفت: آيا مى پندارى كه سرزمين حاصلخيزى كه خدا با شمشيرهايمان نصيب ما كرده، بوستان تو و قوم توست؟ به خدا سوگند، بيشترين سهم هر يك از شما، همانند سهم يكى از ماست. و گروهى با او دهان به دهان شدند. عبد الرحمان اسدى ـ كه رئيس انتظامات كوفه بود ـ، گفت: آيا گفته امير را رد مى كنيد؟ و با آنان تندى كرد. اَشتر گفت: چه كسى اين جاست؟ [مواظب باشيد كه]اين مرد (عبد الرحمان)، از دست

أنساب الأشراف:هنگامى كه عثمانْ متوجّه اعتراض و شكايت مردم شد، كارگزارانش را نزد خود فرا خواند. پس معاويه (از شام)، عبد اللّه بن سعد بن ابى سَرْح (از مغرب)، عبد اللّه بن عامر بن كريز (از بصره) و سعيد بن عاص (از كوفه) نزد او آمدند. اهالى كوفه غيبت معاويه را از شامْ مغتنم شمرده، به برادرانشان كه در حمص بودند، نامه نوشتند كه باز آيند و آنان را به اين كار، ترغيب كردند و به آنان اعلام كردند كه با پافشارى عثمان بر زشتكارى هايش، اطاعتش لازم نيست و آن نامه را به وسيله هانى بن خطّابِ ارحبى فرستادند. هانى بن خطّاب، با شتاب و از راه صحرا به سوى آنان رفت. پس چون نامه ياران خود را خواندند، [مالك]اَشتر و گروه تبعيدى، رو به كوفه نهادند و وارد آن شدند. قاريان و سرشناسان، همگى با اَشتر پيمان بستند و

تاريخ اليعقوبىـ پس از گزارش بيعت مردم با على عليه السلام ـ: گروهى از انصار، به پا خاستند و سخن گفتند. نخستين كسى كه سخن گفت، ثابت بن قيس انصارى بود. وى كه سخنران و خطيب انصار بود، چنين گفت: سوگند به خداوند، اى اميرمؤمنان! اگر آنان در حكومت (و ولايت)، بر تو پيشى گرفتند، امّا در دين، بر تو پيشى نداشتند. اگر ديروز از تو سبقت گرفتند، امروز به آنان رسيدى و جايگاهت بر كسى پوشيده نيست و منزلتت ناشناخته نباشد. آنان به تو نيازمند بودند در آنچه نمى دانستند؛ ولى تو با دانشت به كسى نيازمند نشدى. سپس خزيمة بن ثابت انصارى ـ كه ذوالشهادتين لقب داشت ـ ۳، به پا خاست و گفت: اى اميرمؤمنان! ما براى حكومت، جز تو را نيافتيم و جريان امور، جز به تو باز نمى گردد، و اگر با خويشتن، درباره تو صادق باشيم، [خواهيم