محاصره قصر ابن زياد به وسيله مسلم و يارانش
5 حدیث
البداية والنهاية:سَمِعَ مُسلِمُ بنُ عَقيلٍ الخَبَرَ [خَبَرَ حَبسِ هانِئٍ]، فَرَكِبَ ونادى بِشِعارِهِ «يا مَنصورُ أمِت»، فَاجتَمَعَ إلَيهِ أربَعَةُ آلافٍ مِن أهلِ الكوفَةِ، وكانَ مَعَهُ المُختارُ بنُ أبي عُبَيدٍ ومَعَهُ رايَةٌ خَضراءُ، [و] ۱ عَبدُ اللّهِ بنُ نَوفَلِ بنِ الحارِثِ بِرايَةٍ حَمراءَ، فَرَتَّبَهُم مَيمَنَةً ومَيسَرَةً، وسارَ هُوَ فِي القَلبِ إلى عُبَيدِ اللّهِ، وهُوَ يَخطُبُ النّاسَ في أمرِ هانِئٍ ويُحَذِّرُهُم مِنَ الاِختِلافِ، وأشرافُ النّاسِ واُمَراؤُهُم تَحتَ مِنبَرِهِ، فَبَينَما هُوَ كَذلِكَ إذ جاءَتِ النَّظّارَةُ يَقولونَ: جاءَ مُسلِمُ بنُ عَقيلٍ، فَبادَرَ عُبَيدُ اللّهِ فَدَخَلَ القَصرَ ومَن مَعَهُ، وأغلَقوا عَلَيهِمُ البابَ. ۲
البداية و النهاية:مسلم بن عقيل، خبر زندانى شدن هانى را شنيد. آن گاه سوار شد و شعارش را ـ كه «يا منصور! أَمِتْ» بود ـ، فرياد كرد. چهار هزار كوفى، گِردش جمع شدند و همراه او، مختار بن ابى عُبَيد با بيرق سبز و عبد اللّه بن نوفل بن حارث با بيرق سرخ، حضور داشتند. مسلم، آنان را آرايش داد و خود در وسط نيروها قرار گرفت و به سمت عبيد اللّه حركت كردند.
عبيد اللّه در حال سخنرانى در باره هانى بود و مردم را از اختلاف، پرهيز مى داد. پايين منبرش، بزرگان كوفه و رؤساى قبايل، حضور داشتند. در همين حال كه وى سخنرانى مى كرد، مراقب ها آمدند و گفتند: مسلم بن عقيل آمد!
عبيد اللّه به سرعت از منبر، پايين آمد و خود و همراهانش وارد قصر شدند و درهاى قصر را به روى آنان (مسلم و همراهانش) بستند
تاريخ الطبري عن عبّاس الجدلي:خَرَجنا مَعَ ابنِ عَقيلٍ أربَعَةَ آلافٍ، فَما بَلَغنَا القَصرَ إلّا ونَحنُ ثَلاثُمِئَةٍ!
قالَ: وأقبَلَ مُسلِمٌ يَسيرُ فِي النّاسِ مِن مُرادٍ حَتّى أحاطَ بِالقَصرِ، ثُمَّ إنَّ النّاسَ تَداعَوا إلَينا وَاجتَمَعوا، فَوَاللّهِ ما لَبِثنا إلّا قَليلاً حَتَّى امتَلأَ المَسجِدُ مِنَ النّاسِ وَالسّوقِ، وما زالوا يَثوبونَ حَتَّى المَساءِ، فَضاقَ بِعُبَيدِ اللّهِ ذَرعُهُ، وكانَ كِبرُ أمرِهِ أن يَتَمَسَّكَ بِبابِ القَصرِ، ولَيسَ مَعَهُ إلّا ثَلاثونَ رَجُلاً مِنَ الشُّرَطِ، وعِشرونَ رَجُلاً مِن أشرافِ النّاس، وأهلُ بَيتِهِ ومَواليهِ. ۱
تاريخ الطبرىـ به نقل از عبّاس جَدَلى ـ: ما چهار هزار نفر، به همراه مسلم، حركت كرديم و وقتى به قصر رسيديم، تنها سيصد نفر باقى مانده بودند.
مسلم، از خانه هانى راه افتاد، تا اين كه قصر را محاصره كرد. مردم نيز به سمت ما مى آمدند و اجتماع مى كردند. زمانى نگذشت كه مسجد و بازار، از جمعيت، پُر شدند و تا شب، جمعيت، اضافه مى شد. عرصه بر عبيد اللّه، تنگ شد و بيشترين كارى كه كرد، اين بود كه درهاى قصر را بست. به همراه عبيد اللّه در قصر، تنها سى نگهبان و بيست تَن از بزرگان كوفه و خانواده و غلامانش بودند.
۱.تاريخ الطبري: ج 5 ص 369، الكامل في التاريخ: ج 2 ص 540؛ روضة الواعظين: ص 193 كلاهما نحوه وراجع: مقاتل الطالبيّين: ص 103 والمختصر في أخبار البشر لأبي الفداء: ج 1 ص 189.
مروج الذهب:لَمّا بَلَغَ مُسلِما ما فَعَلَ ابنُ زِيادٍ بِهانِئٍ، أمَرَ مُنادِيا فَنادى «يا مَنصورُ» وكانَت شِعارُهُم، فَتَنادى أهلُ الكوفَةِ بِها، فَاجتَمَعَ إلَيهِ في وَقتٍ واحِدٍ ثَمانِيَةَ عَشَرَ ألفَ رَجُلٍ، فَسارَ إلَى ابنِ زِيادٍ فَتَحَصَّنَ مِنهُ، فَحَصَروهُ فِي القَصرِ. ۱
مروج الذهب:چون خبر رفتار ابن زياد با هانى به مسلم رسيد، دستور داد منادى فرياد كند: «يا منصور!» و اين، شعارشان بود. مردم كوفه، اين شعار را فرياد كردند و در آنِ واحد، هجده هزار نفر، نزد مسلم جمع شدند. جمعيت به سمت ابن زياد، حركت و او را در قصر محاصره كردند.
۱.مروج الذهب: ج 3 ص 67.
أنساب الأشراف:أتى مُسلِما خَبَرُ هانِئٍ، فَأَمَرَ أن يُنادى في أصحابِهِ، وقَد تابَعَهُ ثَمانِيَةَ عَشَرَ ألفَ رَجُلٍ، وصاروا فِي الدّورِ حَولَهُ، فَلَم يَجتَمِع إلَيهِ إلّا أربَعَةُ آلافِ رَجُلٍ، فَعَبَّأَهُم ثُمَّ زَحَفَ نَحوَ القَصرِ، وقَد أغلَقَ عُبَيدُ اللّهِ بنُ زِيادٍ أبوابَهُ، ولَيسَ مَعَهُ فيهِ إلّا عِشرونَ مِنَ الوُجوهِ، وثَلاثونَ مِنَ الشُّرَطِ. ۱
أنساب الأشراف:خبر هانى به مسلم رسيد. او دستور داد يارانش را خبر كنند. هجده هزار نفر با وى بيعت كرده بودند و در خانه هاى اطراف بودند؛ ولى فقط چهار هزار نفر، اجتماع كردند. وى آنان را آرايش داد و به سمت قصر حركت كردند. عبيد اللّه درهاى قصر را بسته بود و همراه او، تنها بيست تَن از سرشناسان كوفه و سى نگهبان بودند.
۱.أنساب الأشراف: ج 2 ص 338.
المناقب لابن شهر آشوب:وَصَلَ الخَبَرُ [أي خَبرُ حَبسِ هانِئٍ] إلى مُسلِمِ بنِ عَقيلٍ، في أربَعَةِ آلافٍ كانوا حَوالَيهِ، فَاجتَمَعَ إلَيهِ ثَمانِيَةُ آلافٍ مِمَّن بايَعوهُ، فَتَحَرَّزَ عُبَيدُ اللّهِ، وغَلَّقَ الأَبوابَ، وسارَ مُسلِمٌ حَتّى أحاطَ بِالقَصرِ. ۱
المناقب، ابن شهرآشوب:خبر زندانى شدن هانى به مسلم بن عقيل و چهار هزار نفر جمعيت ـ كه اطرافش بودند ـ رسيد. هشت هزار نفر از بيعت كنندگان، اجتماع كردند. عبيد اللّه پنهان شد و درها [ى قصر] را بست. مسلم به سمت قصر حركت كرد و قصر را محاصره نمود
۱.المناقب لابن شهرآشوب: ج 4 ص 92.