حدیث دربارهباب ديگر از قبيل باب اول و در اين باب زيادتى وقوع تكليف اول

أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ زُرَارَةَ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام، قَالَ:«لَوْ عَلِمَ النَّاسُ كَيْفَ ابْتِدَاءُ الْخَلْقِ مَا اخْتَلَفَ اثْنَانِ، إِنَّ اللّهَ ـ عَزَّ وَجَلَّ ـ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ الْخَلْقَ قَالَ: كُنْ مَاءً عَذْباً؛ أَخْلُقْ مِنْكَ جَنَّتِي وَأَهْلَ طَاعَتِي، وَكُنْ مِلْحاً أُجَاجاً؛ أَخْلُقْ مِنْكَ نَارِي وَأَهْلَ مَعْصِيَتِي، ثُمَّ أَمَرَهُمَا، فَامْتَزَجَا، فَمِنْ ذلِكَ صَارَ يَلِدُ الْمُؤْمِنُ الْكَافِرَ، وَالْكَافِرُ الْمُؤْمِنَ. ثُمَّ أَخَذَ طِيناً مِنْ أَدِيمِ الْأَرْضِ، فَعَرَكَهُ عَرْكاً شَدِيداً، فَإِذَا هُمْ كَالذَّرِّ يَدِبُّونَ، فَقَالَ لِأَصْحَابِ الْيَمِينِ: إِلَى الْجَنَّةِ بِسَلَامٍ، وَقَالَ لِأَصْحَابِ الشِّمَالِ: إِلَى النَّارِ وَلَا أُبَالِي. ثُمَّ أَمَرَ نَاراً، فَأُسْعِرَتْ، فَقَالَ لِأَصْحَابِ الشِّمَالِ: ادْخُلُوهَا، فَهَابُوهَا، وَقَالَ لِأَصْحَابِ الْيَمِينِ: ادْخُلُوهَا، فَدَخَلُوهَا، فَقَالَ: كُونِي بَرْداً وَسَلَاماً، فَكَانَتْ بَرْداً وَسَلَاماً. فَقَالَ أَصْحَابُ الشِّمَالِ: يَا رَبِّ، أَقِلْنَا، فَقَالَ: قَدْ أَقَلْتُكُمْ، فَادْخُلُوهَا، فَذَهَبُوا، فَهَابُوهَا، فَثَمَّ ثَبَتَتِ الطَّاعَةُ وَالْمَعْصِيَةُ، فَلَا يَسْتَطِيعُ هؤُلَاءِ أَنْ يَكُونُوا مِنْ هؤُلَاءِ، وَلَا هؤُلَاءِ مِنْ هؤُلَاءِ».
ابوعلى اشعرى و محمد بن يحيى، از محمد بن اسماعيل، از على بن حكم، از ابان بن عثمان، از زراره، از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده اند كه فرمود:«مردم اگر مى دانستند كه آغاز آفرينش يا اول امر خلائق چگونه بود، دو نفر با هم اختلاف نمى كردند. به درستى كه خداى عز و جل پيش از آنكه خلايق را بيافريند، فرمود: باش آبِ خوش تا بهشت و اهل طاعت خود را از تو بيافرينم، و باش آبِ تلخ تا دوزخ و اهل معصيت خويش را از تو خلق كنم. بعد از آنكه به امر خدا موجود گرديدند، آن دو آب را فرمود تا به هم ممزوج شدند، و از اين جهت است كه مؤمن، كافر را مى زايد و كافر، مؤمن را مى زايد؛ پس گلى را از روى زمين فرا گرفت و آن را مالش سختى داد، ناگاه ايشان چون مورچگان مى جنبيدند. بعد از آن، به اصحاب دست راست فرمود: مى رويد به سوى بهشت، در حالتى كه سالم و ايمن ايد از هر چه بد باشد. و به اصحاب دست چپ فرمود: مى رويد به سوى آتش دوزخ، و هيچ پروا ندارم. پس آتشى را امر فرمودتا برافروخته شد. و به اصحاب دست چپ فرمود: در آن داخل شويد. ايشان، از آن ترسيدند و داخل نشدند. و به اصحاب دست راست فرمود: داخل شويد در اين آتش؛ پس ايشان در آن داخل شدند. و به آتش فرمود: سرد و سلامت باش؛ يعنى سردى معتدل كه ايشان را به جهت سردى ضرر نرسد؛ پس آن آتش سرد و سلامت گرديد. بعد از آن، اصحاب دست چپ گفتندكه: اى پروردگار! از لغزش ما بگذر، و چنان انگار كه ما را امر نفرموده اى و ما مخالفت نكرده ايم. فرمود: از لغزش شما درگذشتم و چنان انگاشتم كه شما مخالفت من نكرده ايد؛ پس در اين هنگام در آن داخل شويد. و ايشان رفتند كه داخل شوند، و از آن ترسيدند و داخل نشدند، و طاعت و معصيت در آنجا ثابت گرديد؛ پس اين جماعتِ مطيعان نمى توانند كه از عاصيان باشند، و نه آنكه گروه عاصيان از مطيعان باشند يا به عكس».

احادیث دیگر این موضوع

۲
على بن ابراهيم، از پدرش، از ابن ابى عمير، از ابن اذينه، از زراره روايت كرده است كه مردى سؤال كرد، از امام محمد باقر عليه السلام، از قول خداى ـ جلّ وعزّ ـ: «وَاِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنى ادَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَاَشْهَدَهُمْ عَلى أَنْفُسِهمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى» اعراف، 172. تا آخر آيه. آن حضرت در جواب فرمود ـ و پدرش عليهماالسلام مى شنيدـ:«حديث كرد مرا پدرم كه خداى عز و جل كفى را از خاك؛ يعنى آن خاكى كه آدم عليه السلام را از آن آفريد، گرفت، و آب شيرينِ خوش گوار را بر آن ريخت. بعد از آن، چهل صباح آن را وا گذاشت؛ پس آب شور تلخ را بر آن ريخت و چهل صباح آن را وا گذاشت، و در هنگامى كه آن سرشت برآمد، آن را فرا گرفت و مالش سختى داد، و خلايق مانند مورچگان، از آن، از طرف راست و چپ آن جناب بيرون آمدند. و همه ايشان را امر فرمود: در آتش فرو روند؛ پس اصحاب دست راست داخل شدند، و آتش بر ايشان سرد و سلامت گرديد، و اصحاب دست چپ سرباز زدند كه در آن داخل شوند».
على بن ابراهيم، از پدرش، از احمد بن محمد بن ابى نصر، از ابان بن عثمان، از محمد بن على حلبى، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«چون خداى عز و جلاراده نمود كه آدم عليه السلام را بيافريند، آب را بر گل رها فرمود. بعد از آن، قبضه اى از آن گل را گرفت و آن را ماليد؛ پس آن را از هم جدا كرد و به دست خود آن را دو فرقه نمود، و ايشان را افشاند و پراكنده فرمود. ناگاه ايشان به جنبش درآمدند. بعد از آن، آتشى را از براى ايشان برافراشت، و اهل دست چپ را امر فرمود در آن داخل شوند، و ايشان به سوى آتش رفتند و از آن ترسيدند و داخل نشدند؛ پس اصحاب دست راست را امر فرمود در آن داخل شوند، و ايشان رفتند و داخل شدند. و خداى عز و جل آتش را امر فرمود تا بر ايشان سرد و سلامت گرديد. و در آن هنگام كه اهل دست چپ اين را ديدند، عرض كردند كه: اى پروردگار ما! از لغزش ما بگذر. و خدا قبول فرمودو از لغزش ايشان گذشت. بعد از آن، به ايشان فرمود: در اين آتش داخل شويد، رفتند و بر كنار آن ايستادند و در آن داخل نشدند. بعد از آن، خدا ايشان را به حالت اول برگردانيد و دو مرتبه ايشان را گل كرد، و از آن، آدم عليه السلام را آفريد». و امام جعفر صادق عليه السلام فرمود: «اين جماعت هرگز نمى توانند كه از اين گروه باشند، و اين گروه نمى توانند كه از اين جماعت باشند». و فرمود: «مى ديدند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله اول كسى بود كه داخل آن آتش شد، و از براى همين است قول خداى عز و جل: «قُلْ اِنْ كانَ لِلرَّحْمن وَلَدٌ فَأَنا أَوَّلُ الْعابِدينَ» زخرف، 81.؛ يعنى: «بگو كه اگر خداوند مهربان را فرزندى باشد، پس من اوّل پرستندگانم».