حدیث دربارهوصيّت هاى مسلم بن عقيل

دانشنامه امام حسین(ع) ج ۴، ص ۳۲۲، ح ۱۲۳۳

العقد الفريد عن أبي عبيدالقاسم بن سلّام:واُتِيَ بِهِ [أي بِمُسلِمٍ] ابنَ زِيادٍ، فَقَدَّمَهُ لِيَضرِبَ عُنُقَهُ، فَقالَ لَهُ: دَعني حَتّى اُوصِيَ، فَقالَ لَهُ: أوصِ. فَنَظَرَ في وُجوهِ النّاسِ، فَقالَ لِعُمَرَ بنِ سَعدٍ: ما أرى قُرَشِيّا هُنا غَيرَكَ، فَادنُ مِنّي حَتّى اُكَلِّمَكَ، فَدَنا مِنهُ. فَقالَ لَهُ: هَل لَكَ أن تَكونَ سَيِّدَ قُرَيشٍ ما كانَت قُرَيشٌ؟ إنَّ حُسَينا ومَن مَعَهُ ـ وهُم تِسعونَ إنسانا ما بَينَ رَجُلٍ وَامرَأَةٍ ـ فِي الطَّريقِ، فَاردُدهُم، وَاكتُب لَهُم ما أصابَني. ثُمَّ ضُرِبَ عُنُقُهُ. فَقالَ عُمَرُ لِابنِ زِيادٍ: أتَدري ما قالَ لي: قالَ: اُكتُم عَلَى ابنِ عَمِّكَ، قالَ: هُوَ أعظَمُ مِن ذلِكَ. قالَ: وما هُوَ؟ قالَ: قالَ لي: إنَّ حُسَينا أقبَلَ، وهُم تِسعونَ إنسانا ما بَينَ رَجُلٍ وَامرَأَةٍ، فَاردُدهُم وَاكتُب إلَيهِ بِما أصابَني. فَقالَ لَهُ ابنُ زِيادٍ: أما وَاللّهِ إذ دَلَلتَ عَلَيهِ، لا يُقاتِلُهُ أحَدٌ غَيرُكَ. ۱

العقد الفريدـ به نقل از ابو عبيد قاسم بن سلّام ـ: مسلم را نزد ابن زياد آوردند. او را جلو برد تا گردنش را بزند كه مسلم گفت: بگذار وصيّت كنم. ابن زياد گفت: وصيّت كن. مسلم به سرشناسان [مجلس]، نگاه كرد و به عمر بن سعد، رو كرد و گفت: من در اين جا قرشى اى جز تو نمى بينم. نزديك بيا تا با تو سخن بگويم. عمر بن سعد، نزديك شد. مسلم به وى گفت: آيا مى خواهى تا قريش هست، آقاى قريش باشى؟ به راستى كه حسين و همراهانش ـ كه نود زن و مردند ـ در راه اند. آنها را باز گردان و احوال مرا برايش بنويس. سپس گردن مسلم، زده شد. عمر به ابن زياد گفت: آيا مى دانى به من چه گفت؟ ابن زياد گفت: رازنگهدارِ عموزاده ات باش. عمر بن سعد گفت: مهم تر از اين حرف هاست. ابن زياد گفت: چيست؟ عمر بن سعد گفت: مسلم به من گفت: حسين، همراه نود زن و مرد، در راه است. آنها را برگردان و احوال مرا برايش بنويس. ابن زياد به عمر بن سعد گفت: حال كه تو اين مطلب را خبر دادى، بدان كه ـ به خدا سوگند ـ كسى جز تو با او (حسين) نمى جنگد.

۱.العقد الفريد: ج 3 ص 365، المحاسن والمساوئ: ص 60 عن أبي معشر، الإمامة والسياسة: ج 2 ص 10 وفيه «لعمر بن سعيد»، المحن: ص 145، جواهر المطالب: ج 2 ص 268.

کلیدواژه‌ها مقدمه گزیده معرفی کتاب حاضر خروج امام حسین علیه السلام از مدینه تا ورود به کربلا بیرون آمدن نماینده امام حسین علیه السلام از مکه تا شهادتش در کوفه +1 مورد دیگر

احادیث دیگر این موضوع

أنساب الأشراف:مسلم بن عقيل را نزد ابن زياد آوردند. ابن اشعث به وى امان داده بود؛ ولى [عبيد اللّه]امانش را نپذيرفت. وقتى مسلم در برابر ابن زياد ايستاد، به همنشين هاى عبيد اللّه نگاه كرد. آن گاه به عمر بن سعد بن ابى وقّاص گفت: ميان من و تو، خويشاوندى است و تو آن را مى دانى. برخيز تا به تو وصيّت كنم. عمر بن سعد، امتناع كرد. ابن زياد به وى گفت: برخيز و نزد عموزاده ات برو. عمر بن سعد برخاست. مسلم گفت: از هنگامى كه به كوفه وارد شده ام، هفتصد درهم بدهكارم. آن را ادا كن. جنازه ام را از ابن زياد، تحويل بگير و به خاك بسپار، و كسى را به سوى حسين بفرست تا او را برگرداند. عمر بن سعد، تمام آنچه را كه مسلم گفته بود، براى ابن زياد باز گفت. ابن زياد به عمر بن سعد گفت: مال تو، اختيارش با توست. هر كارى مى خواهى، بكن. در باره حسين نيز، اگر او قصد ما را نداشته باشد، ما هم با او كارى نداريم. و امّا جنازه مسلم، شفاعت تو را در اين باره نمى پذيريم؛ زيرا او تلاش كرد كه ما را نابود كند. سپس گفت: پس از كشتن او، با جنازه اش مى خواهيم چه كنيم؟!

الطبقات الكبرى (الطبقة الخامسة من الصحابة):ابن زياد به دنبال مسلم فرستاد و او را آوردند. پس او را بسيار سرزنش و توبيخ كرد و دستور كشتنش را داد. مسلم گفت: بگذار وصيّت كنم. ابن زياد گفت: باشد. مسلم به عمر بن سعد بن ابى وقّاص نگاه كرد و گفت: من از تو خواسته اى دارم، و ميان من و تو، خويشاوندى است. عبيد اللّه گفت: در خواسته عموزاده ات بنگر. عمر بن سعد، نزد مسلم رفت. مسلم گفت: اى مرد! در اين جا مردى قرشى، جز تو نيست. اينك، حسين بن على به سوى كوفه رو كرده است. فرستاده اى به سويش بفرست كه باز گردد؛ چرا كه اين قوم به او نيرنگ زده و او را فريفته و به او دروغ گفته اند. به راستى، اگر حسين كشته شود، ديگر براى بنى هاشم، پيوستگى نخواهد بود. من، قرضى دارم كه هنگام ورود به كوفه گرفته ام. آن را از جانب من، ادا كن. جنازه ام را نيز از ابن زياد، تحويل بگير و به خاك بسپار. ابن زياد گفت: چه گفت؟ عمر بن سعد، وصاياى مسلم را به وى بازگو كرد. عبيد اللّه گفت: مال تو، اختيارش با توست و ما جلوى آن را نمى گيريم. حسين نيز، اگر كارى به كار ما نداشته باشد، ما هم با او كارى نداريم. و امّا جنازه اش، وقتى او را كشتيم، ديگر براى ما مهم نيست كه با آن چه شود. آن گاه دستور داد و مسلم را كشتند. عمر بن سعد، بدهى مسلم بن عقيل را پرداخت و جنازه اش را گرفت و كفن كرد و به خاك سپرد و مردى را به سوى حسين عليه السلام روانه كرد و او را بر شترى سوار كرد و توشه راه به وى داد و دستور داد آنچه را مسلم به وى گفته بود، به حسين عليه السلام ابلاغ كند. قاصد، حسين عليه السلام را در منزل چهارم [از مكّه به كوفه] ديد و به ايشان گزارش داد.

الأخبار الطوال:چون مسلم بر عبيد اللّه وارد شد، نگهبانان ـ كه او را محاصره كرده بودند ـ، به وى گفتند: بر امير، سلام كن. مسلم گفت: اگر امير مى خواهد مرا بكشد، از سلام بر او چه نفعى مى بَرم؟ اگر نخواهد مرا بكشد، سلامم بر او در آينده بسيار خواهد شد. ابن زياد گفت: گويا اميد زنده ماندن دارى؟ مسلم گفت: اگر تصميم قطعى بر كشتنم دارى، بگذار به يكى از افراد اين جا، وصيّت كنم. ابن زياد گفت: هر چه مى خواهى، وصيّت كن. مسلم به عمر بن سعد بن ابى وقّاص نگاه كرد و گفت: با من به اين گوشه اتاق بيا تا وصيّت كنم، كه در ميان اين جمع، كسى نزديك تر از تو به من نيست. عمر بن سعد و او به گوشه اى رفتند. مسلم گفت: آيا وصيّت مرا مى پذيرى؟ گفت: آرى. مسلم گفت: در اين شهر به اندازه هزار درهم بدهكارم. آن را از جانب من، ادا كن. وقتى كشته شدم، جنازه ام را از ابن زياد، تحويل بگير تا مُثله نشود. و قاصدى را از جانب خود به سوى حسين بن على بفرست و او را از احوال من و از نيرنگ اين قوم كه گمان مى كنند شيعه اويند، باخبر ساز و به وى گزارش بده كه هجده هزار نفرى كه با من بيعت كرده بودند، بيعتشان را شكستند، تا به حرم خدا برگردد و در آن جا اقامت گزيند و فريفته كوفيان نشود. مسلم پيش از اين براى حسين عليه السلام نوشته بود كه بى درنگ به سمت كوفه بيايد. عمر بن سعد به مسلم گفت: همه اينها بر عهده من و من، عهده دار آنها هستم. و آن گاه نزد ابن زياد رفت و تمام وصيّت هاى مسلم را براى ابن زياد باز گفت. ابن زياد به وى گفت: بد كردى كه اسرارش را افشا كردى. گفته اند: امين، خيانت نمى كند؛ ولى گاهى خيانتكار، امين به حساب مى آيد.

مقاتل الطالبيّينـ به نقل از مدرك بن عماره ـ: آن گاه [مسلم] را بر عبيد اللّه بن زياد ـ كه خداوند، او را لعنت كند ـ وارد كردند؛ ولى سلام نكرد. نگهبان گفت: آيا بر امير، سلام نمى كنى؟ مسلم گفت: اگر امير، قصد كشتن مرا دارد، چه سلامى؟! و اگر قصد كشتن مرا ندارد، بر او بسيار سلام خواهم داد. عبيد اللّه ـ كه خداوند، لعنتش كند ـ به مسلم گفت: حتما كشته مى شوى. مسلم گفت: حتما؟ گفت: آرى. مسلم گفت: بگذار به يكى از اين جمعيت، وصيّت كنم. ابن زياد گفت: به هر كه دوست دارى، وصيّت كن. پسر عقيل به جمعيت ـ كه هم نشين هاى ابن زياد بودند ـ نگاه كرد و در ميان آنها، عمر بن سعد را ديد. گفت: اى عمر! ميان من و تو و نه ديگران، خويشاوندى هست و اينك از تو خواسته اى دارم. به خاطر خويشاوندى، لازم است خواسته ام را برآورى و آن، سرّى است. عمر بن سعد، امتناع ورزيد كه مسلم خواسته اش را بگويد. عبيد اللّه بن زياد به وى گفت: امتناع مكن كه درخواست عموزاده ات را اجابت كنى. آن گاه عمر بن سعد، نزد مسلم رفت و به گونه اى نشست كه پسر زياد ـ كه خداوند، لعنتش كند ـ آن دو را ببيند. مسلم بن عقيل به عمر گفت: من در كوفه بدهكارى اى دارم كه آن را هنگام ورود به كوفه قرض گرفتم. آن را از جانب من، ادا كن تا از محصولاتم در مدينه برايت بياورند. نيز جنازه ام را از ابن زياد بخواه و به خاك بسپار، و قاصدى به سوى حسين بفرست كه او را باز گرداند. عمر به ابن زياد گفت: مى دانى چه گفت؟ ابن زياد گفت: آنچه را گفت، افشا مكن. عمر [دوباره] گفت: مى دانى چه گفت؟ ابن زياد گفت: بگو. امين، خيانت نمى كند؛ ولى گاهى خيانتكار، امين به حساب مى آيد. عمر، وصيّت هاى مسلم را براى ابن زياد، شرح داد. ابن زياد گفت: مال تو، اختيارش با توست و ما تو را از آن باز نمى داريم. هر گونه دوست دارى، عمل كن. حسين نيز، اگر او قصد ما را نكند، ما به او كارى نخواهيم داشت؛ ولى اگر قصد ما را كرد، از او دست بر نمى داريم. و امّا جنازه مسلم! شفاعت تو را در باره آن نمى پذيريم؛ چرا كه شايسته آن نيست. او به مخالفت با ما برخاست و براى نابودى ما، تلاش كرد. سپس ابن زياد به مسلم گفت: خداوند، مرا بكشد، اگر تو را به گونه اى نكشم كه [پيش از اين] در اسلام، كسى آن گونه كشته نشده است! مسلم گفت: تو، سزاوار آنى كه در اسلام، بدعت بگذارى. تو نمى توانى بد كشتن و زشت مُثله كردن و بدسرشتى و نيرنگ را به كسى غير از خودت وا بگذارى. آن گاه ابن زياد گفت: او را بر بالاى قصر ببريد و گردنش را بزنيد.