حدیث دربارهباب ديگر از اين قبيل

مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ صَالِحِ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيِّ وَعُقْبَةَ جَمِيعاً، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام، قَالَ:«إِنَّ اللّهَ ـ عَزَّ وَجَلَّ ـ خَلَقَ الْخَلْقَ، فَخَلَقَ مَنْ أَحَبَّ مِمَّا أَحَبَّ، وَكَانَ مَا أَحَبَّ أَنْ خَلَقَهُ مِنْ طِينَةِ الْجَنَّةِ، وَخَلَقَ مَنْ أَبْغَضَ مِمَّا أَبْغَضَ، وَكَانَ مَا أَبْغَضَ أَنْ خَلَقَهُ مِنْ طِينَةِ النَّارِ، ثُمَّ بَعَثَهُمْ فِي الظِّلَالِ». فَقُلْتُ: وَأَيُّ شَيْءٍ الظِّلَالُ؟ فَقَالَ: «أَ لَمْ تَرَ إِلى ظِلِّكَ فِي الشَّمْسِ شَيْئاً وَلَيْسَ بِشَيْءٍ». «ثُمَّ بَعَثَ مِنْهُمُ النَّبِيِّينَ، فَدَعَوْهُمْ إِلَى الْاءِقْرَارِ بِاللّهِ عَزَّ وَجَلَّ، وَهُوَ قَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ: «وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ اللّهُ» ثُمَّ دَعَوْهُمْ إِلَى الْاءِقْرَارِ بِالنَّبِيِّينَ فَأَقَرَّ بَعْضُهُمْ، وَأَنْكَرَ بَعْضٌ، ثُمَّ دَعَوْهُمْ إِلى وَلَايَتِنَا، فَأَقَرَّ بِهَا وَاللّهِ مَنْ أَحَبَّ، وَأَنْكَرَهَا مَنْ أَبْغَضَ، وَهُوَ قَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ: «فَما كانُوا لِيُؤْمِنُوا بِما كَذَّبُوا بِهِ مِنْ قَبْلُ» ». ثُمَّ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ عليه السلام: «كَانَ التَّكْذِيبُ ثَمَّ».
محمد بن يحيى، از محمد بن حسين، از محمد بن اسماعيل، از صالح بن عقبه، از عبداللّه بن محمد جعفى و عقبه، هر دو از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده اند كه فرمود:«خداى عز و جل خلايق را آفريد» (تا آخر آنچه در باب رواياتى كه در باب ولايت، كه قريب است به باب تاريخ، گذشت). ۱
۱.. مترجم ترجمه روايت را به دليل مشابهت با روايت دوم باب (فيه نتف و جوامع من الروايه فى الولايه) در جلد يك كافى نياورده و به آن جا ارجاع داده است.

احادیث دیگر این موضوع

۲
محمد بن يحيى، از احمد بن محمد، از على بن حكم، از داود عجلى، از زراره، از حمران، از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«در هنگامى كه خداى ـ تبارك و تعالى ـ خواست كه خلايق را بيافريند، آب شيرين و آب شور تلخى را آفريد، و آن دو آب به يكديگر آميختند؛ پس گلى را از روى زمين فرا گرفت و آن را مالش سختى داد. و بعد از آنكه خلايق از آن بيرون آمدند، به اصحاب دست راست فرمود ـ در حالى كه ايشان چون مورچگان مى جنبيدندـ: به سوى بهشت مى رويد با سلامت و ايمنى. و به اصحاب دست چپ فرمود: به سوى دوزخ مى رويد و باك ندارم. بعد از آن، فرمود: «أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى شَهِدْنا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيمَةِ اِنّا كُنّا عَنْ هَذا غافِلينَ» اعراف، 172.؛ يعنى: «آيا نيستم پروردگار شما؟ گفتند: بلى، تو پروردگار مايى. گواه شديم بر اقرار خويش، و اين اخذ ميثاق و پيمان گرفتن، به جهت كراهت آن است كه بگوييد در روز قيامت، به درستى كه بوديم ما، از اين اقرار، بى خبران». و حضرت فرمود: «بعد از آن، پيمان را از پيغمبران گرفت و فرمود: آيا من پروردگار شما نيستم؟! يعنى البته من پروردگار شمايم. و به درستى كه اينك؛ يعنى محمد، رسول من است. و به درستى كه اينك؛ يعنى على، اميرمؤمنان است. گفتند: آرى». . و در باب نادرى كه پيش از باب آيات ولايت است، از حديث آخر آن چنان مفهوم مى شد كه اين قول از قرآن باشد، و نظم آيه شريفه به طريقه اى باشد كه ترجمه آن مذكور شد. و از اينجا چنين استنباط مى شود كه در قرآن چنان نباشد، چنانچه پوشيده نيست، با آنكه در اينجا در هر يك از دو فقره رسالت و امارت، لفظ «هذا» كه به اينك ترجمه شد، موجود است، و در آنجا مفقود بود، و معصوم مراد خود را بهتر مى داند، با آن كه هرگاه كسى مرتكب خلاف ظاهرى گردد، به جهت ظهور قرينه و امثال، [اگر] اين را حمل كند بر تأويل، اصلاً سخنى [و اشكالى]وارد نمى آيد. (مترجم) تتمّه حديث آنكه، حضرت مى فرمايد: «پس پيغمبرى از براى ايشان ثابت شد، و خدا پيمان را از پيغمبران اولوا العزم گرفت و فرمود: منم پروردگار شما، و محمد رسول من است، و على اميرمؤمنان است، و اوصياى آن حضرت عليهم السلام بعد از او واليان امر من اند، و خزينه داران علم من. و فرمود: مهدى چنان است كه به واسطه او دين خويش را يارى مى كنم، و دولت خود را به او ظاهر مى گردانم، و به او از دشمنان خويش انتقام مى كشم، و به او از روى طوع و رغبت و ناخوشى و كراهت معبود مى شوم، كه مردم خواهى نخواهى مرا عبادت مى كنند. پيغمبران اولوا العزم عرض كردند كه: اى پروردگار! اقرار كرديم و گواه شديم، و آدم انكار نكرد و اقرار ننمود؛ پس عزيمت از براى اين پنج تن؛ يعنى محمد و نوح و ابراهيم و موسى و عيسى عليهم السلام در باب حضرت مهدى ثابت شد، و آدم را عزمى بر اقرار به آن نبود و به آن دلى نبست. و اين است معنى قول خداى عز و جل كه مى فرمايد: «وَ لَقَدْ عَهْدِنا اِلى ادَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِىَ وَلَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْما» طه، 115.. حضرت فرمود: «جز اين نيست كه مراد از نسيان و فراموشى، ترك و وا گذاشتن است. بعد از آن آتشى را امر فرمودتا زبانه كشيد، و به اصحاب دست چپ فرمود: در آن داخل شويد، و ايشان، از آن ترسيدند و داخل نشدند. و به اصحاب دست راست فرمود: داخل آن شويد؛ پس ايشان در آن آتش داخل شدند، و بر ايشان سرد و سلامت گرديد. بعد از آن، اصحاب دست چپ عرض كردند كه: اى پروردگار! از لغزش ما بگذر. فرمود: از لغزش شما گذشتم، برويد و داخل آتش شويد. باز ايشان از آن ترسيدند و داخل نشدند؛ پس طاعت و ولايت و معصيت در آنجا ثابت شد».
محمد بن يحيى، از احمد بن محمد و على بن ابراهيم، از پدرش، از حسن بن محبوب، از هشام بن سالم، از حبيب سجستانى روايت كرده اند كه گفت: شنيدم از امام محمد باقر عليه السلام كه مى فرمود:«چون خداى عز و جل فرزندان آدم عليه السلام را از پشت او بيرون آورد، تا از ايشان پيمان گيرد از براى خود به پروردگارى، و از براى هر پيغمبرى به پيغمبرى، اوّل كسى كه از برايش، بر ايشان پيمان گرفت به اقرار كردن به پيغمبرى او، محمد صلى الله عليه و آله بود. بعد از آن، خداى عز و جل به آدم فرمود: بنگر كه چه مى بينى؟ آدم عليه السلام به سوى ذرّيّه خويش نظر نمود، در حالى كه ايشان چون مورچگان بودند و آسمان را پر كرده بودند. آدم عليه السلام عرض كرد: اى پروردگار! چه بسيارند ذرّيّه من، و از براى [چه]كارى ايشان را آفريده اى؟ پس به فرا گرفتن خويش پيمان را بر ايشان همه، از ايشان چه اراده دارى؟ خداى تعالى فرمود: مرا پرستش كنند و با من چيزى را شريك نگردانند، و به پيغمبران من ايمان آوردند و ايشان را پيروى نمايند. آدم عرض كرد: اى پروردگار! پس مرا چه مى شود كه بعضى از اين مورچگان را از بعضى بزرگ تر مى بينم، و بعضى ازايشان را نور بسيارى هست، و بعضى ازايشان را نورى است اندك، و بعضى ازايشان را هيچ نور نيست! خداى عز و جل فرمود: همچنين ايشان را آفريدم، تا ايشان را در همه حالت ها كه دارند، بيازمايم. آدم عليه السلام عرض كرد: اى پروردگار! مرا رخصت مى دهى در سخن گفتن، تا سخن بگويم. خداى عز و جل فرمود: سخن بگو كه روح تو از روح من است يعنى چيز لطيف شريفى است كه من آن را به خود نسبت داده ام)، و سرشت و مزاج تو خلاف هميشه بودن من است. آدم عليه السلام عرض كرد: اى پروردگار! اگر ايشان را آفريده بودى بر يك كالبد و يك اندازه و يك مزاج و يك آفرينش و يك رنگ و يك عمر و روزى هاى برابر، پاره اى از ايشان بر پاره اى ستم نمى كرد، و در ميان ايشان تحاسد و تباغض و اختلاف در چيزى از چيزها نبود، و چنان نبود كه با هم حسد برند و بدخواه يكديگر باشند، و با هم دشمنى كنند و در امور با هم موافقت نداشته باشند. خداى عز و جل فرمود: اى آدم! به روح من گويا شدى و سخن گفتى، و به ضعف مزاج و سرشت خويش، مشقّت و زحمت دانستن آنچه تو را به آن هيچ دانشى نيست، بر خود گذاشتى. و منم آفريننده بسيار دانا كه به علم خويش، در ميان آفريدن ايشان مخالفت قرار دادم، و به خواست من، فرمان من در ايشان جارى مى شود، و به سوى تدبير و تقدير من باز مى گردند. هيچ تبديل و تغييرى از براى آفريدن من نيست. جز اين نيست كه من جن و انس را آفريدم از براى آنكه مرا پرستش كنند، و بهشت را آفريدم از براى هر كه پرستش كند مرا، و مرا اطاعت كند از ايشان، و فرستادگان مرا پيروى نمايد، و باك ندارم. و آتش دوزخ را آفريدم از براى آنكه به من كافر شود، و مرا نافرمانى كند، و رسولان مرا پيروى ننمايد، و باك ندارم. و تو را و فرزندان تو را آفريدم، بى آنكه مرا حاجتى باشد به تو و به ايشان. و جز اين نيست كه هر يك از تو و ايشان را آفريدم، تا آنكه تو و ايشان را آزمايش كنم، كه عمل كدام يك از شما نيكوتر است در دار دنيا، در زمان حيات شما، و پيش از آنكه بميرند. و از براى همين، دنيا و آخرت و زندگى و مرگ و طاعت و معصيت و بهشت و دوزخ را آفريدم، و در تقدير و تدبير خويش همچنين اراده نمودم، و به علم خويش كه در ايشان نفوذ كرده، در ميان صورت ها و تن ها و رنگ ها و عمرها و روزى هاى ايشان، و طاعت و معصيت ايشان، مخالفت قرار دادم. پس در ميانه ايشان، بدبخت و نيك بخت و بينا و كور و كوتاه و دراز و صاحب جمال و زشت و دانا و جاهل و مال دار و درويش و فرمان برنده و نافرمان و تندرست و بيمار، و آنكه او را آفت و افگارى [=رنجورى] باشد، و آنكه با او هيچ آفتى نباشد، قرار دادم؛ پس تندرست، به آن كه آفتى به او رسيده نظر مى كند، و مرا حمد مى كند و ستايش مى نمايد، بر آن عافيتى كه او را داده ام. و آنكه با او آفتى است به سوى تندرست نظر مى كند، پس مرا مى خواند و دعا مى كند و از من سؤال مى نمايد كه او را عافيت دهم، و بر بلاء و زحمتى كه به او داده ام صبر مى كند، و به اين سبب او را به عطاى جزيل خويش ثواب مى دهم. و مال دار به درويش نظر مى كند، و مرا حمد و شكر مى كند، و درويش به مال دار مى نگرد، و مرا مى خواند و سؤال مى كند. و مؤمن به كافر نگاه مى كند، و مرا ستايش مى نمايد بر اينكه او را راه راست نموده ام؛ پس از براى اينكه دانستى ايشان را آفريده ام، تا آنكه ايشان را آزمايش كنم به سختى و تنگى و آفت ها و بيمارى ها، و در آنچه ايشان را عافيت مى دهم، و در آنچه ايشان را مبتلا مى گردانم، و در آنچه ايشان را عطا مى كنم، و در آنچه ايشان را منع مى نمايم. و منم خداى صاحب ملك و پادشاهى و قدرت و توانايى. و مرا مى رسد كه همه آنچه را كه تقدير كرده ام جارى نمايم، بر آنچه تدبير نموده ام. و مرا مى رسد كه تغيير دهم از اين امور، آنچه را كه خواسته ام، به سوى آنچه خواهم. و مرا مى رسد كه مقدّم دارم از اين مقدّرات، آنچه را كه مؤخّر داشته ام، و مؤخّر دارم، آنچه را كه مقدم داشته ام از اين تدبيرات. و منم خدايى كه هر چه خواهم مى كنم، و از آنچه مى كنم كسى نتواند كه مرا سؤال كند. و من خلق خود را از آنچه مى كنند، سؤال خواهم كرد».