حدیث دربارهنامه امام عليه السلام به سرشناسان بصره

مثير الأحزان عن الشعبي:وكَتَبَ [الحُسَينُ] عليه السلام كِتابا إلى وُجوهِ أهلِ البَصرَةِ، مِنهُمُ: الأَحنَفُ بنُ قَيسٍ، وقَيسُ بنُ الهَيثَمِ، وَالمُنذِرُ بنُ الجارودِ، ويَزيدُ بنُ مَسعودٍ النَهشَلِيُّ، وبَعَثَ الكِتابَ مَعَ زَرّاعٍ السَّدوسِيِّ ـ وقيلَ: مَعَ سُلَيمانَ المُكَنّى بِأَبي رَزينٍ ـ فيهِ: إنّي أدعوكُم إلَى اللّهِ وإلى نَبِيِّهِ، فَإِنَّ السُّنَّةَ قَد اُميتَت، فَإِن تُجيبوا دَعوَتي وتُطيعوا أمري أهدِكُم سَبيلَ الرَّشادِ. فَلَمّا وَصَلَ الكِتابُ كَتَموا عَلَى الرَّسولِ إِلَا المُنذِرَ بنَ الجارودِ، فَإِنَّهُ أتى عُبَيدَ اللّهِ بِالكِتابِ ورَسولِ الحُسَينِ عليه السلام؛ لأَِنَّهُ خافَ أن يَكونَ الكِتابُ قَد دَسَّهُ عُبَيدُ اللّهِ إلَيهِم لِيَختَبِرَ حالَهُم مَعَ الحُسَينِ عليه السلام، لِأَنَّ بَحرِيَّةَ بِنتَ المُنذِرِ زَوجَةُ عُبَيدِ اللّهِ، فَلَمّا قَرَأَ الكِتابَ ضَرَبَ عُنُقَ الرَّسولِ. ۱
مثير الأحزانـ به نقل از شعبى ـ: حسين عليه السلام نامه اى براى چهره هاى سرشناس بصره مانند: اَحنف بن قَيس، قيس بن هَيثم، مُنذر بن جارود و يزيد بن مسعود نَهشَلى نوشت و نامه را با زَرّاع سَدوسى ـ و گفته شده: با سليمان، كه كنيه او ابو رَزين بود ـ فرستاد. در آن نامه، چنين آمده بود: «شما را به خدا و پيامبرش فرا مى خوانم؛ چرا كه سنّت، از ميان رفته است. اگر به دعوتم پاسخ دهيد و از فرمانم پيروى نماييد، شما را به راه درست، هدايت مى كنم». چون نامه رسيد، همه جريان را مخفى كردند، جز منذر بن جارود كه نامه و فرستاده را نزد عبيد اللّه آورد؛ زيرا ترسيد اين نامه از نيرنگ هاى عبيد اللّه باشد كه مى خواهد آنان را نسبت به حسين عليه السلام بيازمايد؛ چرا كه دختر منذر (بحريّه)، همسر عبيد اللّه بود. عبيد اللّه چون نامه را خواند، گردن فرستاده را از تَن جدا كرد.
۱.مثير الأحزان: ص 27، بحار الأنوار: ج 44 ص 339.

احادیث دیگر این موضوع

۵
تاريخ الطبرىـ به نقل از ابو عثمان نَهْدى ـ: حسين عليه السلام نامه اى نوشت و آن را به وسيله يكى از دوستداران اهل بيت ـ كه سليمانْ نام داشت ـ براى سران پنج قبيله بصره [يعنى: عاليه، بكر بن وائل، تميم، عبد القيس و اَزْد] و نيز بزرگان آنها فرستاد. او نامه را به نام مالك بن مِسمَع بَكرى، احنف بن قيس، احنف بن قيس بن معاويه تميمى سعدى، ابو بحر بصرى، كه نامش را ضحّاك و برخى «صخر» گفته اند، در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله اسلام آورد؛ ولى ايشان را نديد. او به بردبارى و آقايى، شهره است. از فرماندهان لشكر عمر در فتح خراسان و فرماندهان لشكر عثمان در فتح مرو بود. در جنگ جَمَل به همراه چهارهزار نفر از قبيله اش، از جنگ با امير مؤمنان عليه السلام دست كشيد و از سپاهيان همراه عايشه، كناره گيرى كرد. او از فرماندهان لشكر امير مؤمنان در جنگ صفّين بود. وى جايگاه نيكويى نزد معاويه داشت؛ ولى از ستايش امير مؤمنان عليه السلام و مدح ايشان كوتاه نمى آمد. امام حسين عليه السلام قبل از قيام، با وى مكاتبه كرد؛ ولى جوابى نداد. وى دوست مُصعَب بن زبير بود و از همين جهت در مسير كوفه با او همراهى كرد. او در سال 67 ق، از دنيا رفت. مُنذِر بن جارود، منذر بن جارود معلّى عبدى، در دوران پيامبر صلى الله عليه و آله به دنيا آمد و از اصحاب امام على عليه السلام و از فرماندهان سپاه امام عليه السلام در جنگ جمل بود. امام على عليه السلام او را به ولايت اصطخر برگزيد و او در برخى كارهاى آن ولايت، خيانت ورزيد و در بيت المال تصرّف نمود. امام عليه السلام نيز نامه اى به وى نوشت و او را سرزنش كرد (نامه در نهج البلاغه آمده است). وقتى امام حسين عليه السلام به تعدادى از بزرگان بصره نامه نوشت و آنان را به يارى خواند، مُنذر در ميان آنان بود. همه آنان نامه امام عليه السلام را پنهان كردند، جز او كه آن را به عبيد اللّه بن زياد، خبر داد و او دخترش را هم به همسرى عبيد اللّه در آورده بود. عبيد اللّه، فرستاده امام عليه السلام را كشت و او را در دوران فرمان روايى يزيد بن معاويه حاكم هند كرد. وى در اواخر سال 61 يا اوّل سال 62 ق، در همان جا در گذشت. مسعود بن عمرو، قيس بن هَيثَم و عمرو بن عبيد اللّه بن مَعمَر نوشت و نامه به صورت يك نسخه (متن واحد) به تمام بزرگان بصره چنين بود: «امّا بعد، به راستى كه خداوند، محمّد صلى الله عليه و آله را بر خلقش برگزيد و او را به نبوّت، كرامت بخشيد و براى رسالت، انتخاب كرد. سپس او را به سوى خود بُرد. او براى بندگان، خيرخواهى كرد و آنچه را بِدان مأمور بود، رساند. ما، خاندان او، نزديكان او، جانشينان او و وارثانش بوديم و سزاوارترينِ مردم به جانشينى او در ميان مردم هستيم. ديگران، اين مقام را براى خود گرفتند و ما بِدان، تن داديم و از اختلاف، پرهيز كرديم و آرامش را دوست داشتيم. ما مى دانيم كه در اين مقام، از ديگرانى كه آن را به دست گرفتند، سزاوارتريم. [گذشتگان،] رفتارى نيك داشتند و به اصلاح پرداختند و در طلب حقيقت بودند. خداوند، آنان را بيامرزد و ما و آنان را مشمول غفران خود سازد! اينك، فرستاده ام را به همراه اين نامه به سوى شما مى فرستم و شما را به كتاب خدا و سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله فرا مى خوانم. به راستى كه سنّت، از ميان رفته است و بدعت ها زنده شده اند. اگر سخنم را بشنويد و از فرمانم پيروى كنيد، شما را به راه درست، هدايت مى كنم. سلام و رحمت خدا بر شما باد!». هر يك از بزرگان بصره كه اين نامه را خواند، آن را پنهان كرد، بجز مُنذِر بن جارود كه گمان بُرد اين از نيرنگ هاى عبيد اللّه است. از اين رو، فرستاده امام عليه السلام را به همراه نامه در شبانگاهى كه صبحش عبيد اللّه مى خواست به كوفه برود، نزد وى آورد و نامه را براى عبيد اللّه خواند. عبيد اللّه، گردن فرستاده حسين عليه السلام را زد و بر منبر رفت و حمد و ثناى خدا را به جا آورد و سپس گفت: امّا بعد، به خدا سوگند، مرا از سختى، باكى نيست و بيدى نيستم كه از باد بلرزم. دشمن را مى كوبم و هماوردم را نابود مى كنم. هر كس مى خواهد، امتحان كند! اى مردم بصره! به راستى كه امير مؤمنان، مرا والى كوفه ساخته و من سپيده دم به سمت كوفه مى روم و عثمان بن زياد بن ابى سفيان را به جاى خود گمارده ام. مبادا [با او] مخالفت كنيد، يا [بر ضدّ او] جوسازى نماييد. به خداى يگانه سوگند كه اگر بفهمم كسى [با او] مخالفت كرده، خودش را و رئيسش را و همراهش را خواهم كشت و نزديك را به گناه دور، كيفر خواهم كرد تا همه مطيع من شويد و در ميان شما، مخالف و اختلاف افكن نباشد. من پسر زيادم، از همه به او شبيه ترم و شباهت به دايى و پسر عمو، مرا از اين روحيّه، جدا نساخته است. يا: شباهت [كسى از شما] به دايى و پسر عمو [ى من]، مرا از مجازات او، منصرف نمى كند! آن گاه از بصره بيرون رفت و برادرش عثمان بن زياد را به جاى خود نشاند و به سمت كوفه آمد و مسلم بن عمرو باهلى و شَريك بن اَعوَر، شَريك بن اَعوَر حارثى سُلَمى نخعى دهى مَذحِجى همْدانى، از ياران امام على عليه السلام بود. وى در جنگ جَمَل و صفّين، در كنار امام عليه السلام حضور داشت. او كه بزرگ قبيله اش بود، نزد معاويه آمد و معاويه او را به خاطر نامش (شريك)، سرزنش و مسخره كرد. شريك هم جوابى گزنده به وى داد و شعرى سرود و او را تحقير كرد. معاويه او را سوگند داد كه ديگر سكوت كند و آن گاه، او را به خود نزديك كرد و خشنود ساخت. او نزد ابن زياد، محترم بود و شيعه اى متعصّب بود. همراه او بودند.
الفتوح:حسين بن على عليه السلام به رؤساى مردم بصره، مانند: احنف بن قيس، مالك بن مِسمَع، مُنذر بن جارود، قيس بن هَيثَم، مسعود بن عمرو و عمر بن عبيد اللّه بن مَعْمَر، نامه نوشت و در آن نامه آنان را به يارى خود و قيام به همراه خود براى گرفتن حقّش فرا خواند. هر كس نامه را خواند، كتمان كرد و به كسى خبر نداد، جز مُنذِر بن جارود كه ترسيد اين، دسيسه اى از جانب عبيد اللّه باشد ـ و حومه دختر مُنذر بن جارود، همسر عبيد اللّه بن زياد بود ـ. از اين رو، مُنذر نزد عبيد اللّه بن زياد آمد و گزارش نامه را به وى داد. عبيد اللّه بن زياد، خشمگين شد و گفت: فرستاده حسين به بصره كيست؟ منذر بن جارود گفت: اى امير! فرستاده حسين، غلامِ آزادشده اى است به نام سليمان. عبيد اللّه بن زياد گفت: او را نزد من بياوريد. سليمان را نزد او آوردند، در حالى كه او خود را نزد برخى از شيعيان بصره، پنهان كرده بود. وقتى عبيد اللّه بن زيادْ او را ديد، بدون آن كه با او صحبت كند، او را جلو آورد و دست و پا بسته، گردن زد ـ خداى، او را رحمت كند ـ و سپس دستور داد او را به دار آويزند.