باب در بيان ستون هاى كفر و شعبه هاى آن
1 حدیث
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسى، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُمَرَ الْيَمَانِيِّ، عَنْ عُمَرَ بْنِ أُذَيْنَةَ، عَنْ أَبَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ، عَنْ سُلَيْمِ بْنِ قَيْسٍ الْهِلَالِيِّ، عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ صَلَواتُ اللّهِ عَلَيْهِ، قَالَ:
«بُنِيَ الْكُفْرُ عَلى أَرْبَعِ دَعَائِمَ: الْفِسْقِ، وَ الْغُلُوِّ، وَ الشَّكِّ، وَ الشُّبْهَةِ.
وَ الْفِسْقُ عَلى أَرْبَعِ شُعَبٍ: عَلَى الْجَفَاءِ، وَ الْعَمى، وَ الْغَفْلَةِ، وَ الْعُتُوِّ؛ فَمَنْ جَفَا احْتَقَرَ الْحَقَّ، وَ مَقَتَ الْفُقَهَاءَ، وَ أَصَرَّ عَلَى الْحِنْثِ الْعَظِيمِ؛ وَ مَنْ عَمِيَ نَسِيَ الذِّكْرَ، وَ اتَّبَعَ الظَّنَّ، وَ بَارَزَ خَالِقَهُ، وَ أَلَحَّ عَلَيْهِ الشَّيْطَانُ، وَ طَلَبَ
على بن ابراهيم، از پدرش، از حمّاد بن عيسى، از ابراهيم بن عمر يمانى، از عمر بن اذينه، از ابان بن ابى عيّاش، از سليم بن قيس هلالى، از اميرالمؤمنين عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«كفر، بر چهار ستون بنا شده است و آنها: فسق، و بيرون رفتن است از دايره فرمان خدا، و غلوّ، و شك و شبهه.
و فسق، بر چهار شعبه است: بر جفا و كورى و غفلت و سركشى؛ پس هر كه جفا كند، خلق را كوچك شمارد، و فقها را دشمن دارد، و بر گناه بزرگ اصرار كند. و هر كه كور باشد از دين حق، ياد خدا را فراموش كند، و گمان را پيروى نمايد، و با آفريدگار خود به علانيه جنگ كند، و شيطان بر او و گمراهى او اصرار كند، و آمرزش گناهان را طلبد، بى آنكه توبه كند، يا تضرّع و زارى نمايد، يا غفلتى داشته باشد (بلكه دانسته گناه كرده، و از روى عمد و قصد
۱.يعنى حتى به آن گمان نمى برد.
۲.. و بنابر بعضى از نسخه هاى كافى، راه هاى او بر او دشوار شود.
۳.نجم، 55.
۴.. و خطاب با حضرت رسالت است، و مراد از آن، امّت. (مترجم)
۵.يعنى افراد يقين دار اندك اند.
۶.كيباندن، حالت متعدى فعل كيبيدن به معناى برگرداندن و از راه به در بردن و منحرف كردن است. ر. ك: فرهنگ عميد و دهخدا.
۷.اشاره به آيه قرآن است و معناى آن تاريكى بسيار زياد و روى هم است.