حدیث دربارهرواياتى در تفسير اسم اعظم

رسول اللّه صلى الله عليه و آله: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَـنِ الرَّحِيمِ» أَقرَبُ إِلَى الاِسمِ الأَعظَمِ ۱ مِن سَوادِ العَينِ إِلى بَياضِها. ۲

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:نزديكىِ «بسم اللّه الرحمن الرحيم» به اسم اعظم، ۳ بيشتر از نزديكىِ سياهىِ چشم به سفيدىِ آن است.

۱.استعملت كلمة «اسم» في معناها الجامع القابل للصدق على جميع أسمائه تعالى، فهو من باب ذكر المفهوم والإشارة به إلى المصداق. وبما أنّ الاسم الأعظم أشرف المصاديق فلا محالة أن يكون أولى وأحقّ بانطباق المفهوم عليه. وبهذا يتّضح معنى كون «باسم اللّه» أقرب إلى الاسم الأعظم من سواد العين إلى بياضها؛ فإنّ القرب بينهما قرب ذاتي، إذ المفهوم متّحد مع مصداقه خارجا، وقرب سواد العين إلى بياضها قرب مكانيّ، والاتّحاد بينهما وضعيّ (البيان في تفسير القرآن: ص 514).

۲.عدّة الداعي: ص 49.

۳.واژه «اسم» در معناى جامعى به كار رفته كه قابل انطباق بر همه اسم هاى خداى متعال است. اين از باب ذكر مفهوم و اشاره به مصداق است و از آن رو كه اسمِ اعظم، شريف ترين مصداق است، ناگزير، در انطباق مفهوم بر آن، سزاوارتر و شايسته تر از ديگر نام هاست و با اين توضيح، معناى «نزديك تر بودن بسم اللّه به اسمِ اعظم، حتّى نزديك تر از سياهىِ چشم به سفيدى آن»، معلوم مى شود؛ زيرا نزديكىِ ميان آن دو، ذاتى است؛ چرا كه مفهوم، در خارج، با مصداقش متّحد است، ولى نزديكىِ سياهىِ چشم به سفيدىِ آن، مكانى است و اتّحاد ميان آن دو، انضمامى.

کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاه حکمت های اعتقادی ایمان به خدا شناخت اسما و صفات خدا +1 مورد دیگر

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اسم اعظم خدا، در اين دو آيه است: «خداست كه معبودى جز او نيست. زنده و بر پا دارنده است» و «خداى شما، خداى يگانه است» .

سنن الترمذىـ به نقل از بريده ـ: پيامبر صلى الله عليه و آله شنيد فردى دعا مى كند و مى گويد: بار خدايا! به حقّ اين كه گواهى مى دهم تويى خداى يكتا و معبودى جز تو نيست و يگانه بى نيازى كه نه فرزند دارد و نه فرزند كسى است و هيچ كس همتاى او نيست، از تو درخواست مى كنم. فرمود: «سوگند به آن كسى كه جانم در دست اوست، اين مرد از خداوند به اسم اعظمش درخواست كرد؛ اسمى كه هر گاه با آن خوانده شود، پاسخ مى دهد و هر گاه با آن از او درخواست شود، عطا مى كند».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ چون از ايشان درباره اسمِ اعظم خدا پرسيده شد ـ: هر نامى، از نام هاى الهى است. پس دلت را از هر چه غير اوست، تهى ساز و او را با هر نامى كه خواستى، بخوان؛ چرا كه در حقيقت، اين گونه نيست كه خداوند، نام خاصّى داشته باشد و نام ديگرى را نداشته باشد؛ بلكه او يكتاى چيره است.