گوناگون

3 حدیث
الإمام عليّ عليه السلام:إنَّ مِن حَقِّ العالِمِ أن لا تُكثِرَ السُّؤالَ عَلَيهِ، ولا تَسبِقَهُ فِي الجَوابِ، ولا تُلِحَّ عَلَيهِ إذا أعرَضَ، ولا تَأخُذَ بِثَوبِهِ إذا كَسِلَ، ولا تُشيرَ إلَيهِ بِيَدِكَ، ولا تَغمِزَهُ بِعَينِكَ، ولا تُسارَّهُ في مَجلِسِهِ، ولا تَطلُبَ عَوراتِهِ، وأن لا تَقولَ: قالَ فُلانٌ خِلافَ قَولِكَ، ولا تُفشِيَ لَهُ سِرًّا، ولا تَغتابَ عِندَهُ أحَدًا، وأن تَحفَظَ لَهُ شاهِدًا وغائِبًا، وأن تَعُمَّ القَومَ بِالسَّلامِ وتَخُصَّهُ بِالتَّحِيَّةِ، وتَجلِسَ بَينَ يَدَيـهِ، وإن كانَت لَهُ حاجـَةٌ سَبَقتَ القَومَ إلى خِدمَتِهِ، ولا تَمِـلَّ مِن طولِ صُحبَتِهِ، فَإِنَّما هُوَ مِثلُ النَّخلَةِ فَانتَظِر مَتى تَسقُطُ عَلَيكَ مِنها مَنفَعَةٌ ۱.
امام على عليه السلام:از حقوق دانشمند آن است كه او را سؤال پيچ نكنى و در پاسخ بر وى پيشى نگيرى و اگر روى گرداند، به او اصرار نكنى و اگر خسته شد، جامه اش را نچسبى و با دست به او اشاره نكنى و به او چشمك نزنى و در مجلس وى در گوشى سخن نگويى و نهان او را نجويى و نگويى: فلانى خلاف گفته تو را گفت و رازش را فاش نكنى و نزد وى از كسى غيبت نكنى و او را در حضور و غياب حفظ كنى و بر همه حاضران سلام كنى و به وى تحيّت ويژه بگويى و جلوى او بنشينى و اگر نيازى دارد، براى برآوردن حاجتش و خدمتش بر ديگران پيشى بگيرى و از درازى همراهى اش دلتنگ نشوى كه او مثل درخت خرماست، بايد انتظار بكشى تا كى بهره اش را بر تو فرو ريزد.
۱.الخصال: 504 / 1 عن عبداللّه بن الحسن بن الحسن بن عليّ عن أبيه عن جدّه، مستطرفات السرائر: 158 / 28 نحوه، وراجع الكافي: 1 / 37 / 1، المحاسن: 1 / 364 / 785، الإرشاد: 1 / 230، عدّة الداعي: 71؛ شرح نهج البلاغة: 20 / 269 / 118.
عنه عليه السلامـ في رِوايةٍ اُخرىـ: إنَّ مِن حَقِّ العالِمِ أن لا تُكثِرَ عَلَيهِ بِالسُّؤالِ، ولا تُعَنِّتَهُ فِي الجَوابِ، وأن لا تُلِحَّ عَلَيهِ إذا كَسِلَ، ولا تَأخُذَ بِثَوبِهِ إذا نَهَضَ، ولا تُفشِيَنَّ لَهُ سِرًّا، ولا تَغتابَنَّ عِندَهُ أحَدًا، ولا تَطلُبَنَّ عِشرَتَهُ، وإن زَلَّ قَبِلتَ مَعذِرَتَهُ، وعَلَيكَ أن تُوَقِّرَهُ وتُعَظِّمَهُ للّهِِ ما دامَ يَحفَظُ أمرَ اللّهِ، ولا تَجلِسَ أمامَهُ، وإن كانَت لَهُ حاجَةٌ سَبَقتَ القَومَ إلى خِدمَتِهِ ۱.
امام على عليه السلامـ در روايتى ديگرـ: از حقوق دانشمند آن است كه او را سؤال پيچ نكنى و او را در پاسخ به زحمت نيندازى و چون خسته شد، به او اصرار نكنى و چون برخاست، جامه اش را نگيرى و رازش را فاش نسازى و نزد وى از كسى غيبت نكنى و پيجوى لغزشش نباشى و اگر لغزيد، عذرش را بپذيرى و بر توست كه او را براى خدا گرانسنگ و بزرگ بشمارى؛ تا آن گاه كه امر الهى را پاس مى دارد و جلوتر از وى ننشينى و اگر حاجتى دارد، براى خدمتش بر ديگران پيشى بگيرى.
۱.جامع بيان العلم: 1 / 129 عن سعيد بن المسيّب.
عنه عليه السلام:أحَقُّ النّاسِ بِالرَّحمَةِ عالِمٌ يَجري عَلَيهِ حُكمُ جاهِلٍ، وكَريمٌ يَستَولي عَلَيهِ لَئيمٌ، وبَرٌّ تَسَلَّطَ عَلَيهِ فاجِرٌ ۱.
امام على عليه السلام:سزاوارترين مردم به رحمت، دانشمندى است كه وى را نادان پندارند و بزرگى كه شخص پستى بر وى چيره شده باشد و نيكوكارى كه شخص بدكارى بر وى مسلط گردد.
۱.غرر الحكم: 3159.